ANH EM HÃY SÁM HỐI:
TỪ LỜI MỜI GỌI MÙA CHAY
ĐẾN KINH NGHIỆM CỦA THÁNH PHANXICÔ

1. Ý nghĩa của lời mời gọi sám hối

Lời kêu gọi "Anh em hãy sám hối và chịu phép rửa" (Cv 2,38) không chỉ là khởi đầu của Mùa Chay mà còn là nhịp điệu dẫn đưa người Kitô hữu tiến về đỉnh cao: lặp lại lời hứa Phép Rửa trong đêm Vọng Phục Sinh. Trong bối cảnh kỷ niệm 800 năm ngày mất của Thánh Phanxicô Assisi, việc nhìn lại linh đạo "sám hối" của Ngài mang đến một chiều sâu mới cho hành trình hoán cải của chúng ta.

2. Sám hối – Điểm khởi đầu của một hành trình tâm linh

Đối với Thánh Phanxicô, "sám hối" (hay đền tội) là từ khóa cốt lõi. Trong bản Di chúc, Ngài định nghĩa việc "bắt đầu cuộc đời đền tội" chính là bước ngoặt thay đổi toàn bộ đời sống.

Phân định lối sống: Trong Thư gửi các tín hữu, Ngài chia nhân loại thành hai nhóm: "những người sống đời đền tội" và "những người không sống đời đền tội".
Tinh hoa Kitô hữu: Với Ngài, việc kiên trì sống tinh thần đền tội mỗi ngày thực chất là việc dấn thân sống theo Tin Mừng.

3. Sự chuyển biến trong cách rao giảng

Lời rao giảng của Phanxicô và nhóm anh em sơ khai luôn gắn liền với "lời khuyên nhủ sám hối".

Thuở ban đầu: Đó là những lời nhắn nhủ giản đơn, đan xen tự nhiên với lời ca ngợi Chúa (như trong chương 21 của Luật không sắc chỉ).
Giai đoạn phát triển: Khi đoàn huynh đệ lớn mạnh với sự gia nhập của các học giả và giáo sĩ, lời rao giảng trở nên có cấu trúc hơn. Điển hình là bài giảng của Ngài tại quảng trường Bologna năm 1221, đánh dấu sự chuyển mình từ lời khuyên nhủ khiêm tốn sang sự rao giảng mang tính ngôn sứ trước công chúng.

4. Sự giao thoa giữa Sám hối và Ca tụng

Trong linh đạo Phan Sinh, sám hối không mang màu sắc u tối mà luôn song hành với niềm vui tạ ơn.

Những "người hát rong của Chúa": Ngài muốn các anh em rao giảng xong sẽ cùng hát bài Ca tụng Chúa. Phần thưởng mà các "ca sĩ" này mong đợi từ thính giả không phải tiền bạc, mà là: "Anh em hãy sống trong sự sám hối chân thành".
Bài ca Tạo vật: Ngay cả trong bài ca ngợi thiên nhiên tươi đẹp, Ngài vẫn khéo léo lồng ghép lời nhắc nhở về sự hữu hạn của đời người và phúc lành cho những ai thực thi thánh ý Chúa.

5. Sám hối là hồng ân và Lòng thương xót

Điểm độc đáo nhất trong kinh nghiệm của Phanxicô là Ngài không coi việc đền tội là nỗ lực đạo đức cá nhân, mà là một Hồng ân: "Chính Chúa đã dẫn tôi đến với họ [những người phong cùi]".

Sự biến đổi khẩu vị tâm linh: Từ chỗ "cay đắng" khi thấy người phong cùi, nhờ ơn Chúa, Phanxicô đã cảm thấy "ngọt ngào cho tâm hồn và thân xác". Đây chính là mầu nhiệm Vượt Qua: chết đi cho cái tôi ích kỷ để sống lại trong tình yêu.
Đồng nhất Sám hối với Lòng thương xót: Phanxicô đồng nhất việc "sống đời đền tội" với việc "thực thi lòng thương xót".

Bài học cho chúng ta: Sám hối không chỉ là ăn chay hay cầu nguyện, mà là thực thi lòng thương xót với những người bị gạt ra bên lề xã hội.

Tạm kết

"Linh đạo huynh đệ" của Thánh Phanxicô được hoài thai từ lòng thương xót. Ước mong hành trình hoán cải của chúng ta trong Mùa Chay này cũng mang đậm hương thơm của sự nhân hậu, để việc đền tội thực sự trở thành một bản anh hùng ca về tình huynh đệ vạn vật.

Phan Du Sinh