CẢM NGHIỆM VỀ CUỘC ĐỜI
ĐỨC CỐ HỒNG Y GIOAN BAOTIXITA

HÀNH TRÌNH TỪ THẬP GIÁ
ĐẾN CUNG LÒNG CHÚA CHA

Chiều nay khi đức bên thi hài của Đức Cố Hồng y Gioan Baotixita – một người cha, một người thầy, một vị mục tử đã dành trọn cuộc đời để "Hiệp thông và Phục vụ", tôi có dịp chiêm ngắm một "huyền nhiệm ơn gọi".

Trong giây phút đó, tôi nhớ đến bài thơ “Chúa gọi các tông đồ” của Đức HY Phanxicô Xavie Nguyễn Văn Thuận:

Chúa không chọn những người có khả năng, Nhưng Ngài ban khả năng cho những người Ngài gọi. Chúa không chọn những người thánh thiện, Nhưng Ngài thánh hóa những người Ngài chọn.

Các con hãy đi, Thầy ở cùng các con luôn mãi, Đừng sợ chi, vì Thầy đã thắng thế gian. Bỏ chài, bỏ lưới, bỏ lại sau lưng tất cả, Để trở thành những kẻ "lưới người như lưới cá".

Dẫu đời con mỏng manh và yếu đuối, Dẫu đôi chân có mỏi mệt trên đường. Ân sủng Thầy sẽ đổ tràn muôn lối, Để tình yêu rạng rỡ khắp muôn phương.

Hãy ra đi, làm chứng nhân cho sự thật, Đem bình an cho thế giới khổ đau. Dù gian nan, dù hy sinh mất mát, Vinh quang Thầy sẽ tỏa sáng mai sau.

"Chúa không chọn những người có khả năng, nhưng Ngài ban khả năng cho những người Ngài gọi". Cuộc đời Đức Hồng y Gioan Baotixita là một minh chứng sống động cho chân lý ấy. Ngài không tự coi mình là người tài giỏi, nhưng ngài luôn xác tín rằng mọi bước đường ngài đi, từ một chủng sinh vùng sông nước miền Tây đến vị Hồng y của Giáo hội toàn cầu, tất cả đều là ân huệ nhưng không của Thiên Chúa.

1. Cuộc đời phục vụ: Một ân huệ từ tiếng gọi không công trạng

Nhìn vào cuộc đời Đức Hồng y, tôi thấy một sự tương đồng kỳ lạ với các tông đồ bên bờ biển Galilê năm xưa. Các ông là những ngư phủ chân chất, và Đức Hồng y cũng khởi đầu từ sự giản dị, mộc mạc của tâm hồn người con đất Nam Bộ.

Bài thơ nhắc nhở rằng: "Chúa không chọn những người thánh thiện, nhưng Ngài thánh hóa những người Ngài chọn". Đức Hồng y chưa bao giờ tự tôn vinh bản thân. Trong những lần tâm sự, ngài luôn khiêm tốn nhận mình là "người phục vụ hèn mọn". Ngài hiểu rằng, nếu Thiên Chúa không ban ơn, nếu Ngài không "thánh hóa" thì sức riêng con người làm sao gánh vác được những thăng trầm của Giáo hội trong những giai đoạn lịch sử đầy biến động?

Phục vụ đối với ngài không phải là một nghĩa vụ nặng nề, mà là một ân huệ. Được Chúa tin dùng, được Chúa "gọi tên" để ra khơi thả lưới, đó là niềm hạnh phúc lớn nhất. Ngài đã đón nhận chén đắng cũng như chén hồng phúc với cùng một thái độ: xin vâng vì đó là quà tặng của Chúa.

2. Chiêm ngắm Đấng Chịu Đóng Đinh: Điểm tựa của đức tin (Ga 8,21-30)

Bài Tin Mừng hôm nay (Ga 8,21-30) nhắc tôi nhớ tới lời tuyên bố của Chúa Giêsu: "Khi các ông giương cao Con Người lên, bấy giờ các ông sẽ biết là Tôi Hằng Hữu".

Tôi nghĩ rằng đây là chìa khóa mở ra linh đạo của Đức Cố Hồng y. Trong suốt cuộc đời mục tử, ngài luôn hướng cái nhìn về Chúa Giêsu trên Thập giá. Tại sao lại là Thập giá? Vì đó là nơi tình yêu tự hiến đạt đến mức độ tận cùng.

Tôi hiểu tại sao ngài đã chọn khẩu hiệu: “Như Thầy yêu thương”

Đức Hồng y Gioan Baotixita đã sống qua những năm tháng mà Giáo hội gặp nhiều thử thách. Có những lúc "thuyền giáo phận" chao đảo giữa sóng gió của thời đại và những hiểu lầm, ngăn cách. Những lúc ấy, ngài lấy gì để đứng vững? Ngài không nhìn vào những giải pháp chính trị hay những tính toán nhân loại. Ngài nhìn lên Đấng bị giương cao.

