NÊN THÁNH GIỮA ĐỜI:
BẢN LĨNH CỦA SỰ KIÊN TRÌ, NHẪN NẠI VÀ HIỀN LÀNH

Trong cuộc hành trình tiến về quê trời, mỗi Kitô hữu đều được mời gọi nên thánh. Thế nhưng, sự thánh thiện không phải là một trạng thái trừu tượng hay những phép lạ phi thường, mà như Đức Thánh Cha Phanxicô đã khẳng định trong Tông huấn Gaudete et Exsultate (Hãy vui mừng hoan hỷ - GE), đó là sự bền bỉ, kiên trì và khiêm hạ giữa những nghịch cảnh của cuộc đời. Một trong những bản lĩnh cao nhất của con người chính là chữ Nhẫn: khả năng làm chủ được chính mình trong những thời điểm kịch tính và tăm tối nhất, để luôn giữ vững tình yêu dành cho Thiên Chúa và tha nhân.

1. Nền móng vững chắc: Thiên Chúa là Đấng bênh đỡ

Để có thể nhẫn nại và hiền lành, chúng ta không thể dựa vào ý chí đơn thuần của con người vốn dĩ mỏng giòn và dễ đổi thay. Nguồn gốc của sự kiên trì đích thực phải được xây dựng trên một nền móng vững chắc: Lòng tin cậy vào Thiên Chúa.

Đức Thánh Cha nhắc nhở chúng ta rằng, sự thánh thiện đòi hỏi một "sự vững vàng nội tâm" (GE 112). Sự vững vàng này đến từ xác tín rằng Thiên Chúa yêu thương và luôn nâng đỡ chúng ta. Khi ta cảm nhận được tình yêu tuyệt đối của Ngài, ta mới có đủ sức mạnh để không bị đánh bại bởi những biến cố bên ngoài. Thánh Phaolô đã thốt lên lời quyết tín: “Nếu Thiên Chúa bênh đỡ chúng ta, ai còn chống lại được chúng ta?” (Rm 8,31).

Khi tâm hồn tràn đầy bình an của Chúa Kitô, chúng ta không còn nhu cầu phải gồng mình lên để tự vệ bằng bạo lực hay sự tức giận. Nhẫn nại lúc này không phải là sự chịu nhục một cách thụ động, mà là sự tự do của một người biết mình được yêu, từ đó có thể mỉm cười trước những sóng gió, vì biết rằng "ân sủng của Chúa đủ cho con".

2. Kiên nhẫn và bền tâm làm việc thiện

Sự kiên trì trong đời sống đức tin được thể hiện rõ nét nhất qua việc không bỏ rơi anh em mình lúc hoạn nạn. Tông huấn nhấn mạnh rằng, người thánh thiện là người không để anh em mình đắm chìm trong lo âu phiền muộn, nhưng biết kiên nhẫn đồng hành ngay cả khi sự đồng hành đó chưa mang lại kết quả hay sự thỏa mãn tức thời (x. GE 112).

Thánh Phanxicô Assisi, một bậc thầy về sự hiền lành, đã dạy trong Luật không sắc chỉ: “Khi chúng ta thấy hoặc nghe ai nói, hoặc làm điều gian ác... chúng ta hãy nói lời tốt lành, làm việc thiện và ngợi khen Thiên Chúa” (Lksc 17,19). Đây chính là đỉnh cao của sự nhẫn nại: đáp lại bóng tối bằng ánh sáng, đáp lại lời báng bổ bằng lời chúc tụng.

Sự kiên nhẫn chỉ thực sự lộ diện khi chúng ta đối mặt với những người không làm vừa lòng mình. Thánh Phanxicô đặt ra một thước đo nghiêm ngặt:

“Người tôi tớ của Thiên Chúa không thể biết mình kiên nhẫn và khiêm nhường đến mức nào, bao lâu còn được mọi sự như ý. Nhưng đến lúc những kẻ đáng phải làm vừa lòng mình, đều làm ngược lại... bấy giờ người ấy tỏ ra kiên nhẫn được chừng nào, thì đó là mức độ người ấy có” (Huấn ngôn 13).

Hơn thế nữa, trong câu chuyện về "Niềm vui đích thực", vị Thánh nghèo của thành Assisi đã khẳng định rằng: nếu bị xua đuổi, bị mắng nhiếc trong đêm đông giá rét mà vẫn giữ được lòng kiên nhẫn và không chút nao núng, thì đó mới là niềm vui đích thực và là sự cứu độ cho linh hồn. Đó là sự kiên trì vượt lên trên cảm xúc tự nhiên để chạm tới tình yêu siêu nhiên.

3. Lấy thiện thắng ác: Lời mời gọi từ bỏ bạo lực nội tâm

Thế giới hôm nay đầy rẫy sự bạo lực, không chỉ qua hành động mà còn qua ngôn từ. Thánh Phaolô kêu gọi: “Đừng lấy ác báo ác... đừng tự mình báo oán... hãy lấy sự thiện mà thắng sự ác” (Rm 12,17-21). Đặc biệt, ngài nhắc nhở: “Chớ để mặt trời lặn mà cơn giận vẫn còn” (Ep 4,26).

