Cha Jim Kent, O.F.M. Conv. đã từng là giám đốc ơn gọi thuộc tỉnh dòng Đức Bà Ủi An trong 12 năm. Hiện nay ngài là phó giám tỉnh. Trong bài này tác giả phác hoạ ra vài đặc nét như điều kiện để trở thành một linh mục tốt lành và hữu ích. Chúng ta có thể nêu lên những yếu tố khác tuỳ theo quan điểm của mình dựa trên giáo huấn của Giáo hội và những đòi hỏi của hội dòng mình.

Trở thành một linh mục là một vinh dự và trách nhiệm đáng sợ. Để phục vụ kẻ khác thì phải trở thành máng chuyển ân sủng Thiên Chúa, đó là trái tim của ơn gọi đặc biệt này.

Cách đây vài năm tôi có mặt tại buổi họp mặt gia đình mở rộng mà tôi không thường gặp nhau. Trong khi trò chuyện với cô tôi và chồng của bà, đứa con 7 tuổi đến ngồi vào lòng của ông. Vào lúc ngưng chuyện, bé Megan nghiêng về phía tôi và nói:

- Chú là một linh mục, đúng không?

-  Đúng đấy cháu.

- Tốt. Nó nói và mắt loé sáng với sự mong đợi.

- Vậy, chú có thể kể cho cháu mọi thứ mà chú biết về Chúa.

Tôi mất bình tĩnh bởi điều kỳ lạ và sự khao khát của đứa bé 7 tuổi này. Dĩ nhiên, không đủ thời gian-bây giờ hoặc sau này nữa-để nói cho nó mọi sự mà tôi biết về Thiên Chúa. Nhưng thắc mắc của đứa cháu nhắc bảo tôi rằng những gì mà tôi biết về Thiên Chúa sẽ luôn có giới hạn. Và vì là một linh mục tôi có bổn phận học tất cả những gì mà tôi có thể biết về Thiên Chúa và rồi chia sẻ cho người khác, nhất là qua các bí tích.

Trở thành một linh mục tốt phải bắt đầu trước hết và trên hết là mối tương quan với Thiên Chúa-để học hỏi và trải nghiệm chừng nào có thể được, để yêu thương và được Thiên Chúa yêu thương, Đấng vừa ở khắp mọi nơi - với chúng ta -vừa gần gũi và siêu việt -vượt xa chúng ta - và hiểu thấu-tất cả. Đó là một tiến trình liên tục và hiến dâng cuộc sống dưới nhiều hình thức, và điều ấy phải luôn bắt đầu bằng cầu nguyện.

Cầu nguyện và rao giảng

Cầu nguyện là cái neo cho bất kỳ linh mục nào. Cầu nguyện riêng là thời gian của niềm an ủi và thinh lặng trong sự hiện diện của Thiên Chúa. Đó cũng là thời gian của lời nói - những lời được nói lên tuỳ thuộc vào sự giáo dục tốt nhất trong mối tương quan của linh mục. Yếu tố cốt yếu là người linh mục có thực sự dành thời giờ cho việc cầu nguyện riêng tư hay không. Có vẻ là kỳ cục khi phải thực hành điều này, nhưng lại là những đòi buộc thường xuyên của tác vụ và nhiều dịp dành cho việc cầu nguyện chung có thể dễ dàng xen vào thời gian dành riêng cho Thiên Chúa.

Khi Hồng y Joseph Bernardin trở thành Tổng giám mục Cincinnati, ngài nhận ra-qua sự trợ giúp của ba linh mục trẻ-là ngài cần dành nhiều giờ đặc biệt hơn với Thiên Chúa. Thế là ngài quyết định dành đầu giờ mỗi ngày để cầu nguyện và suy niệm. Với tất cả những đòi hỏi trong tư cách là một mục tử cho một đàn chiên to lớn, sau này ngài viết, chính nhờ giờ khắc ấy mà cả ngày ngài được nâng đỡ và khiến ngài thành một linh mục và giám mục tốt.

Cầu nguyện riêng luôn thông truyền và làm phong phú cho việc cầu nguyện chung, và ngược lại. Đối với một linh mục giáo phận, hình thức cũ là đọc các thánh vịnh và các lời kinh trong phụng vụ các giờ kinh tiên vàn là một lời cầu nguyện cá nhân. Còn đối với các linh mục thuộc về một Hội Dòng, đó là lời kinh cùng với các thành viên trong cộng đoàn của mình. Phụng vụ các giờ kinh là lời kinh của Giáo hội, là yếu tố mấu chốt cho việc đọc kinh chung và các cử hành phụng vụ khác, và nó là điều thiết yếu cho các linh mục phát triển một tương quan sâu xa hơn với Thiên Chúa.

