Sự hiện diện, tình huynh đệ và sự kiên trì: Truyền giáo Phan Sinh tại Campuchia - Chuyến viếng thăm của Tổng Phục vụ và Tổng Cố vấn

Từ ngày 3 đến ngày 5 tháng 3 năm 2026, Anh Tổng Phục Vụ, Massimo Fusarelli, và Anh Tổng Cố vấn phụ trách châu Á và châu Đại Dương, John Wong, đã viếng thăm sứ vụ của Dòng tại Phnôm Pênh, Campuchia. Đây là chuyến thăm đầu tiên của một Tổng Phục Vụ Dòng Anh Em Hèn Mọn đến cơ sở truyền giáo này, vốn thuộc Tỉnh dòng Thánh Phanxicô Việt Nam. Trong suốt chuyến viếng thăm, các anh được tháp tùng bởi Anh Tỉnh Phục Vụ Gioan Thiên Chúa Nguyễn Phước.

Nhân dịp kỷ niệm 800 năm cuộc vượt qua của Thánh Phanxicô, Anh Tỉnh Phục Vụ đã mang đến Campuchia các thánh tích của Thánh Phanxicô, Thánh Clara và Thánh Colette, được trưng bày để các tín hữu tôn kính trong các cuộc gặp gỡ và cử hành phụng vụ khác nhau. Đây là một dấu chỉ đơn sơ nhưng đầy ý nghĩa về sự hiệp thông Phan Sinh và về sự bén rễ trong một lịch sử vẫn tiếp tục sinh hoa trái ngay trên mảnh đất này, bất chấp nhiều thách đố và đau khổ đang diễn ra nơi đây.

Campuchia, một quốc gia Đông Nam Á thuộc khu vực Đông Dương, có khoảng 16 triệu dân. Khoảng 95% dân số theo Phật giáo. Số người Công giáo vào khoảng 20.000, phân bố khắp Đại diện Tông tòa Phnôm Pênh và hai Phủ doãn Tông tòa. Phần lớn người Công giáo có nguồn gốc Việt Nam. Một số gia đình đã hiện diện tại đất nước này hơn một thế kỷ, nhưng nhiều người không có giấy tờ tùy thân và không được hưởng các quyền dân sự cơ bản, bao gồm cả giáo dục công lập cho con cái họ. Ngoài ra, còn có những thách đố liên quan đến tình trạng xung đột đang diễn ra giữa Campuchia và Thái Lan, tình trạng di cư nội địa, nạn buôn bán người và sự gia tăng của ngành công nghiệp lừa đảo trực tuyến.”

Sự hiện diện của anh em Phan Sinh tại Campuchia có nguồn gốc từ thế kỷ XVI, khi các nhà thừa sai Phan Sinh Bồ Đào Nha từ Malacca đến Vương quốc Khmer theo lời mời của nhà vua. Tuy nhiên, sứ vụ tiên khởi ấy đã bị phá hủy vào năm 1594 sau các cuộc tấn công của người Xiêm. Sứ mạng hiện nay, trái lại, bắt nguồn từ lời mời gọi của Tổng Phục Vụ vào năm 2009 gửi đến Hội nghị các Tỉnh dòng Đông Á nhằm khởi sự một sự hiện diện tại quốc gia này. Năm sau đó, sáng kiến này được trao phó cho Tỉnh dòng Việt Nam, và vào tháng 8 năm 2010, huynh đệ đoàn truyền giáo đầu tiên gồm ba anh em Việt Nam đã đến Tuol Krosang.

Tuol Krosang nằm cách Phnôm Pênh khoảng 20 kilômét. Đây là một ngôi làng nghèo, nơi sinh sống của các nông dân, ngư dân và những lao động làm công nhật. Nằm trong vùng trũng thấp, ngôi làng hằng năm phải chịu một mùa lũ kéo dài khoảng sáu tháng. Nhiều trẻ em vì thế không thể đến trường. Trong làng có khoảng ba mươi gia đình người Việt Nam cùng sinh sống với các gia đình người Campuchia, trong một bối cảnh bị đánh dấu bởi sự phân biệt đối xử và những căng thẳng giữa hai cộng đồng.

Hiện nay, cộng đoàn của Dòng Anh Em Hèn Mọn tại Tuol Krosang gồm bốn anh em. Các anh em đảm trách việc chăm sóc mục vụ cho sáu ngôi làng, trong đó ngôi làng xa nhất cách khoảng 70 kilômét. Ngoài ra, các anh em còn điều hành hai lớp mẫu giáo nhỏ và hai trường tiểu học nhỏ, chỉ cung cấp chương trình học của năm thứ nhất và năm thứ hai, do những hạn chế về nguồn lực tài chính của cả các anh em lẫn các gia đình. Các anh em đưa đón trẻ em từ những làng lân cận, trao học bổng, cung cấp dụng cụ học tập và thậm chí cả xe đạp để giúp các em có thể đến trường. Các anh em cũng thăm viếng các gia đình, giúp xây dựng và sửa chữa nhà cửa, đồng thời hỗ trợ tài chính cho các bà mẹ đang mang thai, người cao tuổi và những người bệnh tật.

