Suy Niệm Đoạn Tin Mừng Lc 18,1-8
Thứ Bảy XXXII Thường Niên
Trong bài Tin Mừng hôm nay (Lc 18,1-8), thánh Luca bắt đầu dụ ngôn bằng một lời giới thiệu khá rõ ràng: Đức Giêsu kể dụ ngôn để dạy các môn đệ phải cầu nguyện luôn, không được nản chí (Lc 18,1). Tuy nhiên, khi kết thúc dụ ngôn, Đức Giêsu lại đặt một câu hỏi khác: “Nhưng khi Con Người ngự đến, liệu Người còn tìm thấy lòng tin trên mặt đất nữa chăng?” (Lc 18,8b).
Tại sao Đức Giêsu bắt đầu bằng lời mời gọi cầu nguyện nhưng lại kết thúc bằng một câu hỏi về đức tin? Để hiểu điều này, chúng ta cần chú ý đến hai nhân vật Người chọn trong dụ ngôn: một bà góa và một vị quan tòa bất chính.
Trước hết là hình ảnh bà góa. Trong xã hội Do Thái thời bấy giờ, bà góa thường thuộc nhóm người yếu thế, dễ bị tổn thương và khó tự bảo vệ quyền lợi của mình. Vì thế, Kinh Thánh nhiều lần nhắc đến bà góa cùng với trẻ mồ côi và khách ngoại kiều như những người cần được đặc biệt bảo vệ. Luật Môsê nghiêm cấm việc áp bức bà góa (Xh 22,21-23; Đnl24,17-22), còn các ngôn sứ kêu gọi dân Chúa phải bênh vực quyền lợi của họ (Is 1,17).
Thế nhưng, bà góa trong dụ ngôn không cam chịu trước bất công. Bà liên tục tìm đến vị quan tòa và khẩn khoản: “Xin ngài minh xét cho tôi, đối phương tôi hại tôi” (Lc 18,3). Bà không có quyền lực để tự bảo vệ mình, nhưng vẫn kiên trì lên tiếng vì không muốn chấp nhận bất công như một điều tất yếu. Hình ảnh ấy cũng gợi lên thân phận của chúng ta khi phải đối diện với những đau khổ và thử thách vượt quá khả năng của mình, khiến chúng ta cảm thấy bất lực và không đủ phương tiện để tự vượt qua.
Nhân vật thứ hai là vị quan tòa. Theo truyền thống Kinh Thánh, người xét xử có trách nhiệm bảo vệ công lý, đặc biệt là quyền lợi của những người nghèo khổ và yếu thế. Thế nhưng, vị quan tòa này lại hoàn toàn đi ngược với trách nhiệm ấy. Đức Giêsu mô tả ông là người “không kính sợ Thiên Chúa, cũng chẳng coi ai ra gì” (Lc 18,2). Ông có quyền thực thi công lý nhưng lại không quan tâm đến công lý; có trách nhiệm bảo vệ người yếu thế nhưng lại thờ ơ trước lời kêu cứu của họ. Cuối cùng, ông giải quyết vụ việc không phải vì cảm thương bà góa, nhưng chỉ vì muốn chấm dứt sự quấy rầy của bà.
Đức Giêsu cố ý đặt hai nhân vật đối lập nhau: một bà góa không có quyền lực nhưng kiên trì đòi công lý, và một vị quan tòa có quyền lực nhưng không muốn thực thi công lý. Từ câu chuyện ấy, Người đưa ra một lập luận từ thấp đến cao: nếu một vị quan tòa bất chính còn chịu giải quyết lời cầu xin của bà góa, thì Thiên Chúa, Đấng công chính và yêu thương, lại chẳng lắng nghe những người Người tuyển chọn, ngày đêm kêu cầu Người sao? Đức Giêsu không muốn nói Thiên Chúa giống như vị quan tòa bất chính, nhưng nhấn mạnh rằng Thiên Chúa còn tốt lành và đáng tin cậy hơn biết bao. Người không thờ ơ trước đau khổ của con người, nhưng luôn lắng nghe tiếng kêu cầu của những ai đặt niềm hy vọng nơi Người.
Tuy nhiên, dụ ngôn không chỉ nói về việc Thiên Chúa lắng nghe lời cầu nguyện, mà còn cho thấy ý nghĩa của cầu nguyện giữa một thế giới vẫn còn sự dữ và bất công. Cầu nguyện không có nghĩa là cam chịu trước những điều sai trái hay trốn tránh đau khổ. Trái lại, đó là cách chúng ta đem những bất lực và khổ đau của mình đến trước mặt Thiên Chúa, để tìm được sức mạnh không khuất phục trước sự dữ và không đánh mất niềm hy vọng. Khi cầu nguyện, chúng ta tuyên xưng rằng Thiên Chúa mới là Chủ Tể của lịch sử chứ không phải sự dữ và bất công
Đến đây, chúng ta có thể hiểu tại sao Đức Giêsu kết thúc dụ ngôn bằng câu hỏi về đức tin. Điều khó khăn nhất trong đời sống cầu nguyện không phải là bắt đầu, nhưng là tiếp tục cầu nguyện khi phải chờ đợi lâu dài mà chưa thấy điều mình mong đợi. Khi bệnh tật chưa khỏi, khó khăn chưa được giải quyết, bất công vẫn còn đó, chúng ta dễ thất vọng và tự hỏi liệu Thiên Chúa có thực sự lắng nghe mình hay không. Chính lúc ấy, đức tin được thử thách: chúng ta có còn tín thác vào Thiên Chúa và kiên trì hướng về Người không?
Vì thế, câu hỏi của Đức Giêsu không chỉ đặt ra vấn đề chúng ta có còn cầu nguyện hay không, nhưng sâu xa hơn, chúng ta có còn giữ được lòng tin giữa những thử thách của cuộc đời hay không. Người có đức tin không chỉ là người thường xuyên cầu nguyện, mà còn là người để lời cầu nguyện biến đổi cách mình sống: biết bênh vực người yếu thế, không làm ngơ trước bất công và dấn thân xây dựng một thế giới trong đó phẩm giá con người được tôn trọng. Chúng ta được mời gọi trở thành những người vừa tín thác vào Thiên Chúa, vừa cộng tác với Người để làm cho công lý và tình thương hiện diện trong cuộc sống.
Như vậy, cầu nguyện là cách chúng ta hướng về Thiên Chúa, còn đức tin giúp chúng ta tiếp tục bước đi trong niềm hy vọng. Khi Con Người ngự đến, điều Người mong đợi nơi chúng ta không chỉ là những lời kinh đã được đọc, nhưng là một đức tin vẫn sống động, không bị dập tắt trước thử thách và được thể hiện bằng một đời sống biết làm chứng cho công lý và tình thương.
Phaolô Văn Long, ofm
