Ngày Sabat
SUY NIỆM: Lc 6,1-5
THỨ BẢY XXII TN
Kính thưa anh em, Hôm nay là thứ Bảy. Tin Mừng hôm nay nói đến ngày Sabát. Em xin chia sẻ một chút về ý nghĩa và tinh thần ngày Sabat.
Ở Do Thái, vào ngày này, khi gặp nhau, người ta thường chào: שַׁבַּת שָׁלוֹם - šabbāt šālôm - chúc thứ bảy bình an. Lời chào ấy là một lời chúc, nhưng nó còn diễn tả một cái nhìn rất sâu của truyền thống Do Thái về thời gian. Ngày Sabát không đơn thuần là một ngày nghỉ, nhưng là trung tâm của nhịp sống và của thời gian. Vì thế, có thể nói thời gian của người Do Thái là một “thời gian mang tính Sabát”: các ngày trong tuần đều quy hướng về ngày Sabát hoặc được soi sáng từ ngày Sabát.
Ba ngày cuối tuần hướng về ngày Sabát; ba ngày đầu tuần tiếp theo lại được nuôi dưỡng bởi kinh nghiệm của ngày Sabát. Như vậy, ngày Sabát không đứng tách biệt khỏi sáu ngày còn lại, nhưng trao hướng đi và ý nghĩa cho toàn bộ tuần lễ. Các ngày trong tuần không có tên riêng, nhưng được gọi theo tương quan với ngày Sabát. Điều đó diễn tả một xác tín rất sâu sắc: Sabát không chỉ là một ngày trong tuần; Sabát là ngày làm cho các ngày khác có ý nghĩa.
Kinh Thánh nói đến hai động từ quan trọng liên quan đến ngày Sabát: זָכוֹר - zākhōr - “hãy nhớ”, được dùng trong bản văn Mười Điều Răn ban lần thứ nhất ở sách Xuất Hành (Xh 20,8), và שָׁמוֹר - šāmōr - “hãy giữ, hãy tuân giữ”, được dùng trong bản văn mười điều răn ban lần thứ hai ở sách Đệ Nhị Luật (Đnl 5,12).
Hai động từ này diễn tả hai chiều kích không thể tách rời của ngày sabat. זָכוֹר - zākhōr - “nhớ” là nhớ đến Thiên Chúa, Đấng Tạo Hóa và Đấng Giải Phóng; שָׁמוֹר – šāmōr- “giữ” là đưa ký ức ấy vào trong đời sống cụ thể. Vì thế, phải nhớ để biết mình giữ điều gì và giữ để điều mình nhớ trở thành đời sống. Nếu chỉ “nhớ” mà không “giữ”, đức tin chỉ còn là một ý tưởng; nhưng nếu chỉ “giữ” mà không “nhớ”, việc giữ đạo rất dễ trở thành hình thức.
Và dường như đây chính là vấn đề của các Pharisêu trong Tin Mừng hôm nay. Họ nhìn thấy các môn đệ bứt vài bông lúa trong ngày Sabát và lập tức hỏi: “Tại sao các ông làm điều không được phép làm trong ngày Sabát?” Họ chỉ còn thấy điều phải giữ, nhưng đã quên điều phải nhớ. Họ giữ ngày Sabát, nhưng quên mất Thiên Chúa của ngày Sabát; họ giữ điều luật, nhưng quên mất ý nghĩa của điều luật. Sabát vốn được ban để con người nhớ đến Thiên Chúa là Đấng Tạo Hóa và Giải Phóng, để con người được nghỉ ngơi và sống trong tự do; thế nhưng, khi שָׁמוֹר - šāmōr – “hãy giữ” – bị tách khỏi זָכוֹר - zākhōr – “hãy nhớ”, ngày Sabát có thể biến từ một ân ban thành một gánh nặng, từ ngày của tự do thành ngày của sợ hãi, từ ngày giúp con người đến gần thờ phượng Thiên Chúa thành ngày dùng luật để xét xử người khác.
Đức Giêsu không phủ nhận việc giữ ngày Sabát. Người chỉ cho thấy rằng giữ ngày Sabát mà quên ý nghĩa của ngày Sabát thì việc giữ ấy đã mất mục đích. Khi nhắc đến Đavít ăn bánh tiến vì đói, Người cho thấy rằng luật phải được hiểu theo ý định của Thiên Chúa và hướng về sự sống. Vì thế, Đức Giêsu tuyên bố: “Con Người làm chủ ngày Sabát” (Lc 6,5). Người không hủy bỏ ngày Sabát, nhưng trả ngày Sabát về đúng ý nghĩa của nó. Người đưa cái “hãy giữ” - שָׁמוֹר- šāmōr trở lại với cái “hãy nhớ” - זָכוֹר - zākhōr. Người giúp con người nhớ lại rằng đằng sau ngày Sabát là Thiên Chúa, và đằng sau lề luật là ý muốn của Thiên Chúa muốn con người được sống, được tự do và được nghỉ ngơi.
Xin Chúa giúp chúng ta luôn nhớ đến Chúa, để trong cách đối xử với anh em, chúng ta luôn biết sống tinh thần yêu thương, cảm thông và thương xót.
Paulus Long, OFM.
