PHANXICÔ ASSISI:
HẠT GIỐNG CHO SỰ SỐNG ĐỜI ĐỜI

Di sản tâm linh của một người Kitô hữu

Tám trăm năm trước, thánh Phanxicô Assisi đã giã từ cõi thế, nhưng "hạt giống" mà ngài gieo trồng vẫn không ngừng nảy mầm và sinh hoa kết quả qua nhiều thế hệ. Lá thư của các Tổng Phục vụ nhân dịp khai mở Năm thánh Phanxicô đã mời gọi chúng ta nhìn lại những chặng đường nền tảng trong kinh nghiệm của Ngài—những cuộc gặp gỡ khởi đầu, sự gắn bó với Giáo hội và hoa trái của tình huynh đệ—để từ đó chúng ta có thể hiểu được ý định của thánh Phanxicô và tái khẳng định ơn gọi Tin Mừng của mình hôm nay.

1. Đi theo Chúa Kitô:
Con đường tự hạ và lòng thương xót

Di sản đầu tiên Phanxicô để lại là một sự hoán cải tận căn, chuyển từ logic của một hiệp sĩ muốn vươn lên quyền lực sang logic của một người anh em chia sẻ số phận với những người hèn mọn nhất. Sự đảo ngược này đến từ hai cuộc gặp gỡ định mệnh.

Gặp gỡ người phong cùi: Chìa khóa của lòng thương xót

Phanxicô kể lại trong Di chúc rằng: "Chính Chúa đã dẫn tôi đến với họ và tôi đã tỏ lòng thương xót họ". Từ khóa ở đây là lòng thương xót. Cuộc đời Phanxicô thay đổi không phải chỉ vì ngài chọn sự nghèo khó, mà vì ngài đã thực thi lòng thương xót.

• Sự nghèo khó là phương tiện: Nếu không trở nên người lân cận và chia sẻ số phận với người nghèo, ngài đã không thể trao ban trái tim mình cho họ.

• Sự kết hợp bất khả phân: Đối với Phanxicô, nghèo khó mà không có lòng thương xót sẽ trở thành một ngẫu tượng; ngược lại, lòng thương xót mà thiếu sự nghèo khó (tự hạ) chỉ còn là ý thức hệ. Lựa chọn nghèo khó bao hàm cả sự khiêm hạ, kiên nhẫn và tinh thần hèn mọn.

Gặp gỡ Thánh giá San Damiano: Ánh mắt của Đấng Chịu Đóng Đinh

Sự hoán cải của Phanxicô được trọn vẹn khi ngài đứng trước Thập giá San Damiano. Trong khuôn mặt vinh hiển của Chúa Kitô chịu đóng đinh, ngài nhìn thấy đôi mắt mở to của Người Con hướng về Chúa Cha—một dấu chỉ chắc chắn về tình yêu của Thiên Chúa dành cho mọi người bị thương tổn.

• Thông điệp của Thập giá: Thiên Chúa đã trở nên nghèo khó, đến giữa chúng ta để bày tỏ lòng thương xót.

• Một con người mới ra đời: Từ giây phút đó, Phanxicô bắt đầu sống trong sự ca ngợi Chúa Cha, khiêm hạ với chính mình và thương xót mọi người, đón nhận họ như những người anh em được chúc phúc.

2. Sống trong lòng Giáo hội:
Mảnh đất nghèo nhưng màu mỡ

Di sản thứ hai mà Phanxicô để lại là tình yêu dành cho Giáo hội và Bí tích Thánh Thể—mảnh đất duy nhất mà ngài tin rằng hạt giống Tin Mừng có thể nảy mầm thực sự.

Yêu mến Giáo hội giữa những gai góc

Vào thời điểm đó, tình hình Giáo hội không hề dễ dàng với hàng giáo sĩ suy đồi về đạo đức và nhiều phong trào giáo dân đã rời bỏ, lên án Giáo hội. Tuy nhiên, đối với Phanxicô, Giáo hội vẫn là "thửa đất" mà Người Gieo Giống không bao giờ ngừng gieo hạt.