Sự nhẫn nại đòi hỏi chúng ta phải gìn giữ miệng lưỡi, tránh xa ngôn ngữ phỉ báng và vu khống làm mất thanh danh người khác. Trong thời đại kỹ thuật số, bạo lực ngôn từ trên mạng xã hội trở nên phổ biến, Đức Thánh Cha cảnh báo Kitô hữu có thể rơi vào mạng lưới của sự thù hận này (GE 115). Sự thánh thiện đòi hỏi chúng ta phải đi ngược dòng: dịu dàng, hiền hòa và từ tốn.

Thánh Phanxicô cũng khuyên các anh em khi đi ra giữa đời: “Đừng cãi cọ và tranh luận... nhưng hãy tỏ ra dịu dàng, hiền hòa và từ tốn, khả ái và khiêm nhường, nói năng tử tế với hết mọi người” (Luật 3,10-11). Sự hiền lành không phải là yếu đuối, mà là sức mạnh của người làm chủ được cơn giận của mình để kiến tạo hòa bình.

Hơn nữa, khi đối diện với tội lỗi của người khác, thay vì dao động hay tức giận (vì ma quỷ dùng sự sai phạm của người này để làm hư hỏng người khác), chúng ta được mời gọi giúp đỡ kẻ phạm tội theo cách tốt nhất. Bởi lẽ, “người khỏe mạnh không cần thầy thuốc nhưng người đau ốm mới cần” (Lksc 5,8). Nhẫn nại với tội nhân chính là cách chúng ta bắt chước lòng thương xót của Thiên Chúa.

4. Khiêm nhường: Nẻo đường thực sự của sự thánh thiện

Đức Thánh Cha Phanxicô xác tín: “Nếu bạn không thể chịu đựng sỉ nhục và chịu hạ mình một chút nào đó, thì bạn không khiêm nhường và không ở trên nẻo đường thánh thiện” (GE 118). Kiên trì và nhẫn nại luôn song hành với sự khiêm nhường – coi người khác hơn mình (x. Pl 2,3).

Có những vị thánh "ngay bên cạnh nhà chúng ta":

• Đó là những người cha, người mẹ âm thầm chịu đựng khó nhọc để cứu vãn gia đình.

• Đó là những người không thích khoe khoang, thích khen ngợi người khác hơn là ca tụng mình.

• Đó là những người chọn những công việc thấp hèn, sẵn lòng chịu sự bất công để dâng hy sinh lên Chúa.

Như Thánh Phêrô đã nói: “Nếu làm việc lành và phải khổ mà anh em vẫn kiên tâm chịu đựng, thì đó là ơn Chúa ban” (1 Pr 2,20). Sự khiêm nhường thực sự là khi một người được Chúa dùng để làm điều tốt lành mà không tự tôn mình lên, nhưng biết rằng mọi sự đều là hồng ân của Chúa (x. Huấn ngôn 17).

Thánh Phanxicô dạy rằng, trong khi xác thịt thường tìm sự tự cao, thì Thánh Khí Chúa muốn xác thịt phải chịu khắc khổ, bị ruồng bỏ và xỉ nhục để tìm kiếm sự "nhẫn nại, đơn sơ tinh tuyền và sự bình an chân thật của tâm hồn" (x. Luật 10). Sự khiêm hạ giúp chúng ta không bị cuốn vào vòng xoáy của danh vọng hão huyền, nhưng đứng vững trong chân lý về chính mình trước mặt Thiên Chúa.

Kết luận: Hãy bắt đầu lại mỗi ngày

Nên thánh nhờ kiên trì, nhẫn nại và hiền lành không phải là việc của một ngày, mà là sự lựa chọn của từng giây phút. Đó là bản lĩnh của việc làm chủ bản thân:

• Nhẫn khi bị hiểu lầm.

• Nhẫn khi công việc không như ý.

• Nhẫn với sự chậm chạp của tha nhân và ngay cả với những yếu đuối của chính mình.

Nguồn sức mạnh ấy chỉ có thể kín múc từ tình yêu của Thiên Chúa – Đấng đã nhẫn nại đợi chờ nhân loại suốt hàng ngàn năm, Đấng đã hiền lành chịu đóng đinh trên Thập giá để cứu chuộc chúng ta. Theo gương Thánh Phanxicô, chúng ta hãy coi mình như những người "luôn bắt đầu lại". Đừng thất vọng khi ta còn nóng nảy hay kiêu căng, nhưng hãy kiên trì chạy đến với Chúa Kitô, xin Ngài ban cho chúng ta một trái tim hiền hậu và khiêm nhường giống như Ngài.

Khi chúng ta nhẫn nại, chúng ta đang làm cho gương mặt của Thiên Chúa trở nên gần gũi và dịu dàng hơn giữa thế giới đầy bạo lực này. Đó chính là ý nghĩa đích thực của lời mời gọi: “Hãy vui mừng và hoan hỷ”.

Cầu nguyện:

Lạy Chúa Giêsu hiền hậu và khiêm nhường trong lòng, xin biến đổi trái tim con nên giống trái tim Chúa. Xin ban cho con sự kiên trì để làm việc thiện, sự nhẫn nại để chịu đựng nghịch cảnh và sự khiêm nhường để luôn thấy mình cần đến Chúa và anh em. Amen.

Phan Du Sinh