Lời kinh thông thường và quan trọng nhất trong đời sống của một linh mục là Thánh Lễ. Chính nơi đây mà người linh mục đảm nhận một giá trị đáng kể nhất là in persona Christi, "thay mặt Đức Kito". Không ai có thể trở thành một linh mục tốt mà không nhận ra tính trung tâm của Thánh Lễ đối với đức tin của chúng ta và rồi cử hành các mầu nhiệm thánh thiêng với sự cẩn trọng và chăm chú. Chủ toạ Thánh Lễ, trong khiêm tốn và run sợ, tôi nhận ra điều ấy.

Khi cử hành Thánh Lễ, linh mục cần phải được chuẩn bị để cống hiến những bài giảng được bén rễ trong sự khôn ngoan và sự gợi hứng theo cách mà ngài cảm nhận được thế nào là tốt nhất. Một linh mục tốt phải nhận thức rằng một ít phút này có thể là hết sức quan trọng trong đời sống của một tu hội. Chúng không thể mặc nhiên mà có được. Để trở thành một linh mục tốt thì bạn phải cố gắng là một nhà giảng thuyết tốt. Điều có được nhờ kết quả của sự cầu nguyện-cầu nguyện riêng lẫn cầu nguyện chung-và một sự cam kết để thực thi cho bằng được điều ấy.

Phẩm chất cần thiết

Một số nét đặc thù và thái độ giúp thi hành tốt nhất chức linh mục. Trước hết là phải cởi mở để có thể tăng trưởng. Chúng ta là Giáo hội và là một đoàn dân lữ hành, và một linh mục phải quảng đại đi đến nơi nào mà Thiên Chúa kêu gọi. Một linh mục sẽ được mời gọi đảm nhận những tác vụ mới tại những nơi mới. Đôi khi ngài sẽ thấy nình thành công rực rỡ và những lần khác là những thất bại ê chề-và ngài cần phải học biết từ cả hai chuyện ấy. Việc thụ phong không phải là một kết thúc nhưng là một khởi đầu cho sự tăng trưởng theo những nẻo đường mới. Sự tăng trưởng có thể gây hứng thú và đau đớn, và một linh mục phải đón gặp cơ hội ấy với tấm lòng quảng đại.

Một nét đặc thù thứ hai của một linh mục hữu hiệu là nắm bắt được hoàn cảnh của con người bằng đôi mắt đức tin. Đời linh mục liên hệ tới niềm vui khi cử hành một đời sống mới vào những dịp rửa tội hay cưới xin, và chia sẻ nỗi đau của những người đang buồn sầu vì mất người thân. Chức linh mục mời gọi bạn trở nên với những kẻ yếu nhược và lao tù, kẻ nghèo người giàu, với những người có đức tin vững mạnh và với cả những người đang sống trong nghi nan. Một linh mục được đưa vào Giáo hội và vào những hoàn cảnh xã hội mà ngài không thể kiểm soát được. Ngài có thể thi hành sứ vụ theo sự sắp xếp nhằm phát triển và mở rộng, hay trong sự cắt giảm, sát nhập, và đóng cửa. Ngài có thể được trao cho một giáo xứ sầm uất, một giáo xứ trong lòng thành phố, hay một giáo xứ ở vùng ngoại ô mới được mở rộng. Ngài có thể cần phải học thêm một ngôn ngữ và văn hoá mới hay nỗ lực vượt qua những xì-căng-đan và các chướng ngại không phải do ngài gây ra. Qua nhiều vị trí khác nhau, bằng nhận định của mình, ngài phải nhận ra ân sủng của Thiên Chúa đang hoạt động trong thế giới để thiết lập Nước Trời và sự viên mãn của nước ấy.

Lòng quảng đại là một thuộc tính then chốt khác. "Tôi biết những linh mục tốt nhất chia sẻ nhân đức bao dung," cha John Stowe là linh hoạt viên của trung ương dòng và là đại diện giám mục tại giáo phận El Paso, Texas, nói rằng: "Thế giới thì lớn hơn bản thân họ, và họ được dâng hiến thực sự cho thừa tác vụ." Những linh mục này nhận thức rằng thừa tác vụ sẽ không đụng chạm tới những cái tôi của họ nhưng là để chú tâm tới các linh hồn. Stowe nói, "Một sự tự nhận thức lành mạnh và một tinh thần bao dung là những dấu ấn đích thực cao cả trổi vượt."

