ĐỨC KI-TÔ PHỤC SINH TRÊN ĐƯỜNG EMMAU:
KIỆT TÁC CỦA ĐỨC TIN

Chào anh chị em, nguyện chúc bình an ở cùng anh chị em trong Chúa Nhật thứ ba Phục Sinh này.

Hôm nay, chúng ta lại được nghe câu chuyện về hai môn đệ trên đường Emmau. Anh chị em biết đó, câu chuyện này thật sự là một kiệt tác. Nó cũng giống như vở kịch Hamlet vậy: người ta không chỉ xem một lần rồi nói: "À, tôi đã xem rồi." Không, người ta sẽ quay lại hết lần này đến lần khác để xem những cách dàn dựng khác nhau, đọc đi đọc lại bản văn cùng với nhiều lời chú giải sâu sắc. Cũng như bản giao hưởng số 9 của Beethoven, chúng ta muốn nghe đi nghe lại mãi, bởi vì một tác phẩm kinh điển vĩ đại luôn mở ra những ý nghĩa mới mẻ cho mỗi lần tiếp cận.

Tôi nghĩ câu chuyện trong chương 24 Tin Mừng Luca cũng như thế. Hội Thánh không ngừng mời gọi chúng ta đi vào câu chuyện ấy, bởi điểm cốt yếu là: Câu chuyện ấy nói về chính chúng ta. Đó là chuyện đã xảy ra từ rất lâu, nhưng đồng thời cũng là câu chuyện của Hội Thánh hôm nay và mọi thời đại.

1. Sự sai hướng và sự đồng hành thầm lặng

Mở đầu trình thuật, hai môn đệ đang đi tới một làng cách Giê-ru-sa-lem chừng bảy dặm tên là Emmau. Đây là một dấu chỉ quan trọng: Họ đang đi sai hướng. Trong Tin Mừng Luca, mọi sự đều hướng về Giêrusalem – thành của Thập giá, của Sự Phục sinh và là nơi Chúa Thánh Thần được sai đến. Thế mà hai người này lại đang đi ngược hướng.

Có một sự thật căn bản: hướng ta đi và cách ta hiểu có liên hệ mật thiết với nhau. Nếu bạn hướng về Giêrusalem, bạn sẽ hiểu đúng. Nếu bạn đi xa khỏi đó, bạn sẽ hiểu sai. Hình ảnh hai môn đệ đi ngược hướng chính là hình ảnh của hầu hết chúng ta trong phần lớn thời gian của cuộc đời.

Đang khi họ trò chuyện về những biến cố vừa xảy ra, chính Đức Giêsu tiến đến gần và cùng đi với họ. Nhưng "mắt họ bị ngăn cản nên không nhận ra Người". Đã bao nhiêu lần trong đời, Đức Giêsu đã cùng đi với bạn mà bạn không nhận ra? Chúa Phục Sinh thường hành động qua những trung gian: Người dùng con người và những biến cố để chuyển trao sự hiện diện của Người. Đó có thể là cha mẹ, thầy cô, bạn bè... những người đã xuất hiện vào thời khắc quyết định để mở ra cho chúng ta một hướng đi mới. Họ chính là Đức Kitô, dù lúc ấy chúng ta chưa thể nhận ra Người.

2. Từ dữ kiện đến ý nghĩa: Lăng kính Cựu Ước

Bằng một nét mỉa mai thú vị, Chúa Giêsu hỏi: "Các anh vừa đi vừa trao đổi với nhau về chuyện gì vậy?". Khi họ thuật lại câu chuyện về "Giêsu Nazaret – vị ngôn sứ đầy quyền năng bị đóng đinh", họ có đầy đủ các dữ kiện chính xác. Thậm chí họ còn biết về việc các phụ nữ thấy mộ trống.

