Dụ ngôn nén bạc
DỤ NGÔN NÉN BẠC
Khi đọc dụ ngôn những nén bạc trong Tin mừng hôm nay (Mt 25,14-30), chúng ta cần đặt bản văn trong bối cảnh rộng hơn của Tin Mừng Mátthêu. Dụ ngôn này không đứng riêng lẻ, nhưng nằm trong diễn từ về ngày Quang lâm (Mt 24–25), nơi Đức Giêsu nói với các môn đệ về thời gian chờ đợi Người trở lại. Qua cách sắp xếp và biên tập dụ ngôn, thánh Mátthêu muốn trả lời một câu hỏi quan trọng: người môn đệ phải sống thế nào trong khoảng thời gian giữa việc Đức Giêsu ra đi và ngày Người trở lại?
Trước hết, Mátthêu nhấn mạnh đến tính trách nhiệm của thời gian chờ đợi. Chi tiết ông chủ trở về “sau một thời gian lâu dài” (Mt 25,19) có ý nghĩa đặc biệt. Đây không phải là thời gian trống rỗng hay thụ động, nhưng là thời gian Hội Thánh được trao phó sứ mạng và phải sống trung thành với điều đã lãnh nhận. Đức Giêsu không muốn các môn đệ chỉ chăm chú chờ đợi ngày Người trở lại, nhưng phải làm cho sự hiện diện và giáo huấn của Người tiếp tục sinh hoa trái trong lịch sử. Vì thế, thái độ chờ đợi đích thực không phải là đứng yên, nhưng là sống và hành động theo Tin Mừng.
Thứ đến, Mátthêu làm nổi bật ý nghĩa của sự trung thành đối với ân huệ được trao phó. Ông chủ trao cho mỗi người những số lượng khác nhau, “tùy theo khả năng riêng của mỗi người” (Mt 25,15). Chi tiết này giúp chúng ta hiểu rằng sự khác biệt không phải là bất công. Thiên Chúa không đòi hỏi mọi người phải có cùng khả năng, cùng trách nhiệm hay cùng thành quả. Điều Người mong đợi là mỗi người biết đáp lại cách trung thành điều mình đã lãnh nhận.
Đáng chú ý hơn, hai người đầy tớ đã làm lợi được những số lượng khác nhau, nhưng lại nhận cùng một lời khen và cùng được mời vào hưởng niềm vui của chủ. Như vậy, tiêu chuẩn của Thiên Chúa không phải là thành tích hay sự so sánh giữa người này với người khác, nhưng là lòng trung thành. Người đầy tớ thứ ba bị khiển trách không phải vì không đạt được thành quả như những người khác, nhưng vì anh đã không đáp lại trách nhiệm được trao phó.
Ở đây, Mátthêu đưa chúng ta đến một vấn đề sâu xa hơn: ân huệ Thiên Chúa ban không phải để con người chiếm giữ, nhưng để trở thành nguồn sống cho người khác. Điều này phù hợp với toàn bộ giáo huấn của Đức Giêsu trong Tin Mừng. Các môn đệ được gọi là muối đất và ánh sáng thế gian (Mt 5,13-16); họ không thể giữ ánh sáng cho riêng mình, nhưng phải để ánh sáng ấy chiếu soi qua những việc tốt lành. Ân huệ chỉ thực sự hoàn thành ý nghĩa khi được thể hiện trong đời sống và phục vụ tha nhân.
Sau cùng, Mátthêu đặt dụ ngôn này ngay trước trình thuật cuộc phán xét chung (Mt 25,31-46). Cách sắp xếp ấy giúp chúng ta nhận ra tiêu chuẩn cụ thể của sự sinh hoa trái. Đó không phải là những thành tựu lớn lao hay những công việc phi thường, nhưng là tình yêu được thể hiện qua việc chăm sóc những người bé mọn: cho người đói ăn, cho người khát uống, đón tiếp khách lạ, thăm viếng người đau yếu và tù đày. Như vậy, sự trung thành với điều Thiên Chúa trao phó được kiểm chứng qua cách chúng ta đối xử với tha nhân. Những ân huệ đã lãnh nhận phải trở thành tình yêu cụ thể.