Điều đánh động tôi nơi cha Paul Rout

Với một tri thức uyên thâm về truyền thống của Dòng, Cha đã trình bày cách chậm rãi nhưng sâu sắc và đầy xác tín di sản thiêng liêng của Dòng. Các anh em đã nỗ lực theo dõi và đặt những câu hỏi thú vị, đôi lúc rất hóc búa. Với tri thức và kinh nghiệm của một giáo sư triết học, cha đã điềm đạm và khiêm tốn giải đáp tường tận từng vấn đề của anh em đặt ra.

Theo dự kiến, Cha chỉ giúp anh em học tập vào các buổi sáng; nhưng rồi vì nhu cầu cần thiết của chính anh em, Cha đã sẵn sàng tận tình giúp truyền đạt cả buổi sáng lẫn buổi chiều. Đúng là tấm gương của một người anh em, giống như một người mẹ, một người thầy và một người bạn!

Ắt hẳn, qua những ngày học tập này, dưới sự hướng dẫn của Cha và của một số anh em trong vai phiên dịch, hy vọng kiến thức của nhiều anh em sẽ được nâng cao thêm; và nhờ đó mà càng thêm lòng tin cậy và yêu mến Thiên Chúa, càng tha thiết với đoàn sủng Phan sinh hơn.

Riêng đối với bản thân, qua các ngày học này, tôi thiết nghĩ tất cả anh em tham dự, cách riêng là các anh em Học viện đã góp nhặt được nhiều tri thức quý báu, mới mẻ về truyền thống học thức cũng như truyền thống cầu nguyện của Dòng. Sau đây, tôi xin đơn sơ chia sẻ với anh em các bài giảng đã đánh động tôi nhiều nhất.

1. Viễn tượng Phan sinh về con người:

Con người hiểu được chính mình khi chiêm ngắm chính nó. Con người chỉ tìm được ý nghĩa đích thực của mình trong tương quan với Thiên Chúa. Thiên Chúa, theo thánh Phanxicô, không phải là một Thiên Chúa trừu tượng và xa cách nhưng là một Thiên Chúa có bản chất là tình yêu, "không phải chúng ta đã yêu mến, nhưng chính Người đã yêu thương chúng ta...Thiên Chúa là tình yêu" (1Ga 4,10.16). Khi chúng ta khiêm nhường hạ mình để phục vụ thì hệ quả là chúng ta chỉ khao khát "... lòng kính sợ, sự khôn ngoan và tình yêu thánh thiêng". Việc nhận ra tình yêu Thiên Chúa, nhận ra ý nghĩa đích thực của cuộc sống chỉ tìm thấy nơi Người, đưa chúng ta đến việc toàn tâm toàn ý tạ ơn và chúc tụng Thiên Chúa, là nguồn của mọi sự thiện hảo.

Nói cho cùng, con người chỉ tìm được mục đích và ý nghĩa của nó khi đặt mình đối diện với Thiên Chúa. Và "sống trong sự thật"^[1] là dám sống như một cá thể trước Đấng Vĩnh Cửu mà cá thể đó thuộc về. Và chính huynh đệ đoàn là nơi hỗ trợ để cá nhân duy trì sự trung tín này.

Với thánh Phanxicô, ý nghĩa đời sống được tìm thấy trong việc sống theo Thần Khí hơn là theo xác thịt. Xác thịt mang tính vị kỷ, xem mình là quan trọng và là cùng đích, dẫn đến tôn thờ chính mình hơn là thờ phượng Thiên Chúa, bị mắc kẹt trong tình yêu vị kỷ. Trái lại, những ai mở lòng ra với Thần Khí thì chết đi cho chính mình, dâng trả mọi sự thiện về cho Thiên Chúa.

2. Đối thoại với những người khác niềm tin theo phong cách Phan sinh - những bài học rút tủa từ cuộc gặp gỡ giữa thánh Phanxicô và vị Sultan Hồi giáo

Không vũ khí, chỉ với đức tin, Phanxicô đến doanh trại của vị Sultan. Quân lính bắt ngài, ngài xin được gặp vị Sultan. Trước vị Sultan, ngài tuyên xưng mình Kitô hữu. Với lời tuyên xưng này, ngài đã vượt qua ý thực hệ của Thập tự chinh, để lại đằng sau mọi động cơ chính trị, ngoại giao. De Vitry kể về tâm trạng của vị Sultan:

Bị ngập tràn và ngây ngất với bộ dạng thanh thản của người của Chúa, đến độ ông cảm thấy đầy sự dịu dàng. Trong nhiều ngày ông đã lắng nghe thật chăm chú khi Phanxicô rao giảng về niềm tin vào Đức Kitô cho ông và các thuộc hạ.

Vị Sultan hiểu rằng thánh Phanxicô tôn trọng tôn giáo của ông, ngay cả khi Phanxicô nói với ông ta rằng, theo quan điểm của thánh nhân thì con đường của các Kitô hữu làm đẹp lòng Chúa hơn. Theo quan điểm của vị Sultan cả hai tôn giáo đều tôn thờ cùng một Thiên Chúa, như trong lời nhận định của ông cuối cuộc gặp gỡ: Xin Chúa mặc khải cho tôi biết lề luật và đức tin nào làm đẹp lòng Người nhất.

