Bài giảng

Một hôm một thanh niên đến gặp tôi và tự giới thiệu:

- Con là một thầy sáu, hôm nay con đến gặp cha để xin cha giúp con về vấn đề dọn bài giảng, vì hiện nay con phải giảng trong thánh lễ Chúa nhật, mà nhiều khi con lúng túng lắm không biết dọn một bài giảng như thế nào! Theo cha khi dọn một bài giảng phải bắt đầu như thế nào?

Tôi trả lời:

- Thầy đặt một vấn đề hơi nan giải! Giảng ngày nay là một vấn đề nan giải, giới trẻ và cả người lớn ngày nay hay phê bình bài giảng của các linh mục lắm! Nên giảng ngày nay rất khó:

1- Nếu cha giảng lâu, quá 10 phút: Cha nói thao thao bất tuyệt, như không có bãi đáp!

2- Nếu cha giảng chưa tới năm phút: Cha không soạn bài giảng, chẳng có ý tưởng gì!

3- Nếu cha nói về chiêm niệm Thiên Chúa: Cha nói trên mây trên gió!

4- Nếu cha đề cập đến vấn đề xã hội: Cha khuynh tả, quốc doanh, lạc đề.

Cũng như làm linh mục hôm nay cũng thật khó!

5- Nếu cha đi công tác từ thiện, hay hoạt động tông đồ: Ấy là vì cha không có gì làm!

6- Nếu cha ở lại trong nhà xứ, tại phòng riêng: Cha cắt đứt liên lạc với thế gian!

7- Nếu cha làm phép rửa tội hay hôn phối cho bất cứ ai: Cha bán tống bán tháo các Bí tích.

8- Nếu cha nguyên tắc kỷ cương: Cha khôn hơn Tòa thánh, đòi hỏi thủ tục rườm rà!

9- Nếu cha ở lại nhà xứ: Cha không quan tâm đến giáo dân và gia đình họ. Nếu cha đi thăm hỏi người này người kia: Cha chẳng bao giờ ở nhà!

10- Nếu cha thành công với thiếu nhi: Đạo cha là đạo ấu trĩ! Nếu cha đi thăm người bệnh nhân, người khuyết tật: Cha phí thời giờ, không đi sát các vấn đề thời đại.

11- Nếu cha ăn mặc tươm tất chỉnh tề: Cha xa hoa, hình thức trưởng giả. Nếu cha ăn mặc xề xòa, đơn sơ giản dị: Cha thiếu tư cách thầy tu, mỹ dân!

12- Nếu cha sửa sang nhà thờ, tu bổ nhà xứ: Cha ném tiền qua cửa sổ! Nếu cha không sửa chữa mua sắm gì: Cha bỏ bê tất cả, cha cù lần!

13- Nếu cha làm việc chung với hội đông Mục vụ giáo xứ: Cha để cho người ta xỏ mũi! Nếu cha không có hội đồng Mục vụ giáo xứ: Cha quan liêu, độc tài, bao cấp.

14- Nếu cha độc thân mà vẫn vui tươi mỉm cười: Cha quá dễ dãi lả lơi, chắc là có bồ bịch nào đây! Nếu vì  bận tâm, cha không nhìn thấy ai đó: Cha quá xa cách, khép kín!

15- Nếu cha trẻ: cha thiếu kinh nghiệm; Nếu cha có tuổi: cha nên về hưu là vừa!

(Trích Internet)

Dọn bài giảng và làm linh mục khó như thế đó! Nhưng theo tôi nghĩ, muốn dọn một bài giảng, trước hết người giảng phải biết mình là ai và người nghe là những ai? Theo những gì tôi học hỏi được và theo quan niệm của tôi, người giảng phải giảng lời Chúa - chứ không phải là chuyện khác. Đứng trên bục giảng là để chỉ  giảng lời Chúa - những chuyện khác thì nói vào trước lễ hay sau lễ.

Người giảng lời Chúa là một ngôn sứ, chúng ta phải xác tín điều này. Mà đã là một ngôn sứ thì phải nói những gì Chúa bảo nói - chứ không lượm lặt các tư tưởng cho dù là rất uyên bác trong sách vở, nối kết lại rồi phát loa! Muốn là một ngôn sứ nói lời Chúa  thì trước hết phải cầu nguyện với Chúa Thánh Thần, để biết Chúa muốn ta nói gì.

Cầu nguyện trước khi dọn bài giảng, theo tôi là một việc rất quan trọng. Có tu sĩ hỏi tôi: cha cầu nguyện và suy gẫm lúc nào trong ngày? Tôi thưa lúc tôi dọn bài giảng. Bài giảng là một bài suy gẫm trên lời Chúa, mình sống đã, rồi mới nói ra. Khi ấy lời nói ta mới xác tín và có sức thuyết phục.

- Cụ thể như thế nào thưa cha?

