LỄ THÁNH GIACÔBÊ TÔNG ĐỒ

Mt 20,20-28

Một trong những nét đặc sắc nhất trong đoạn Tin mừng hôm nay Mt 20,20-28 là cách thánh Matthêu tạo nên một liên kết văn chương đầy tinh tế giữa lời xin của người mẹ hai anh em Giacôbê và Gioan với trình thuật Thương Khó. Người mẹ tha thiết xin Đức Giêsu: “Xin Thầy truyền cho hai con tôi đây, một người ngồi bên hữu, một người ngồi bên tả Thầy trong Nước Thầy” (Mt 20,21). Theo cách suy nghĩ của bà, đó là hai vị trí danh dự nhất trong vương quốc của Đấng Mêsia. Tuy nhiên, Đức Giêsu không chấp nhận cũng không bác bỏ lời thỉnh cầu ấy. Người chỉ trả lời rằng: “Được ngồi bên hữu hay bên tả Thầy thì Thầy không có quyền ban, nhưng Cha Thầy đã chuẩn bị cho ai thì kẻ ấy mới được” (Mt 20,23). Câu trả lời ấy dường như để ngỏ một câu hỏi: cuối cùng, ai sẽ là người được ở bên hữu và bên tả Đức Giêsu?

Thánh Matthêu không trả lời ngay câu hỏi ấy. Ông cố ý giữ nó cho đến tận cuộc Thương Khó. Chỉ khi Đức Giêsu bị đóng đinh, độc giả mới nhận được câu trả lời bất ngờ: “Bấy giờ người ta đóng đinh cùng với Người hai tên cướp, một tên bên hữu và một tên bên tả” (Mt 27,38). Đây không phải là một sự trùng hợp về ngôn từ. Việc Matthêu lặp lại chính hai vị trí “bên hữu” và “bên tả” cho thấy ông đang nối kết có chủ ý hai trình thuật. Điều mà người mẹ tưởng là hai chỗ danh dự trong vinh quang lại xuất hiện trên đồi Golgotha, nơi Đức Giêsu bị treo trên thập giá giữa hai phạm nhân. Chính ở đây, độc giả nhận ra rằng ngai tòa của Đức Kitô không phải là ngai vàng trong cung điện, nhưng là thập giá; và vinh quang của Người không được biểu lộ qua quyền lực thống trị, nhưng qua tình yêu tự hiến.

Liên kết văn chương này làm nổi bật một trong những nguyên lý thần học nền tảng của Tin Mừng Matthêu: Đức Giêsu không định nghĩa sự cao cả bằng quyền bính hay địa vị, nhưng bằng sự phục vụ và sự tự hiến. Vì thế, được ở bên hữu hay bên tả Đức Kitô không có nghĩa là đạt đến một địa vị danh dự trong Nước Trời, nhưng là bước vào chính con đường mà Người đã đi, tức là con đường của thập giá. Hai vị trí ấy chỉ mang ý nghĩa đối với những ai sẵn sàng chia sẻ cùng một số phận với Thầy. Chính vì vậy, trước lời thỉnh cầu của người mẹ hai anh em, Đức Giêsu không hỏi họ có xứng đáng với vinh quang hay không, nhưng hỏi: “Các anh có uống nổi chén Thầy sắp uống không?” (Mt 20,22). “Chiếc chén” là biểu tượng của cuộc Thương Khó, của sự tự hiến và sự vâng phục thánh ý Chúa Cha.

Dưới ánh sáng ấy, cuộc đời của thánh Giacôbê mang một ý nghĩa đặc biệt. Ban đầu, ông cùng em mình mong được ngồi ở những vị trí cao nhất trong Nước Đức Giêsu. Thế nhưng cuối cùng, điều Đức Giêsu ban cho ông còn lớn lao hơn nhiều: không phải một chỗ ngồi danh dự bên tả hay bên hữu Thầy, nhưng là ngồi vào chính vị trí Thầy, tức là được nên giống Thầy trong việc hiến dâng mạng sống. Thánh Giacôbê trở thành vị tông đồ đầu tiên chịu tử đạo (Cv 12,2), là người đầu tiên trong Nhóm Mười Hai thực sự uống cạn “chén” mà Đức Giêsu đã báo trước. Nhờ đó, ông không chỉ ở gần Đức Kitô về mặt vị trí, nhưng còn hiệp thông với Người trong chính tình yêu tự hiến.

Đây cũng là lời mời gọi dành cho tất cả chúng ta: ai kiên trì bước theo Đức Kitô trong tinh thần phục vụ và tự hiến sẽ được chia sẻ sự sống và vinh quang của Người. Bởi lẽ chính Người đã sống trọn vẹn con đường ấy: “Con Người đến không phải để được phục vụ, nhưng để phục vụ và hiến mạng sống làm giá chuộc muôn người” (Mt 20,28).

Paulus Long, OFM.