Ngay từ thế kỷ 16, những bước chân truyền giáo của con cái thánh Phanxicô đã rảo khắp đất nước Việt Nam. Tuy nhiên mãi đến năm 1929, dòng mới được thiết lập tại Việt Nam.

Đó là công ơn của Đức Piô XI là vị Giáo hoàng khuyến khích các Giám mục địa phận truyền giáo mời các Hội dòng đến lập nhà trong Giáo phận mình hầu đem lại sức sống mãnh liệt và vững chắc cho Giáo phận.

Theo đường hướng mới này của Đức Giáo hoàng, nhiều Dòng tu đã được thành lập tại các miền truyền giáo. Đức Cha Aiuti, Khâm mạng Toà Thánh tiên khởi tại Đông Dương, vào dịp ngài đến Rôma năm 1927, đã đề xuất cho Dòng Anh Em Hèn Mọn một địa điểm truyền giáo ở Đông Dương và Thánh Bộ đã sẵn lòng chấp thuận. Nhưng dự án lập Dòng chỉ được thực hiện vào năm 1929 nhờ sự vận động nhiệt tình và khéo léo của Đức Cha Colomban Dreyer, một anh em phan sinh được bổ nhiệm làm Khâm mạng Toà Thánh kế vị Đức Cha Aiuti.

I- THÀNH LẬP DÒNG

“Vạn sự khởi đầu nan”. Ngược dòng thời gian, chúng ta đang ở vào thời điểm 1928-1929. Tháng 11 năm 1928, Toà Thánh bổ nhiệm Đức Cha Colomban Dreyer, thuộc Tỉnh dòng phan sinh Pháp, làm Khâm mạng Toà Thánh tại Đông Dương. Khi vừa đến Việt Nam, ngài đã nghĩ ngay đến việc đưa anh em hèn mọn trở lại mảnh đất đã thắm nhuộm máu tử đạo của hàng trăm nghìn Kitô hữu Việt Nam, của hàng trăm linh mục và Giám mục truyền giáo, trong số đó có các anh em hèn mọn. Ngày 8/5/1929, Toà Thánh chấp thuận dự án thành lập Dòng ở Đông Dương, và ngày 20/5/1929 Bộ Tu sĩ ra nghị định chuẩn y.

Trọng trách lập Dòng tại Đông Dương được giao cho Tỉnh dòng Thánh Phêrô, còn gọi là Tỉnh dòng Paris, Pháp. Phái đoàn đi lập Dòng đầu tiên gồm cha Maurice Bertin (Commissaire), cha Hugolin Lemesre và tu sĩ Jean-Marie Couden. Phái đoàn lên đường ngày 9/10/1929. Tàu cập bến Đà Nẵng ngày 21/11/1929. Ba anh em tạm trú tại toà Khâm mạng Huế trước khi ra Vinh, nơi mà Đức Giám mục sở tại, Đức Cha Eloy, ngỏ ý mời anh em đến lập Dòng. Hai tháng sau, cha Maurice Bertin và thầy Jean-Marie đến Vinh tìm đất, trong lúc cha Hugolin đến ở với một thừa sai để học tiếng. Thành phố Vinh thuộc tỉnh Nghệ An là thành phố lớn thứ ba sau Hà Nội và Hải Phòng, có hai hải cảng là Cửa Hội và Cửa Lò và một cảng sông là Bến Thủy. Cảnh sông núi hùng vĩ đã tạo nên những con người có tâm hồn phóng khoáng, dũng cảm, tự lập và có nhiều cá tính.

“Đường vô xứ Nghệ loanh quanh,

Non xanh nước biếc như tranh hoạ đồ

Ai vô xứ Nghệ thì vô”.