• Đức tin vào các linh mục: Tại San Damiano, Phanxicô đã học được cách yêu mến Giáo hội với lòng khiêm tốn thông qua tình bạn với vị linh mục nghèo tên là Phêrô. Ngài tuyên bố: "Nếu tôi thấy những linh mục nghèo, tôi muốn kính sợ, yêu mến và tôn trọng họ như các bậc thầy của tôi".

• Sự vâng phục khiêm nhường: Phanxicô giáo dục bản thân trong đức tin của Giáo hội, nhận ra đây là trung tâm bí tích của mầu nhiệm tình yêu Thiên Chúa.

Thánh Thể: Tâm điểm của mầu nhiệm

Thánh Thể là bằng chứng rõ nhất cho sự tự hạ của Thiên Chúa. Phanxicô kinh ngạc nhận thấy rằng hằng ngày, Đấng Tối Cao lại cho phép mình được "chạm đến" bởi đôi bàn tay của các linh mục, dù họ có thể bất xứng.

• Sự khiêm hạ của Thiên Chúa: Trong hình bánh tầm thường, Phanxicô chiêm ngắm lối sống của Chúa Giêsu: khiêm hạ và nghèo khó là con đường duy nhất để trở thành món quà của lòng thương xót.

• Nguồn nuôi dưỡng: Giáo hội và Thánh Thể là mảnh đất và là lương thực nuôi dưỡng chúng ta hằng ngày để trổ sinh hoa trái của sự sống đời đời.

3. Sống tình huynh đệ:
Anh em với mọi người và vạn vật

Phanxicô không muốn tạo ra một dòng tu có cấu trúc kim tự tháp, mà là một tình huynh đệ tròn đầy.

Một tình huynh đệ không quyền lực

Thiên Chúa đã ban cho Phanxicô "món quà của những người anh em" và mặc khải rằng họ phải sống theo hình mẫu của Tin Mừng Thánh.

• Phục vụ lẫn nhau: Ngài xóa bỏ nguyên tắc quyền lực theo chiều dọc của xã hội phong kiến để thiết lập sự phục vụ tương hỗ: "Đừng ai gọi mình là 'bề trên', nhưng hãy gọi chung là anh em hèn mọn. Hãy rửa chân cho nhau".

• Vai trò "Người Mẹ": Người lãnh đạo phải là "người phục vụ" và hành động như một "người mẹ" có khả năng gần gũi, chăm sóc anh em trong những lúc khó khăn. Sự gắn bó mật thiết này là bảo chứng cho việc sống theo Tin Mừng.

Tình huynh đệ vũ trụ: Mọi loài là anh chị em

Đối với Phanxicô, tình huynh đệ không dừng lại ở ranh giới giữa người với người, mà mở rộng đến tận cùng của vũ trụ tạo thành. Ngài không nhìn thế giới như một kho tài nguyên để khai thác, mà là một gia đình rộng lớn của Thiên Chúa.

• Nhận ra dấu ấn của Đấng Tạo Hóa: Phanxicô nhìn thấy trong mỗi thụ tạo—từ mặt trời rực rỡ đến ngọn cỏ thấp hèn—một sự phản chiếu về lòng nhân hậu của Thiên Chúa. Ngài gọi chúng là "Anh", là "Chị" không phải như một cách nói ẩn dụ đầy thi sĩ, mà bằng một niềm xác tín thần học sâu sắc: tất cả đều có chung một nguồn gốc sáng tạo từ Cha trên trời.