Trong khi một linh mục chịu quá nhiều tác động trên cuộc sống có thể làm nản chí, thì óc khôi hài là yếu tố cần thiết nhằm duy trì mọi sự trong cái nhìn tích cực. Cười thì ích lợi cho sức khoẻ, một linh mục phải có thể cười nhạo cả bản thân mình, cả những niềm vui và những chuyện vô lý của thế giới này. Đó có thể là một lời bình phẩm phát xuất từ một đứa trẻ vô tư hay một của người cao tuổi dí dỏm. Phải biết rằng cười là một tặng phẩm từ Thiên Chúa và thừa nhận những nhược điểm và những giới hạn của bản thân chúng ta.

Một linh mục tốt phải hiện diện ở nhà trong cương vị của mình. Điều này đòi buộc ngài phải chấp nhận thời gian cô độc, trân trọng sự tĩnh lặng cho bản thân, dù muốn hay không. Ngài phải biết-và chấp nhận-những mặt mạnh và yếu của mình.

Cha Miguel Briseđo là giám đốc Trung tâm Tĩnh tâm Thánh Giá tại Mesilla Park, New Mexico, bảo rằng : "Để trở thành một linh mục trung-tín-toàn-diện, thì phải biết không chỉ những ân ban nhận được mà còn cả những phạm vi cần được đào luyện nữa-và không sợ hãi thừa nhận chúng nơi bản thân mình và nơi kẻ khác. Ngài phải sẵn lòng lắng nghe kẻ khác và hiện diện với họ."

Hành động không đơn độc

Những linh mục tốt phải có khả năng kết bạn. Gia đình và bạn bè trợ giúp sắp đặt mọi sự trong một viễn cảnh thích hợp. Tôi tìm thấy một sự nâng đỡ to lớn trong khi thăm viếng và nghỉ hè với các bạn đồng nghiệp và những người khác, họ biết tôi ngoài thừa tác vụ của tôi. Tương tự cũng đúng với gia đình tôi. Cha mẹ và các anh chị em tôi, vợ chồng và con cái của họ biết rất rõ tôi là ai, đôi khi khá sâu sắc. Một lần mẹ tôi báo cho gia đình biết rằng tôi đã được bầu vào chức phó giám tỉnh, tôi mang một tước hiệu mới, Rất Đáng Kính (Very Reverend). Một trong những những anh em của tôi đã trả lời, "chúng ta chỉ gọi anh ấy đơn giản là Jim thôi."

Các mối tương quan này với gia đình và bạn hữu, những đồng nghiệp và các bậc thầy thì không thể thiếu được để sống một đời sống độc thân hạnh phúc. Một linh mục tốt phải biết tận dùng và nuôi dưỡng sự gần gũi này. Đấy là điều rất quan trọng đối với đời sống độc thân của ngài. Để lớn lên trong sự tín nhiệm với những mẫu gương khác là sự phó thác và gần gũi mà ngài có với Thiên Chúa.

Một thuộc tính cuối cùng của một linh mục tốt là việc phục vụ kẻ khác. Cha Tom Merrill, là cha sở của Giáo xứ Mông Triệu tại Richfield, Minnesota nói rằng : "Một cảm thức sâu xa về sự phục vụ đối với Giáo hội và mọi người, cùng với một đức tin sâu xa, là những gì rất nền tảng về ý nghĩa của chính ơn gọi đặc thù này," ngài tiếp "Không có gì ban tặng cho tôi niềm vui lớn hơn là được phục vụ kẻ khác, nhất là vào một thời điểm quan trọng hay khó khăn trong đời họ khi họ đang ở một giao lộ cuộc đời."

Một kênh chuyển tải ân sủng Thiên Chúa

Tất cả các linh mục đều có cơ hội phục vụ kẻ khác và khi làm như vậy thì ngài được nhắc bảo về đường lối Thiên Chúa đang hoạt động qua họ. Sự thật này đụng đến tôi cách sâu xa vào năm thứ hai trong đời linh mục. Tôi nhận được một cú điện thoại vào khuya mời đến một bệnh viện cách xa thành phố để giúp một gia đình đối phó với cái chết. Khi đến nơi, tôi được hai bác sĩ đón tiếp và cho tôi thêm những chi tiết về tình huống này. Đầu giờ chiều hôm đó một bé gái 13 tuổi đã chết khá đột ngột do một cái bướu. Gia đình rất quẫn trí họ từ chối để cho nhân viên bệnh viện hay người lo việc mai táng làm bất cứ sự gì cho tới khi một linh mục đến. Với một cha xứ bên ngoài thành phố, thì phải mất bốn tiếng mới tìm ra được một linh mục, vì thế, họ rất vui mừng khi tôi đến.

