Hình ảnh về Thiên Chúa trong đức tin của thánh Phanxicô
HÌNH ẢNH VỀ THIÊN CHÚA
TRONG ĐỨC TIN CỦA THÁNH PHANXICÔ ASSISI
Lời mở đầu
Thánh Phanxicô Assisi, "người nghèo hèn của Thiên Chúa", không phải là một nhà thần học kinh viện với những định nghĩa khô khan, mà ngài là một nhà thần bí nhìn thấy Thiên Chúa qua rung động của con tim và vẻ đẹp của tạo hóa. Ngài đã để lại cho nhân loại một linh đạo rực rỡ và đầy sức sống. Đối với ngài, Thiên Chúa không phải là một khái niệm trừu tượng xa xôi, mà là một Thực Tại Sống Động, là "Sự Thiện tối cao" và là "Tình Yêu không được yêu". Bài thuyết trình này xin được đi sâu vào thế giới nội tâm của Thánh nhân để phác họa lại chân dung Thiên Chúa – Đấng mà ngài đã tôn thờ suốt cả cuộc đời.
1. Nguồn gốc hình ảnh Thiên Chúa: Từ Kinh Thánh đến Phụng vụ
Hình ảnh Thiên Chúa trong tâm hồn Phanxicô không tự nhiên mà có; nó được tưới tẩm từ nguồn mạch tinh tuyền của Lời Chúa và đời sống cầu nguyện.
Nguồn mạch Kinh Thánh và Phụng vụ
Phanxicô không theo học các đại học danh tiếng, nhưng ngài là một "môn đệ của Tin Mừng". Ngài nghe Lời Chúa với thái độ vâng phục tuyệt đối. Đối với ngài, mỗi lời trong Kinh Thánh là sự hiện diện của chính Chúa Kitô. Qua việc tham dự Phụng vụ hàng ngày, tâm hồn ngài thẩm thấu các mầu nhiệm cứu độ. Ngài đặc biệt thuộc lòng các Thánh vịnh – lời cầu nguyện của dân Chúa qua mọi thời đại. Những lời ca tụng trong Thánh vịnh đã trở thành hơi thở, giúp ngài nhìn thấy Thiên Chúa là Đấng "Sáng tạo, Cứu chuộc và Cứu độ".
Ảnh hưởng của Tin Mừng Gioan
Linh đạo Phanxicô mang đậm dấu ấn của Thánh Gioan: Thiên Chúa là Ánh Sáng, là Sự Sống và trên hết là Tình Yêu. Ngài nhìn nhận Thiên Chúa là Đấng "đã thực hiện những kỳ công" trong lịch sử, là Đấng "hiện có, đang có và sẽ tới" (Kh 4,8). Ngài kinh ngạc trước một Thiên Chúa tự khải mình ra trong lịch sử cứu độ, không phải để phô trương quyền lực, mà để thiết lập mối giao ước tình yêu với con người.
Ba Ngôi trọn hảo – Mối hiệp nhất tuyệt đối
Trong các lời kinh của mình, Phanxicô luôn bắt đầu và kết thúc bằng việc tuyên xưng Ba Ngôi: Chúa Cha, Chúa Con và Chúa Thánh Thần. Với ngài, Thiên Chúa là một cộng đoàn tình yêu viên mỹ. Sự hiệp nhất giữa Ba Ngôi là khuôn mẫu cho mọi mối tương quan giữa con người và giữa con người với vạn vật.
2. Chúa Cha: Đấng Cao Cả trong sự Khiêm Nhường
Nếu các nhà thần học thời trung cổ thường nhấn mạnh đến uy quyền của Chúa Cha, thì Phanxicô lại khám phá ra một khía cạnh gây ngỡ ngàng: Sự khiêm nhường của Thiên Chúa.
Sự cao cả và thánh thiện
Phanxicô không ngừng ca ngợi Chúa Cha là Đấng Tối Cao, Thánh Thiện, Mạnh Mẽ và Vĩ Đại. Ngài là "Nguồn gốc và cùng đích của mọi sự". Trong bài Kinh Ca tụng Thiên Chúa Tối Cao, Phanxicô viết: "Chúa là Đấng Thánh, Chúa là Thiên Chúa độc nhất, Đấng làm những điều lạ lùng".
Sự khiêm nhường kinh ngạc
Điểm độc đáo nhất trong đức tin Phanxicô là nhận ra sự "khiêm nhường" của Chúa Cha. Làm sao một Đấng vĩ đại lại có thể khiêm nhường? Đó chính là hành vi tự trao ban. Vì yêu thương, Chúa Cha đã "cúi mình xuống" trên thụ tạo thấp hèn.
Qua việc Nhập thể: Chúa Cha đã trao ban Con Một mình, để Người Con ấy đi xuống tận cùng của thân phận con người.
Qua Bí tích Thánh Thể: Phanxicô run rẩy trước sự kiện hằng ngày Chúa Con vẫn tiếp tục hạ mình trên bàn thờ dưới hình bánh rượu. Ngài thốt lên: "Ôi sự khiêm nhường cao cả! Ôi sự cao cả khiêm nhường!".
Thiên Chúa là Sự Thiện (Bonum)
Đối với Phanxicô, Chúa Cha là "Sự Thiện viên mãn". Mọi điều tốt lành đều từ Người mà đến và phải được trả về cho Người qua lời tạ ơn. Ngài gọi Chúa Cha là Cha của Đức Giêsu và cũng là Cha của chúng ta, một người Cha đầy lòng trắc ẩn.