- Khi dọn bài giảng, trước hết, tôi làm dấuThánh Giá, cầu nguyện  với Chúa Giê-su ít phút; đại khái như: lạy Chúa, con sắp phải nói về Chúa, rao giảng lời Chúa, xin Chúa soi sáng cho con phải nói gì và nói như thế nào cho anh em con. Rồi thinh lặng vài phút để tìm sự thinh lặng trong tâm hồn. Sau đó tôi cầu nguyện với Chúa thánh Thần xin ơn soi sáng, rồi tôi  bắt đầu đọc các bài đọc của thánh lễ, đọc từ từ thong thả, đọc đi đọc lại vài ba lần, nắm được ý chính các bài đọc đó. Mỗi bài đọc có một ý chính, đem các ý chính  ra tìm liên hệ của các ý chính đó, ta sẽ tìm được chủ đề mà Giáo Hội muốn chúng ta rao giảng.

Tìm được chủ đề rồi, tôi tìm trong  Kinh Thánh (Cựu lẫn Tân Ước) nói gì về vấn đề này.

- Kinh Thánh nói vấn đề như vậy, còn vấn đề này trong Giáo Hội hiện nay thì sao?

- Vấn đề này trong bối cảnh xã hội hôm nay như thế nào?

- Vấn đề này trong đời sống của tôi như thế nào? (xét mình và quyết tâm)

Bài giảng là một bài suy gẫm là như thế đó.

Một bài giảng mà không dọn cẩn thận, theo tôi là không nghiêm chỉnh khi rao giảng lời Chúa, là coi thường giáo dân. Nói theo cảm tính thì bài giảng có khi không có bãi đáp!

Có chuyện tếu về bài giảng như sau: Đức Chúa Trời thông biết mọi sự, nhưng có ba chuyện ngài chịu thua: một là con số các dòng nữ, đông quá, ngài chịu thua; hai là một cha Dòng Tên miệng nói như vậy nhưng bụng ông nghĩ gì, Đức Chúa Trời cũng chịu thua không biết được; ba là một ông Dòng Phan-xi-cô giảng, khởi đầu bài giảng là vậy, nhưng kết luận như thế nào Đức Chúa Trời cũng chịu thua không biết được!

- Xin cha cho một dẫn chứng cụ thể chẳng hạn như bài Tin mừng hôm nay Ga 1,19-28.

Nhân vật chính trong bài Tin Mừng này là Gio-an Tẩy giả. Sau khi cầu nguyện và đọc đi đọc hai bài đọc, tôi thấy chủ đề nổi cộm lên là: Gioan Tiền hô là mẫu người ngôn sứ với những nét sau đây:

- Trước hết, Gioan sinh ra cho một ơn gọi; cha ông là Da-ca-ri-a đã nói về ông: "Này con hỡi, con là ngôn sứ của Đấng Tối Cao, con sẽ đi trước Chúa mở lối cho Người, báo cho dân Chúa biết, Ngài sẽ mang ơn cứu độ và tha hết mọi tội khiên..."

Khi người linh mục, tu sĩ và người giáo dân tông đồ cũng được Chúa gọi loan truyền lời Chúa thì có thể nói khi còn trong lòng mẹ. Ơn gọi ngôn sứ là thế đó.

- Trước khi làm nhiệm vụ ngôn sứ, ông đã vào sa mac tu thân - Có người đoán rằng ông đã vào tu ở Qum-rân trong sa mạc Giu-đê. Một số thanh niên đạo đức Do thái đã cùng nhau vào sa mac sống chung với nhau ở một chỗ gọi là Qum-rân, ngày đêm lo thanh tẩy mình cả hồn lẫn xác, cầu nguyện để mong vị Thiên sai đến.

- Gioan sống khắc khổ: ăn châu chấu với mật ong rừng, uống nước suối, mặc áo da lạc đà.

- Gioan là mẫu người khiêm tốn: "tôi không đáng cúi xuống cởi giây dép cho Người"; "Ngài phải lớn lên còn tôi phải rut lui vào bóng tối"; "tôi không phải là đấng Ki-tô"; Gioan vị ngôn sứ được Chúa Giê-su khen ngợi: "trong số người nam sinh ra bởi lòng mẹ, không ai trọng hơn Gio-an", thế mà Gio-an đã kết liễu cuộc đời vì một người đàn bà trắc nết là Hê-rô-đi-a.

- Tuy khiêm tốn nhưng Gio-an lại là người can đảm, không sợ vua chúa quan quyền, dám nói thẳng với vua Hê-rô-đê: ông không được cướp vợ anh mình!

- Gio-an là ngôn sứ bằng cuộc sống và cái chết của mình: cuộc sống và cái chết của ông cũng giống như cuộc sống và cái chết của đấng ông tiên báo.

Gio-an là mẫu người sống ơn gọi của chúng ta hôm nay.

Người linh mục tu sĩ cũng sinh ra cho ơn gọi của mình, cũng phải được Chúa và Giáo Hội đào tạo trước khi ra thi hành sứ mạng, như Chúa đã huấn luyện Gio-an trong sa mạc. Người linh mục tu sĩ cũng phải có đời sống đạo đức và khắc khổ như Gio-an, phải khiêm tốn và can đảm rao giảng lời Chứa như Gio-an. Cũng phải rao giảng bằng cuộc sống trước khi rao giảng bằng lời nói. Có thế lời rao giảng của ta mới có tính thuyết phục.

Đaminano