Cộng đoàn cũng tích cực tham gia vào các cuộc gặp gỡ của hàng giáo sĩ và tu sĩ, các kỳ tĩnh tâm cũng như các hoạt động mục vụ của Đại diện Tông tòa. Mỗi anh em đảm nhận những trách nhiệm và sáng kiến riêng, nhưng tất cả đều được sống trong một tinh thần Phan Sinh mạnh mẽ của sự nâng đỡ lẫn nhau và cộng tác huynh đệ. Các mối tương quan với những tu sĩ khác rất tốt; trong cả nước hiện có khoảng một trăm tu sĩ, trong đó bảy mươi người là người Việt Nam.

Tầm nhìn của các anh em rất rõ ràng: loan báo Tin Mừng cho người Campuchia, giúp những người di dân Việt Nam có được giấy tờ pháp lý và hội nhập vào xã hội, trở thành nhịp cầu hòa giải giữa hai cộng đồng, và mang lại cơ hội giáo dục cho những trẻ em nghèo. Trong năm nay, các anh em cũng đã khởi sự một trung tâm để đón nhận và chăm sóc các trẻ em mồ côi từ 5 đến 12 tuổi.

Trong suốt chuyến viếng thăm, anh Tổng Phục Vụ Massimo và anh Tổng Cố Vấn John đã dành thời gian gặp gỡ và sinh hoạt với cộng đoàn truyền giáo, đồng thời thăm nhà thờ, trại trẻ mồ côi, lớp mẫu giáo và ngôi trường nhỏ tại Tuol Krosang. Hai anh cũng đã cử hành Thánh lễ với cộng đoàn người Việt di dân tại Bungchuk và cùng chia sẻ bữa tối mừng Tết Nguyên Đán với các phụ trách cộng đoàn. Ngoài ra, hai anh còn đến thăm Bảo tàng Diệt chủng Tuol Sleng, một địa điểm tưởng niệm thời kỳ Khmer Đỏ. Tại đây, trong giai đoạn từ năm 1975 đến 1979, có tới khoảng 20.000 người đã bị giam giữ và tra tấn, nhưng chỉ có mười hai người sống sót được xác nhận. Năm trong số những người sống sót ấy đã có mặt để đón tiếp các vị khách.

Các anh em cũng đã gặp Đức Giám mục Olivier Schmitthaeusler, Đại diện Tông tòa Phnôm Pênh, và tham dự Thánh lễ khai mạc Năm Thánh Phanxicô cùng với các linh mục và tu sĩ tại Phnôm Pênh. Tuy nhiên, do mưa lớn, các ngài không thể đến thăm hai ngôi làng của người Campuchia do cộng đoàn phụ trách, vì các con đường đều bị ngập nước.

Trong cuộc trao đổi với anh Tổng Phục Vụ, anh Tỉnh Phục Vụ chia sẻ: “Chúng tôi mong muốn có một sự hiện diện Phan Sinh tại đây, nhằm hỗ trợ Đức Giám mục trong việc làm triển nở đời sống đức tin và góp phần nâng đỡ sự phát triển của người dân. Ngay từ những ngày đầu, chúng tôi đã tham gia xây dựng và sửa chữa các nhà thờ cũng như nhà ở cho người nghèo.”

Anh Massimo nhắc nhở các anh em: “Ngang qua anh em mà Dòng chúng ta hiện diện trong Giáo hội nhỏ bé và còn non trẻ này, một Giáo hội đang phải đối diện với nhiều căng thẳng và xung đột. Sự hiện diện là yếu tố quan trọng nhất trong đoàn sủng của chúng ta. Chính sự hiện diện của anh em nơi đây là bảo đảm cho sự hiện diện của Dòng tại Campuchia.”

Anh Gioan Baotixita Dũng, một trong những anh em truyền giáo đầu tiên tại Phnôm Pênh, đã nhấn mạnh những thách đố của sứ vụ, đồng thời lưu ý rằng nơi những người nghèo nhất vẫn chưa thực sự hình thành một nền văn hóa coi trọng việc học hành. Trong khi đó, anh Antôn Dũng, người anh em trẻ nhất của cộng đoàn, đã nêu bật chiều kích huynh đệ của đời sống chung, cũng như sự cần thiết phải phát triển các nguồn lực nhằm mang lại một tương lai tốt đẹp hơn cho người dân.

Các anh em hy vọng ngày càng có thể phục vụ cộng đồng người Khmer nhiều hơn, đồng thời đón nhận vào cộng đoàn truyền giáo những anh em đến từ các Đơn vị khác của Dòng, để sự hiện diện tại đây ngày càng mang tính quốc tế hơn.

Trong bài chia sẻ với các tu sĩ và linh mục của Đại diện Tông tòa, anh Massimo đã nhắc lại hình ảnh hạt giống nhân dịp kỷ niệm 800 năm cuộc vượt qua của Thánh Phanxicô. Hạt giống ấy vẫn tiếp tục lớn lên qua từng thế hệ. Ngay cả tại Campuchia, qua đời sống đơn sơ, nghèo khó và huynh đệ của các anh em Phan Sinh, cùng với sự kiên trì của họ, hạt giống ấy đang đơm hoa kết trái nơi lòng thương xót, đức tin, tình huynh đệ và hòa bình.

Nguồn: https://ofm.org/en/presence-fraternity-and-perseverance-the-franciscan-mission-in-cambodia.html