ĐỐI THOẠI THAY GƯƠM GIÁO

Cuộc gặp gỡ giữa Thánh Phanxicô thành Assisi và Sultan al-Malik al-Kamil (Quốc vương Ai Cập) vào năm 1219, giữa khói lửa của cuộc Thập tự chinh thứ V, là một trong những khoảnh khắc mang tính biểu tượng nhất trong lịch sử tôn giáo thế giới.

1. Bối cảnh cuộc gặp gỡ "có một không hai"

Trong khi các đạo quân Kitô giáo và Hồi giáo đang giao chiến ác liệt tại Damietta (Ai Cập), Phanxicô đã chọn một con đường khác: đối thoại thay vì gươm giáo.

·      Hành động liều lĩnh: Bất chấp sự ngăn cản của các tướng lĩnh Thập tự quân, Phanxicô cùng người bạn đồng hành là Illuminato đã băng qua vùng đệm nguy hiểm để vào doanh trại Hồi giáo.

·      Cuộc đối thoại: Thay vì bị hành quyết như những kẻ xâm lược, Phanxicô đã chinh phục Sultan bằng sự khiêm nhường và lòng nhiệt thành. Sultan al-Kamil, một nhà lãnh đạo uyên bác, đã tiếp đón ngài nồng hậu. Họ đã dành nhiều ngày để trao đổi về đức tin.

·      Kết quả: Dù Sultan không cải đạo sang Kitô giáo, nhưng ông đã vô cùng cảm kích và cho phép Phanxicô cùng các anh em mình được an toàn rời đi, thậm chí cấp phép cho họ được thăm viếng các thánh tích tại Thánh Địa.

2. Ý nghĩa của cuộc gặp gỡ

Cuộc gặp này không chỉ là một sự kiện lịch sử mà còn là một cuộc cách mạng về tư tưởng:

·      Phá vỡ định kiến: Phanxicô không nhìn người Hồi giáo như "kẻ thù cần tiêu diệt" mà là "anh em cần được yêu thương". Ngài đã thay đổi phương pháp truyền giáo từ chinh phục bằng bạo lực sang hiện diện trong hòa bình.

·      Mẫu mực của đối thoại liên tôn: Đây được coi là nền tảng cho tinh thần đối thoại giữa các tôn giáo hiện đại. Nó chứng minh rằng ngay cả trong xung đột gay gắt nhất, con người vẫn có thể tìm thấy điểm chung thông qua sự tôn trọng và lòng nhân ái.

3. Dư âm và ảnh hưởng trên tác phẩm của Thánh Phanxicô

Trở về từ Ai Cập, cái nhìn của Phanxicô về thế giới và cách loan báo Tin Mừng đã có những thay đổi sâu sắc, thể hiện rõ trong các bản luật và tâm tình của ngài:

Bản Luật Không sắc chỉ - 1221

Trong chương XVI của bản luật này, Phanxicô đã viết những chỉ dẫn cụ thể cho các anh em đi đến vùng truyền giáo của người Hồi giáo. Ngài đưa ra hai cách hiện diện:

·      Sống giữa họ: Không tranh chấp, không cãi vã, nhưng phục vụ và "thuần phục mọi thụ tạo vì Thiên Chúa" để làm chứng rằng mình là người Kitô hữu.

·      Rao giảng khi thấy đẹp lòng Chúa: Chỉ khi thấy thời điểm thích hợp và lòng người sẵn sàng, mới công bố lời Chúa.

Đây là một bước ngoặt: Hành động và thái độ sống đi trước lời nói.

Sự tôn kính dành cho Danh Chúa

Người ta tin rằng việc Phanxicô chứng kiến người Hồi giáo cầu nguyện 5 lần một ngày khi nghe tiếng chuông (Adhan) đã thúc đẩy ngài viết trong các bức thư gửi những người lãnh đạo các dân tộc, kêu gọi họ hãy dành sự tôn kính cho Chúa và nhắc nhở dân chúng cầu nguyện khi nghe tiếng chuông báo.

Lòng bao dung trong "Bài ca Anh Mặt Trời"

Tinh thần hòa giải này cũng thấm đẫm trong tâm hồn ngài, dẫn đến những vần thơ ca ngợi sự hòa hợp giữa con người với thiên nhiên và giữa con người với nhau, ngay cả với "Chị Cái Chết".

Tổng kết

Cuộc gặp gỡ giữa Phanxicô và Sultan là minh chứng cho thấy "vũ khí" mạnh nhất không phải là sắt thép mà là sự yêu mến và lòng khiêm hạ. Di sản này vẫn tiếp tục sống động cho đến ngày nay qua tinh thần của "Ngày Thế giới Cầu nguyện cho Hòa bình" tại Assisi, nơi các nhà lãnh đạo tôn giáo thế giới hội ngộ để nối tiếp giấc mơ của vị thánh nghèo.

Phan Du Sinh