Ngày nay cũng vậy, ngay cả trong một xã hội tục hóa, nhiều người vẫn biết các dữ kiện căn bản về Chúa Giêsu. Thế nhưng, tại sao họ không đi theo Người? Bởi vì dù có đủ dữ kiện, họ lại không nắm được ý nghĩa sâu xa – cái khuôn mẫu nội tại của tất cả những điều ấy. Giống như một người xem trận bóng chày hay vở kịch mà không hiểu luật chơi hoặc cấu trúc ý nghĩa, mọi chi tiết trở nên mờ đục.

Chúa Giêsu đã trách họ: "Các anh sao mà khờ dại thế!" Cái khờ dại ở đây không phải là không thấy, mà là không hiểu. Và rồi, bắt đầu từ ông Mô-ê và tất cả các ngôn sứ, Người giải thích cho hai ông những gì liên quan đến Người trong toàn bộ Kinh Thánh. Đây là con đường duy nhất để hiểu đúng về Đức Giêsu: Đọc về Người qua lăng kính Cựu Ước.

Có lẽ lúc đó, Người đã nói về:

Adam: Con người đầu tiên, còn Đức Giêsu là Adam mới của công trình tạo dựng mới.

Noe: Với con tàu cứu độ qua cơn đại hồng thủy.

Abraham & Isaac: Hình bóng về người cha hiến tế con một trên núi Moria.

Giacob: Với chiếc thang nối kết đất với trời.

Môsê: Đấng ban lề luật mới và dẫn dân ra khỏi ách nô lệ tội lỗi.

Davit: Vị vua chiến đấu chống lại Goliat (quyền lực thế gian).

Giona: Ba ngày trong bụng cá, tương ứng với ba ngày trong lòng đất.

Các ngôn sứ (Isaia, Dakaria, Giêrêmia): Về Người Tôi Trung đau khổ, về Đấng bị đâm thâu và về một Giao Ước Mới.

Khi hiểu Đức Giêsu dưới ánh sáng của toàn bộ hành trình Cựu Ước, lòng chúng ta sẽ bừng cháy lên vì nắm bắt được khuôn mẫu của ơn cứu độ.

3. Bí tích Thánh Thể: Khoảnh khắc nhận diện

Dù lòng đã bừng cháy khi nghe giải thích Kinh Thánh, nhưng họ chỉ thực sự nhận ra Người trong cử chỉ bẻ bánh: "Người cầm lấy bánh, dâng lời chúc tụng, bẻ ra và trao cho họ."

Đây là cử chỉ Thánh Thể trọng đại. Chính trong Bí tích, trong việc hiện tại hóa hy tế Thập giá, mọi hình bóng từ Adam đến các ngôn sứ mới trở nên trọn vẹn. Điều này giải thích tại sao những người rời xa Thánh lễ thường dần dần không còn hiểu Đức Giêsu là ai; họ chỉ coi Người như một đạo sư xa xưa thay vì là Chúa Phục Sinh đang hiện diện.

4. Sứ vụ: Trở lại Giêrusalem

Cuối cùng, một khi đã nhận ra Chúa, hai môn đệ lập tức thay đổi hướng đi. Dù trời đã khuya, dù vẫn còn sợ hãi, họ lập tức quay trở lại Giêrusalem – nơi của Thập giá và Phục sinh.

Đây cũng chính là cấu trúc của Thánh lễ:

Phụng vụ Lời Chúa: Nghe Kinh Thánh để lòng bừng cháy.

Phụng vụ Thánh Thể: Bẻ bánh để nhận ra Chúa.

Lên đường: "Lễ xong, chúc anh chị em đi bình an" – ra đi để đem sứ điệp cao cả này vào thế gian.

Kết luận: Câu chuyện trên đường Emmau chính là toàn bộ câu chuyện đức tin, là mầu nhiệm được tóm gọn trong một trình thuật. Tôi mời gọi anh chị em hãy mở chương 24 Tin Mừng Luca để đọc lại kiệt tác này một lần nữa. Đó không chỉ là kiệt tác văn chương, mà là mặc khải thiêng liêng cho chúng ta biết Đức Giê-su là ai.

Xin Thiên Chúa chúc lành cho anh chị em!

(Bài giảng Chúa Nhật. Gm. Robert Barron)