Những bác sĩ này đã giới thiệu tôi với gia đình. Chúng tôi nói chuyện một lát và sau đó đi vào phòng mà cô con gái của họ nằm trong đó. Chúng tôi đã cùng nhau cầu nguyện và thinh lặng. Tôi ban phép lành và xức dầu cho cô bé 13 tuổi này, rồi chúng tôi cầu nguyện thêm nữa. Cuối cùng, chúng tôi trở lại đi vào lãnh vực gia đình. Họ nói chuyện về cuộc đời của cô con gái của họ và mọi sự mà cô ấy có ý nghĩa đối với họ ra sao. Sau một đôi giờ. Họ cảm thấy dễ chịu đủ để cho bệnh viện tiến hành phần việc. Tôi kiếu từ và chuẩn bị ra về.

Hai bác sĩ hãy còn ở đó và cùng đi với tôi ra xe của tôi. Vào lúc ấy, trong bãi đậu xe, tôi quay về phía họ và nói, "Tôi phải nói với các anh vài chuyện. Thay mặt cho danh gia đình và giáo hội tôi muốn cám ơn các anh về sự hiện diện của các anh ở đó với gia đình này trong giây phút sầu đau của họ. Tôi biết các anh có thể ở nhà với gia đình mình cách đây vài giờ, và tôi đánh giá cao việc làm của các anh nhiều hơn là được mong đợi. Quả thật, đấy là một sự động viên đối với họ."

Các bác sĩ gật đầu và một trong hai cầm lấy cánh tay của tôi và nói, "Những lời nói của ngài thật tử tế, nhưng cứ để tôi nói với ngài vài chuyện. Là các bác sĩ, chúng tôi được phép thực hiện một số chuyện có thể gây kinh ngạc đấy. Chúng tôi giúp người ta khắc phục bệnh tật và phục hồi trọn vẹn sức khoẻ. Đôi khi chúng tôi phục hồi được và trả lại sự sống cho họ. Nhưng với cái giá nào đi nữa thì những gì chúng tôi làm được, rốt cuộc thì thân xác của họ cũng sẽ cùn mòn đi thôi. Những gì chúng tôi làm được-tuy là tốt đấy-nhưng chỉ là tạm thời. Nhưng những gì ngài làm trong tư cách là linh mục quy hướng tới linh hồn. Và đấy là sự vĩnh hằng. Vì thế chúng tôi cám ơn ngài về những gì ngài đã làm".

Những lời nói này khiến tôi thấy ơn ớn lạnh nơi cột sống. Và tôi hiểu khá rõ những gì vị bác sĩ này đã nói ra-cũng như không được nói ra. Ông ấy đã không nói rằng, cha Jim này, tôi đã có một điều để nói với gia đình này và tôi đã làm đúng mọi sự. Ngược lại. Những gì anh ta đang nói là những gì tôi thể hiện ra là thay mặt Đức Giêsu Kitô, Đấng lên tiếng bằng quyền năng nhiều hơn bất cứ những gì mà tôi có thể nói hay làm được. Điều ấy nhắc bảo tôi về vinh dự và trách nhiệm đáng sợ đối với ý định trở thành một linh mục. Phục vụ kẻ khác là trở thành máng chuyển ân sủng Thiên Chúa, và đó là trái tim của ơn gọi đặc biệt này.

Đáp trả tiếng gọi

Gil Bailie là một nhà văn và là một diễn giả, anh kể câu chuyện về một linh mục bạn vừa mới thụ phong, đã sống với một linh mục cao tuổi.

"Vào giờ điểm tâm sáng, anh bạn của tôi đã hỏi ngài, 'Thưa cha, vào lúc nào cha quyết định trở thành một linh mục?' Vị linh mục già trả lời: 'Khi tôi thức dậy vào sáng nay.' "

Đời linh mục khởi sự bằng việc đáp trả tiếng gọi. Không chỉ là lời mời gọi đi vào chủng viện hay vào một cuộc huấn luyện nhưng là duy trì sự đáp ứng ấy mỗi ngày trong đời mình. Trong khi chức linh mục mời gọi chúng ta mạc khải sự hiện diện của Thiên Chúa cho kẻ khác, thì các linh mục cũng phải biết rằng Thiên Chúa luôn đứng trước, sau và cạnh họ. Một linh mục không bao giờ hành động một mình, không bao giờ tin vào tất cả những thuộc tính của bản thân mình, bởi vì phép mầu liên tục của Thiên Chúa sẽ lấp đầy thế giới bằng ân sủng bởi tác động nhờ những đôi tay của con người.

Jim Kent, O.F.M. Conv.

Thân tặng các anh Bình, Chi, Du, Đình, Nhuận, Tính, và cũng để ghi nhớ những ngày tĩnh tâm (4-8/5) với các anh tại nhà tĩnh râm Đamianô, trước khi chịu chức linh mục vào ngày 10/5. Antôn VHL.