ĐỒNG HÀNH TRONG ĐỜI SỐNG HUYNH ĐỆ: HÀNH TRÌNH CÙNG NHAU THEO DẤU CHÂN KI-TÔ

Trong bối cảnh của đời sống tu trì hiện nay, thuật ngữ "đồng hành" đã trở thành một trong những từ khóa quan trọng nhất để mô tả nét riêng biệt của việc huấn luyện và đời sống chung. Không chỉ đơn thuần là một phương pháp quản trị, đồng hành chính là linh hồn của linh đạo huynh đệ, nơi mỗi người anh em cùng nhau bước đi trên con đường hoán cải và dấn thân.

1. Bản chất của sự đồng hành trong đặc sủng Phan sinh

Sự đồng hành (tiếng Latinh là comitatus) không phải là một khái niệm mới mẻ mà đã được bén rễ sâu trong các bản Hiến chương và Nội quy của Dòng. Đây là tiến trình xây đắp các mối tương quan huynh đệ thông qua đối thoại và sự trân trọng huyền nhiệm Thiên Chúa ẩn tàng nơi mỗi con người.

Trong mô hình này, người đồng hành (dù là người huấn luyện, vị Phụ trách hay bất kỳ anh em nào) không đóng vai trò là tác nhân chính. Thay vào đó, họ là những "trung gian" hỗ trợ tiến trình mà trong đó:

●      Thiên Chúa là nhà Huấn luyện duy nhất và đích thực, Đấng chỉ ra phương hướng.

●      Người thụ huấn là chủ thể chính, chịu trách nhiệm trước tiên về việc huấn luyện chính mình.

●      Người đồng hành đứng ở vị trí bên cạnh, không phải phía trước để dẫn dắt một cách áp đặt, cũng không phải phía sau để cưỡng chế, nhưng bước đi cùng để giúp anh em phân định tiếng gọi của Chúa.

2. Ba trụ cột cốt lõi của sự đồng hành

Dựa trên tinh thần của các văn kiện và thực tế đời sống huynh đệ, sự đồng hành được xây dựng trên ba nền tảng quan trọng:

A. Con mắt đức tin: Nhìn nhận anh em như quà tặng của Chúa

Đồng hành đòi hỏi một cái nhìn vượt lên trên những tình cảm tự nhiên hay những tương hợp về tính cách. Đó là việc sử dụng "con mắt đức tin" để nhận ra rằng những người anh em sống bên cạnh mình — dù có thể khác biệt về quan điểm, khó tính hay làm ta chậm bước — đều là những người bạn đường mà Chúa đã ban tặng. Chính Thánh Phanxicô đã khẳng định trong Di chúc rằng sự thay đổi đời sống của ngài bắt đầu khi "Chúa dẫn tôi đến giữa những người phong cùi" và sau đó là "Chúa đã ban cho tôi những anh em".

B. Sự tương hỗ: Luồng giao thông hai chiều

Sự đồng hành đích thực không bao giờ là mối quan hệ một chiều giữa kẻ ra lệnh và người vâng phục, hay người dạy và người học. Nó mang tính tương hỗ (hỗ trợ lẫn nhau), có nghĩa là:

●      Từ tôi đến người khác: Tôi chú tâm và phục vụ anh em.

●      Từ người khác đến tôi: Tôi mở lòng để được anh em đồng hành và nâng đỡ. Sự tương hỗ này được diễn tả qua việc đối thoại chân thành, nơi mỗi người vừa trình diện chính mình, vừa chấp nhận người khác vì chính con người họ. Đây chính là "DNA" của đời sống huynh đệ mà mọi anh em đều khao khát.

C. Đồng hành như một sự làm chứng

Hình thức thực tế và mạnh mẽ nhất của sự đồng hành không nằm ở những bài giảng hay lý thuyết, mà là sự làm chứng bằng đời sống. Con người hiện đại, và đặc biệt là các anh em trẻ, sẵn lòng nghe những nhân chứng hơn là những thầy dạy. Làm chứng mang tính chủ quan vì nó bao hàm việc "tôi là ai" trong những gì "tôi nói". Khi cuộc đời của một người anh em đáng tin, thì chứng tá của họ về Chúa Giê-su và Tin Mừng sẽ trở nên có sức thuyết phục và có khả năng đồng hành cùng người khác một cách sâu sắc.

3. Phương pháp luận Emmaus trong đồng hành cá nhân

Để việc đồng hành mang lại hoa trái, chúng ta có thể áp dụng "phương pháp luận Emmaus" dựa trên trình thuật Tin Mừng Lc 24,13-35:

1.     Sự đón nhận: Lắng nghe với sự thấu cảm và tin cậy mầu nhiệm nơi mỗi anh em.

2.     Sự làm sáng tỏ: Giúp anh em suy tư về các biến cố cuộc sống và tìm kiếm những động lực ơn gọi tiềm ẩn.

3.     Sự mời gọi: Đề xuất các giá trị Kitô giáo và Phan sinh để soi sáng tình huống hiện tại.

4.     Sự tổng hợp đức tin: Giúp anh em đạt tới quyết định dấn thân cụ thể theo ý muốn của Thiên Chúa.

4. Thử thách và Trách nhiệm trong đời sống hằng ngày

Kinh nghiệm cho thấy hình thức đồng hành khắt khe nhất chính là đời sống huynh đệ hằng ngày. Một thách đố lớn hiện nay là sự cách biệt giữa môi trường lý tưởng tại các nhà huấn luyện và thực tế tại các tu viện "bình thường".

Khi đời sống cộng đoàn trở nên cá nhân chủ nghĩa, các giờ cầu nguyện và bữa ăn chung thưa thớt, người anh em trẻ sẽ rơi vào tình trạng đơn độc — điều hoàn toàn ngược lại với lựa chọn của chúng ta. Vì vậy, việc vun trồng Thường huấn (Đào tạo thường xuyên) chính là "lớp mùn" hay mảnh đất màu mỡ để Huấn luyện khởi đầu có thể sống sót và phát triển.

Trách nhiệm của những anh em trưởng thành là phải chuyển trao "một sự sống" (hanc vitam) chứ không phải chỉ là những ngôn từ hay lý tưởng suông.

Kết luận

Đồng hành chính là tên gọi Phan sinh của việc Đào tạo. Đó là một hành trình suốt đời, đòi hỏi mỗi người phải không ngừng hoán cải để trở thành "anh em hèn mọn" thực thụ — những người biết đồng hành với nhau bằng con mắt đức tin, sự tương hỗ và chính chứng tá đời sống của mình.

Nguyện xin cho mỗi huynh đệ đoàn chúng ta thực sự trở thành nơi mà mỗi anh em đều cảm thấy mình không đơn độc, nhưng luôn có những người bạn đường cùng bước đi về phía Chúa.

Phan Du Sinh