3. Đức Giêsu Kitô: Ngôi Lời Nhập Thể và Sự hiện diện Sống động
Chúa Giêsu là trung tâm trong mọi suy chiêm của Phanxicô. Ngài không yêu một Chúa Kitô lý thuyết, mà yêu một Con Người Giêsu lịch sử và hằng sống.
Đấng hằng sống và thực hiện ý Cha
Phanxicô tôn thờ Đức Kitô là Con Đấng Tối Cao, Đấng đồng bản thể với Chúa Cha và Chúa Thánh Thần. Ngài nhìn thấy nơi Đức Kitô sự vâng phục tuyệt đối: Chúa Giêsu sống chỉ để thực hiện công trình của Chúa Cha. Mọi lời nói, việc làm của Người đều là sự phản chiếu thánh ý Chúa Cha.
Một Ngôi vị duy nhất: Thần tính và Nhân tính
Trong cái nhìn của Phanxicô, Đức Kitô vừa là Thiên Chúa thật, vừa là Người thật. Tâm trí ngài "không bao giờ lìa xa nhân tính của Đức Kitô". Ngài đặc biệt say mê hai mầu nhiệm cực thánh:
1. Mầu nhiệm Giáng Sinh (Greccio): Nơi Thiên Chúa trở nên một hài nhi yếu ớt, nghèo hèn trong máng cỏ.
2. Mầu nhiệm Thập giá (La Verna): Nơi Tình Yêu chịu đóng đinh. Phanxicô khao khát được đồng hình đồng dạng với nỗi khổ đau của Chúa đến mức ngài đã được in Năm Dấu Thánh.
Sự hiện diện trong Thánh Thể và Kinh Thánh
Phanxicô dạy rằng: "Trong thế gian này, tôi không thấy gì về Đấng Tối Cao bằng xương bằng thịt, nếu không phải là Mình và Máu Thánh Chúa". Ngài cũng tôn kính các bản văn Kinh Thánh vì đó là nơi chứa đựng "Thần khí và Sự sống" của Chúa Kitô.
4. Chúa Thánh Thần: Thần Khí của Tình Yêu và Đấng Bảo Trợ
Chúa Thánh Thần trong linh đạo Phanxicô là một "vị khách dịu dàng" nhưng đầy quyền năng, là Đấng dẫn đưa chúng ta vào sự thật toàn vẹn.
Đấng hoạt động trong mọi kỳ công
Cùng với Chúa Cha và Chúa Con, Chúa Thánh Thần hiện diện từ buổi bình minh của sáng tạo cho đến công trình chuộc tội. Ngài là "Thần khí của Chúa", là nguồn cảm hứng cho mọi điều thiện hảo.
Lộ trình thiêng liêng: Bước chân theo dấu chân Chúa Kitô
Linh đạo Phanxicô là một hành trình: xuất phát từ Chúa Thánh Thần, bước theo dấu chân Chúa Kitô để đến với Chúa Cha.
Sự thanh luyện: Phanxicô cầu xin ngọn lửa Thánh Linh thanh luyện nội tâm, soi sáng để chúng ta nhìn ra thánh ý Chúa.
Sự trợ giúp: Chỉ nhờ ơn Chúa Thánh Thần, chúng ta mới có thể vượt qua tính xác thịt để "bước theo các dấu chân của Con Yêu Dấu".
"Đôi mắt thiêng liêng"
Đây là một khái niệm tuyệt đẹp của Phanxicô. Ngài dạy rằng vì Chúa Cha ngự trong ánh sáng siêu phàm, mắt phàm không thể thấy. Nhưng nhờ Chúa Thánh Thần, chúng ta được ban tặng "đôi mắt thiêng liêng" để nhận ra Chúa Con trong Bí tích và nhận ra Chúa Cha trong vạn vật.
Mối họ hàng thiêng liêng
Chính Chúa Thánh Thần là Đấng nối kết các anh em. Phanxicô tin rằng những ai sống theo Thần khí Chúa sẽ trở thành anh em, chị em và hiền thê của Đức Kitô. Ngài đưa ra một hình ảnh so sánh cảm động: Nếu người mẹ theo huyết nhục yêu con mình thế nào, thì anh em thiêng liêng phải yêu thương và dưỡng nuôi nhau gấp bội nhờ sự thúc đẩy của Thánh Linh.
Kết luận
Hình ảnh Thiên Chúa trong đức tin của Thánh Phanxicô Assisi là một bức tranh tuyệt mỹ về Tình Yêu và Sự Khiêm Nhường. Một Thiên Chúa tối cao nhưng lại trở nên nhỏ bé; một Thiên Chúa Ba Ngôi hiệp nhất nhưng lại mở ra để đón nhận thụ tạo vào mối tương quan gia đình.
Học theo Thánh Phanxicô, chúng ta được mời gọi không chỉ "biết" về Chúa, mà là "cảm" được sự hiện diện của Ngài trong mọi người anh em, trong từng nhành cây ngọn cỏ, và đặc biệt là trong sự nghèo khó của tâm hồn.
"Lạy Chúa là Thiên Chúa của con, Chúa là tất cả của con!" (Deus meus et omnia!)
Phan Du Sinh
