THÁNH PHANXICÔ ASSISI: KHÚC CA KHẢI HOÀN ĐÓN CHÀO “CHỊ CHẾT”
Vào ngày 3 tháng 10 năm 1226 tại Porziuncola, một sự kiện đã làm thay đổi mãi mãi cách nhìn của nhân loại về sự kết thúc của đời người. Thánh Phanxicô Assisi, người đã sống một cuộc đời trọn vẹn với Tin Mừng, đã tiến về phía cái chết không phải với sự kinh hãi hay tuyệt vọng, mà như một con người cuối cùng đã tìm thấy sự bình an đích thực. Tám thế kỷ đã trôi qua kể từ ngày vị Thánh Nghèo ấy lìa thế, nhưng sứ điệp về "Chị Chết" của ngài vẫn là một lời nhắc nhở đầy sức mạnh về ý nghĩa của sự sống và niềm hy vọng vĩnh cửu.
1. “Chị Chết” – Cửa Ngõ Dẫn Về Đất Hằng Sống
Trong linh đạo Phan sinh, cái chết không phải là một bóng ma đáng sợ hay một sự chấm dứt đau buồn. Ngược lại, ngài đã trìu mến gọi đó là “Chị Chết”. Đây không chỉ là một cách xưng hô bóng bẩy, mà là kết quả của một hành trình tâm linh sâu sắc.
· Ý nghĩa trong Bài ca Anh Mặt Trời: Khi Thánh Phanxicô thêm đoạn thơ về "Chị Chết" vào bài Ca tụng Anh Mặt Trời, ngài đã hoàn thiện tầm nhìn của mình về sự hòa hợp của toàn thể công trình sáng tạo. Nếu mặt trời là "anh", mặt trăng là "chị", thì cái chết cũng là một thành viên trong đại gia đình của Chúa.
· Cửa ngõ dẫn đến Đất hằng sống: Đối với Phanxicô, cái chết không phải là ngõ cụt mà là một cửa ngõ. Đó là bước chuyển tất yếu để một linh hồn được giải phóng khỏi những giới hạn của xác phàm và bước vào sự kết hợp trọn vẹn với Thiên Chúa. Ngài nhìn thấy trong cái chết một sự hòa giải cuối cùng, nơi mọi ngăn cách giữa đất và trời được xóa bỏ.
· Thái độ không sợ hãi: Sự bình an của ngài trước cái chết xuất phát từ niềm tin rằng Chúa Kitô đã chiến thắng sự chết. Chính vì vậy, ngài có thể đón nhận nó như một người bạn đường trung thành dẫn lối về quê hương thực sự.
2. Niềm Hân Hoan Giữa Những Cơn Đau Xác Phàm
Một trong những khía cạnh đáng kinh ngạc nhất trong cuộc vượt qua của Thánh Phanxicô là thái độ hân hoan của ngài ngay cả khi cơ thể đang chịu đựng những đau đớn kịch liệt do bệnh tật.
· Sự phản đối của Anh Elia: Khi thấy Phanxicô liên tục hát ca và giữ thái độ vui vẻ dù đang hấp hối, Anh Elia – một người anh em thân thiết – đã cảm thấy không hài lòng và lo lắng. Elia cho rằng một người đang chết nên giữ vẻ trang nghiêm và đau buồn theo lẽ thường.
· Lời đáp trả đầy đức tin: Trước sự không bằng lòng đó, Phanxicô đã nhắn nhủ một câu nói để đời: “Anh hãy để cho tôi vui mừng trong Chúa và hát những lời ngợi khen Ngài giữa những cơn đau của tôi”. Ngài khẳng định rằng niềm vui không phụ thuộc vào tình trạng sức khỏe, mà phụ thuộc vào sự kết nối với Đấng Tối Cao.
· Nguồn mạch từ Chúa Thánh Thần: Phanxicô giải thích rằng sở dĩ ngài có thể hát ca là vì nhờ ơn Chúa Thánh Thần, ngài luôn được liên kết và gắn bó mật thiết với Thiên Chúa. Chính sự hiện diện của Thần Khí đã biến nỗi đau thể xác thành một lễ tế của sự ngợi khen, giúp ngài vui mừng hân hoan ngay trong những giây phút cuối đời.
3. Ước Nguyện Nên Giống Chúa Kitô Hoàn Toàn
Cho đến hơi thở cuối cùng, ước nguyện lớn nhất của Phanxicô là được nên giống Chúa Kitô một cách trọn vẹn nhất có thể. Cuộc chết của ngài là một bản sao sống động của mầu nhiệm tự hủy (kenosis).
· Chết trần trụi trên đất: Để minh chứng cho tinh thần nghèo khó tuyệt đối, ngài yêu cầu các anh em đặt mình nằm trần trụi trên mặt đất khô cằn. Ngài muốn ra đi mà không sở hữu bất cứ thứ gì, giống như Chúa Giêsu đã trần trụi trên thập giá, hoàn toàn phó thác vào bàn tay Chúa Cha.
· Lắng nghe Phúc âm Thánh Gioan: Theo yêu cầu của ngài, các anh em đã đọc lại đoạn Phúc âm Thánh Gioan về cuộc Thương khó. Việc lắng nghe lời Chúa trong giờ lâm tử không chỉ là nguồn an ủi, mà còn giúp ngài dìm mình vào dòng thác yêu thương hiến tế của Đấng Cứu Độ.
· Hát Thánh vịnh 142: Với giọng hát yếu ớt nhưng đầy xác tín, ngài đã cất lên những lời của Thánh vịnh 142: “Con lớn tiếng kêu cầu tới Chúa... xin đưa con ra khỏi ngục tù để con cảm tạ danh Ngài”. Đây là lời cầu nguyện cuối cùng, biến cái chết thành một buổi cử hành phụng vụ khải hoàn.
4. Thông Điệp Cho Thời Đại Hôm Nay
Cách Thánh Phanxicô đón chào "Chị Chết" không chỉ là một bài học lịch sử cho các tu sĩ Phan sinh, mà còn mang tính khẩn thiết đối với thế giới hiện đại.
Xây dựng hòa bình: Trong một thời đại bị chia rẽ bởi chiến tranh và xung đột, thái độ "không khí giới" của ngài trước cái chết mời gọi chúng ta trở thành những người xây dựng nhịp cầu và hòa giải.
Hòa hợp với Tạo hóa: Tình yêu của ngài dành cho muôn loài, từ anh Mặt Trời đến chị Chết, nhắc nhở nhân loại về trách nhiệm bảo vệ ngôi nhà chung đang bị tổn thương.
Niềm vui Tin Mừng: Cuộc đời và cái chết của ngài chứng minh rằng niềm vui đích thực không nằm ở của cải hay sự an toàn vật chất, mà ở sự tự do của một tâm hồn biết đón nhận và sống Tin Mừng mỗi ngày.
Kết luận
Thánh Phanxicô Assisi đã để lại một di sản tâm linh vô giá qua cách ngài đối diện với ranh giới cuối cùng của cuộc đời. Ngài đã biến cái chết từ một kẻ thù thành một "người chị", từ một tiếng khóc tuyệt vọng thành một khúc ca chúc tụng. Ước mong sao mỗi chúng ta, khi nhìn vào gương sáng của ngài, cũng biết sống một cuộc đời đầy tràn đức tin và hy vọng, để khi đến giờ sau hết, chúng ta cũng có thể mỉm cười đón chào "Chị Chết" với tâm hồn bình an và tràn đầy niềm hân hoan trong Chúa.
Phan Du Sinh