• Sống "Hèn mọn" giữa vạn vật: Bí quyết để Phanxicô có thể kết thân với muôn loài chính là tinh thần Hèn mọn. Khi không còn ý muốn chiếm hữu hay thống trị, con người mới có thể thực sự "nghe" được tiếng nói của các thụ tạo. Ngài dạy chúng ta rằng: muốn hòa giải với thiên nhiên, trước hết con người phải từ bỏ thái độ kiêu ngạo của một vị chủ nhân để trở lại vị thế của một người anh em khiêm tốn.

• Trách nhiệm sinh thái toàn diện: Trong bối cảnh kỷ niệm 800 năm này, di sản của Ngài trở nên khẩn thiết hơn bao giờ hết. Tình huynh đệ vũ trụ đòi hỏi chúng ta một cuộc "hoán cải sinh thái". Chúng ta không thể yêu mến Thiên Chúa mà lại hủy hoại công trình của Người; không thể nói về hòa bình mà lại gây chiến với môi trường sống. Bảo vệ "Ngôi nhà chung" chính là hành động cụ thể của lòng thương xót mà Phanxicô đã bắt đầu từ 8 thế kỷ trước.

4. Một cuộc đời ca hát tình yêu và hòa bình

Từ lối sống huynh đệ này nảy sinh hoa trái của hòa bình. Lời chào "Nguyện xin Chúa ban bình an cho anh em" không chỉ là một công thức, mà là một chương trình loan báo Tin Mừng.

• Đơn sơ và phục tùng: Anh em phải là những người "đơn sơ và phục tùng mọi người". Phanxicô dạy các anh em không tranh cãi, không xét đoán, nhưng hãy hiền hậu, hòa nhã và khiêm tốn khi ra đi vào thế giới.

• Người du ca của Thiên Chúa: Họ không đi như những hiệp sĩ cưỡi ngựa áp đặt sự thật từ trên cao, nhưng ở lại giữa những người nghèo khổ, yếu thế và người phong cùi. Chỉ bằng cách đó, họ mới có thể là sự hiện diện khiêm nhường khơi gợi sự tôn trọng và đối thoại.

5. Hạt giống tiếp tục nảy mầm

Di sản cuối cùng là một trách nhiệm tiếp diễn: làm cho hạt giống sự sống đời đời nảy mầm trong thế giới đa diện và kết nối ngày nay.

• Sống theo thể thức Tin Mừng: Suốt 800 năm qua, gia đình Phanxicô đã hưởng ứng lời gọi này bằng cách sống khiêm hạ và nghèo khó, sống lòng thương xót, trở thành những hạt giống kiên trì của đời sống Kitô hữu.

• Kitô hữu là những công dân trần thế: Sống niềm tin có nghĩa là đối diện với các vấn đề thực tế và tìm kiếm những giải pháp đổi mới cho một thế giới công bằng và huynh đệ hơn. Đây là cách duy nhất để mang lại niềm hy vọng cho hòa bình.

• Những lữ khách hy vọng: Phanxicô nhắc nhở chúng ta chỉ là "khách trọ và lữ hành" trong thế giới này, đang tiến về "Thành Đô Vĩnh Cửu". Chúng ta không có giải pháp cuối cùng cho mọi vấn đề, nhưng chúng ta biết mình đang đi về đâu: về sự hiệp thông trọn vẹn nơi Thiên Chúa là tất cả trong mọi sự.

Lời nguyện kết thúc:

Lạy Chúa, cảm tạ Chúa vì hạt giống sự sống đời đời đã gieo trồng nơi thánh Phanxicô. Xin cho hạt giống ấy cũng trổ sinh nơi mỗi người chúng con: lòng thương xót người nghèo, tình yêu dành cho Đấng Chịu Đóng Đinh, sự trung thành với Giáo hội, tình huynh đệ không quyền lực và làm chứng cho hòa bình. Xin Thánh Thần biến chúng con thành những Kitô hữu nhiệt thành, những công dân của thời đại này, biết xây dựng một thế giới công bằng và huynh đệ hơn. Amen.

Phan Du Sinh