ÁNH SÁNG XUA TAN BÓNG TỐI

Tin Mừng: Ga 12, 44-50

Trong đời sống tự nhiên, ánh sáng là điều kiện căn bản cho sự tồn tại. Nếu mặt trời bị che khuất lâu dài, sự sống trên trái đất sẽ sụp đổ. Ánh sáng không chỉ giúp ta nhìn thấy nhưng còn bảo đảm cho sự sống. Không có ánh sáng, mọi sự chìm trong hỗn loạn, chết chóc. Hình ảnh ấy giúp chúng ta hiểu sâu hơn lời Đức Giêsu trong Tin Mừng hôm nay: “Tôi là ánh sáng đến thế gian, để ai tin vào tôi thì không ở lại trong bóng tối” (Ga 12,46).

Đức Giêsu không nói: “Tôi mang ánh sáng”, nhưng khẳng định: “Tôi là ánh sáng”. Trong Kinh Thánh, ánh sáng tượng trưng cho sự sống, chân lý và sự hiện diện cứu độ của Thiên Chúa. Ngay từ đầu Tin Mừng Gioan, ngài viết: “Ánh sáng chiếu soi trong bóng tối, và bóng tối đã không diệt được ánh sáng” (Ga 1,5). Ánh sáng không cần chiến đấu với bóng tối; chỉ cần xuất hiện, bóng tối tự tan biến. Cũng vậy, Đức Kitô không đến để kết án nhưng để cứu. Ánh sáng của Ngài không hủy diệt nhưng soi chiếu và chữa lành, để con người không còn “ở lại” trong tình trạng xa cách Thiên Chúa. Như thế, vai trò của ánh sáng là đẩy lui bóng tối.

Tuy nhiên, bóng tối không chỉ ở bên ngoài nhưng còn hiện diện với bốn diện mạo trong chính con người dưới nhiều hình thức.

Trước hết là bóng tối thể lý: bệnh tật, đau khổ, nghèo túng... Đây là những thực tại không ai tránh khỏi. Ánh sáng Đức Kitô không luôn xóa bỏ đau khổ tức khắc, nhưng ban cho đau khổ một ý nghĩa. Khi được kết hợp với Đức Kitô chịu đóng đinh và phục sinh, đau khổ không còn là ngõ cụt nhưng trở thành con đường thanh luyện. Ánh sáng không loại bỏ thập giá, nhưng làm cho thập giá trở thành con đường dẫn tới sự sống.

Thứ hai là bóng tối tâm lý: lo âu, cô đơn, mặc cảm, mất phương hướng. Khi mất ánh sáng hy vọng, con người dễ rơi vào khép kín và bi quan. Lời Đức Giêsu: “Tôi đến không phải để xét xử thế gian, nhưng để cứu thế gian” (Ga 12,47) là nguồn an ủi lớn lao cho những ai đang trải qua đêm tối nội tâm. Thiên Chúa không đứng đó để lên án sự yếu đuối của ta; Ngài bước vào để nâng đỡ và chữa lành. Ánh sáng của Đức Kitô có thể đến qua cầu nguyện, qua cộng đoàn, qua một lời khích lệ đúng lúc, và cả qua sự trợ giúp chuyên môn khi cần. Đón nhận sự giúp đỡ là hành vi khiêm tốn để ánh sáng đi vào những góc khuất của tâm hồn.

Thứ ba là bóng tối luân lý: tội lỗi và nết xấu như ích kỷ, gian dối, hận thù, buông thả. Điều nguy hiểm không chỉ là sa ngã nhưng là dần dần quen với bóng tối. Ban đầu lương tâm còn nhạy bén; nếu không hoán cải, nó sẽ chai lì. Con người thường thích bóng tối vì trong đó ta không cần thay đổi, không phải đối diện với sự thật về mình. Nhưng khi ánh sáng chiếu vào, mọi vết nhơ lộ diện. Chính sự lộ diện ấy lại là khởi đầu của ơn cứu độ. Không có ánh sáng thì không có hoán cải; không có hoán cải thì không có tự do đích thực.

Sau cùng là bóng tối đức tin. Đây là kinh nghiệm sâu xa và đau đớn: cảm thấy Thiên Chúa im lặng, cầu nguyện không được đáp lời, khủng hoảng ơn gọi hay đời sống cộng đoàn. Có lúc ta tưởng ánh sáng đã tắt. Nhưng nhiều khi đó chỉ là “nhật thực”. Mặt trời không biến mất nhưng chỉ tạm thời bị che khuất. Đức Kitô vẫn hiện diện dù ta không cảm nhận được. Đêm tối đức tin, nếu được sống trong tín thác, có thể trở thành cơ hội để đức tin trưởng thành.

Cha Thánh Phanxicô đã cho thấy sức biến đổi của Ánh Sáng. Thời trai trẻ, ngài sống trong hưởng thụ và tìm kiếm vinh quang trần thế. Ngài ghê sợ người phong cùi và tránh né họ. Nhưng khi ánh sáng Đức Kitô chạm đến, đặc biệt qua biến cố gặp gỡ người phong và lời mời gọi tại nhà nguyện San Damianô, cuộc đời ngài đổi hướng. Điều từng cay đắng với ngài nay trở thành dịu ngọt. Ánh sáng không chỉ soi chiếu để nhận ra tội lỗi nhưng còn biến đổi con tim để yêu điều trước đây mình khước từ.

Thánh Catarina thành Siena cũng trải qua những đêm tối thiêng liêng sâu thẳm. Nhưng chính trong bóng tối ấy, ngài càng bám chặt vào Đức Kitô. Giữa thời Giáo Hội khủng hoảng, ngài trở thành tiếng nói kêu gọi hoán cải và hiệp nhất. Một người phụ nữ yếu đuối về thể lý nhưng rực sáng về đức tin. Cả hai vị thánh cho thấy ánh sáng không dành cho người hoàn hảo, nhưng cho người dám mở lòng và để mình được biến đổi.

Cuối cùng, Đức Giêsu không chỉ nói: “Tôi là ánh sáng”, nhưng còn nói: “Anh em là ánh sáng cho thế gian” (Mt 5,14). Chúng ta không phải là nguồn sáng tự thân; chúng ta chỉ có thể phản chiếu ánh sáng của Đức Kitô. Khi sống trong sự thật, dám hoán cải, biết tha thứ, hy vọng giữa thử thách và yêu thương giữa hận thù, chúng ta làm cho ánh sáng của Ngài tỏa rạng.

Một ngọn nến nhỏ cũng có thể xua tan bóng tối trong căn phòng. Một đời sống trung tín cũng có thể soi sáng cả cộng đoàn. Ánh sáng đã đến thế gian. Vấn đề không phải ánh sáng có đủ mạnh hay không, nhưng là chúng ta có mở cửa lòng để đón nhận ánh sáng ấy hay không. Xin cho mỗi người chúng ta đủ can đảm bước ra khỏi những bóng tối của mình, để ánh sáng Đức Kitô chiếu rọi và biến đổi, hầu đời sống chúng ta trở thành chứng tá sống động cho Ánh Sáng không bao giờ tắt. Amen.

Phêrô Chu Văn Đương, OFM.