Điều thú vị mà cha Paul trình bày ở đây là Phanxicô đã thách thức vị Sultan vượt qua những cơ cấu nhân loại quấn chặt lấy niềm tin tôn giáo để vươn đến một đức tin tinh tuyền của Hồi Giáo, như chính Phanxicô đã bỏ lại đằng sau những cơ cấu Kitô giáo, cuộc thập tự chinh để đến và trình bày cho ngài Sultan niềm tin của mình vào Đức Kitô.

Như vậy, cuộc đối thoại này quan tâm trước hết không phải đến những cơ cấu vây lấy niềm tin, nhưng tiên vàn quan tâm tới thực tại nằm ở trung tâm của niềm tin của mỗi tôn giáo riêng biệt.

Sau chuyến viếng thăm này, từ những sự kiện ngài ghi nhận được nơi người Hồi giáo: sự tôn kính đối với kinh Coran, kêu gọi mọi người cầu nguyện chung, việc phủ phục sát đất bày tỏ lòng thần phục của họ đối với Đấng Siêu Việt, thánh Phanxicô đã thay đổi cách suy nghĩ và tâm tình thờ phượng của ngài đối với Thiên Chúa. Ngài mời gọi mọi người cầu nguyện và mong muốn có một giờ cầu nguyện chung (x. Tlđ) để gia tăng tính hiệp thông, tôn kính lời Chúa và cất giữ nơi xứng hợp, phủ phục thờ lạy khi nghe Danh cực thánh (TTD)

Sau đây là những gợi ý về kinh nghiệm gặp gỡ có tính tôn giáo cho việc đối thoại:

Trước hết, đó là sự trở về với siêu việt, để lại đằng sau những cấu trúc do con người dựng lên, vươn tới Thực Tại Tối Hậu. Trong cuộc gặp gỡ giữa vị Sultan và thánh Phanxicô, chúng ta rút ra được những đặc điểm sau:

Đức tin - một thực tại luôn tiến triển: đức tin của thánh Phanxicô không bó hẹp trong tương quan với anh chị em trong thế giới kitô giáo, nhưng mở rộng ra với các anh chị em của tôn giáo khác, ở đây là Hồi giáo. Trong khi vẫn trung thành với niềm tin của mình, thánh nhân đã sẵn sàng mở ra lòng ra để đón nhận những điều tốt đẹp nơi đức tin của anh em Hồi giáo. Điều này giải thích lý do tại sao thánh nhân dặn dò anh em đến với người Hồi giáo phải có thái độ và hành động ra sao như đã được nêu ra trong Lksd 16.

Đức tin liên quan đến việc cùng nhau thực hành: trong quá trình trở về với siêu việt, cần bỏ đi ý định thống trị, từ bỏ những ý tưởng sai lầm về phía các đối tác của mình. Khi đến với vị Sultan, Phanxicô không mang tâm tưởng của thập tự chinh, đồng thời vị Sultan cũng không xem Phanxicô như là một phần tử của quân thập tự. Cả hai cùng cố đi đến một nhận thức sâu xa hơn về Thiên Chúa mà hai bên có thể chia sẻ cho nhau. Đối thoại mở đường cho sự liên tục trở về với siêu việt.

Đức tin cần được đặt trên tính bất khả xâm phạm của mỗi cá nhân: cuộc gặp gỡ giữa Phanxicô và vị Sultan diễn ra trong bầu khí tôn trọng lẫn nhau. Vị Sultan tôn trọng phong cách của Phanxicô chịu ảnh hưởng bởi nền văn hóa hiệp sĩ Kitô giáo thời Trung Cổ. Đối lại, Phanxicô tôn trọng truyền thống văn hóa Hồi giáo của vị Sultan. Sự tôn trọng chân thành này cấu thành tiến trình đối thoại liên tôn.

Đức tin - hãy đi vào yếu tính: điều cốt yếu của niềm tin tôn giáo đôi khi bị che lấp bởi lớp vỏ bên ngoài xuyên qua các cuộc tranh cãi thần học. Trong kinh Coran, cách thực hành như thế là điều cấm kỵ, và nó cũng là rất xa lạ trong cuộc đời của thánh Phanxicô.

Đối với thánh Phanxicô, điều cốt yếu của đức tin Kitô giáo là tuyên xưng Thiên Chúa là người Cha phổ quát. Khi tuyên xưng như vậy, Ngài đặt mình cùng một phía với người Hồi giáo, những người cũng tìm kiếm sự hoà nhập trọn vẹn vào trong Thực Thể nền tảng, là Thiên Chúa.

Như thế, từ cuộc gặp gỡ giữa hai nhân vật tiêu biểu của hai tôn giáo Hồi giáo và Kitô giáo làm nổi lên những đề tài quan trọng cho việc phát triển một nền thần học đối thoại giữa các niềm tin:

• Sự phát triển việc hiểu biết trong ánh sáng của kinh nghiệm mới mẻ;
  

• Tự nguyện chia sẻ những câu chuyện cuộc sống, đẩy lùi những thành kiến và đôi lúc là những ý tưởng sai lầm
  

• Sự cần thiết tôn trọng lẫn nhau hầu tránh đi việc phủ nhận và bạo lực
  

• Sự cần thiết nhận ra điều cốt yếu mà mình tin để có thể thực sự đối thoại với người khác.

Paul Tuấn

[1] Cha Paul Rout mượn lại một cụm từ của triết gia Kierkegaard