Khi nhìn lên Thập giá, ngài học được bài học về sự thinh lặng đầy quyền năng, bài học về lòng tha thứ và đối thoại. Ngài thường nhắc nhở về sự "đối thoại trong tình yêu" và "hiệp thông trong sự đa dạng". Đó không phải là những khẩu hiệu suông, mà là hoa trái của việc chiêm ngắm Chúa Giêsu – Đấng đã dang tay trên Thập giá để nối kết đất với trời, nối kết con người với con người.

Chính cái nhìn hướng thượng ấy đã giúp ngài vượt qua những nỗi đau thể xác của tuổi già và bệnh tật. Ngài không than van, vì ngài biết mình đang được "giương cao" cùng với Thầy mình. Như Chúa Giêsu đã nói: "Tôi không cô đơn, vì Chúa Cha luôn ở với Tôi", Đức Hồng y cũng cảm nhận được sự hiện diện của Chúa Cha trong mỗi bước chân phục vụ của mình.

3. "Nơi Thầy đến, anh em cũng sẽ đến": Cung lòng Chúa Cha

Chúa Giêsu nói với những người Do Thái: "Tôi đi, và các ông sẽ tìm Tôi... Nơi Tôi đi, các ông không thể đến được". Nhưng đó là nói với những kẻ không tin. Còn với những người môn đệ như Đức Hồng y Gioan Baotixita, những người đã "bỏ chài, bỏ lưới" để đi theo Ngài, thì lời hứa lại hoàn toàn khác: Ngài đi để dọn chỗ, để dẫn chúng ta về với Chúa Cha.

Cả cuộc đời Đức Hồng y là một cuộc hành trình "đi về phía Chúa". Ngài phục vụ con người nhưng mục đích cuối cùng là dẫn đưa con người về với nguồn cội tình yêu. Giờ đây, khi hơi thở cuối cùng đã trút xuống, tôi tin tưởng rằng ngài đang thực hiện bước đi cuối cùng của hành trình ấy: Tiến vào cung lòng Chúa Cha.

Tại sao có niềm hy vọng đó?

Bởi vì ngài đã thuộc về thế giới thượng giới chứ không thuộc về thế gian này (như lời Chúa Giêsu: "Tôi bởi trời mà xuống").

Bởi vì ngài đã luôn làm những điều đẹp lòng Chúa Cha, như Chúa Giêsu khẳng định: "Đấng đã sai Tôi vẫn ở với Tôi, Ngài không bỏ Tôi cô độc, vì Tôi luôn làm những điều đẹp lòng Ngài".

Cuộc đời phục vụ của Đức Hồng y là một chuỗi dài những việc làm "đẹp lòng Chúa". Từ việc chăm lo cho các chủng sinh, đào tạo nhân sự, đến việc xây dựng các công trình đức tin và thắt chặt mối dây liên kết giữa các thành viên trong gia đình Giáo hội, đối thoại với các tôn giáo bạn. Ngài đã sống trọn vẹn tinh thần của một tông đồ: làm chứng cho sự thật và đem bình an cho thế giới khổ đau.

Lời tạ ơn cuối cùng

Đức Cố Hồng y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn ra đi, để lại một di sản không phải bằng vàng bạc hay công trình vĩ đại, mà là một mẫu gương về lòng cậy trông. Ngài đã dạy tôi rằng: để đến được nơi Chúa Giêsu đến, tôi phải đi con đường Chúa Giêsu đã đi. Đó là con đường của sự hạ mình, con đường của Thập giá, và con đường của tình yêu phục vụ không điều kiện.

Giờ đây, đứng trước thi hài ngài, tôi lặp lại tâm tình của bài thơ:

"Dẫu đời con mỏng manh và yếu đuối,

Dẫu đôi chân có mỏi mệt trên đường.

Ân sủng Thầy sẽ đổ tràn muôn lối,

Để tình yêu rạng rỡ khắp muôn phương."

Lạy Chúa, con tạ ơn Chúa đã ban cho Giáo hội Việt Nam và cách riêng là Tổng Giáo phận một vị mục tử nhân hậu. Xin cho linh hồn Đức Hồng y Gioan Baotixita, sau một đời nhìn lên Thập giá, giờ đây được chiêm ngưỡng vinh quang của Đấng Phục Sinh. Xin cho ngài được nghỉ yên trong cung lòng Chúa Cha, nơi không còn đau khổ, không còn chia lìa, chỉ còn tình yêu viên mãn.

Và xin ngài, từ trên tòa cao hiển trị, tiếp tục cầu bầu cho chúng con – những tông đồ còn đang mải miết trên hành trình "lưới người", để chúng con cũng biết đón nhận cuộc đời mình như một ân huệ và luôn hướng nhìn về Chúa Giêsu, nguồn ơn cứu độ duy nhất của chúng con.

Amen.

Phan Du Sinh

John of God, Ofm.