Thập giá đến hèn mọn: con đường giải thoát
HỌC LẠI CON ĐƯỜNG GIẢI THOÁT: THẬP GIÁ ĐẾN HÈN MỌN
Một cơn cám dỗ rất sâu trong lòng tôi
Có những lúc tôi thấy rất rõ trong lòng mình một cơn cám dỗ âm thầm nhưng mạnh mẽ: muốn hơn người khác, muốn mình được nhìn nhận, muốn mình có vị trí, muốn thống trị. Tôi không dám nói đây chỉ là một yếu đuối thoáng qua. Nhiều khi tôi cảm thấy nó như một xu hướng rất sâu trong lòng con người, gần như một bản năng. Tôi thấy nó trong chính mình, và tôi cũng thấy nó đang vận hành ở khắp nơi trong thế giới này.
Chỉ cần nhìn ra ngoài một chút, tôi đã thấy bao nhiêu hình thức thống trị đang diễn ra: từ những xung đột nhỏ trong đời sống thường ngày cho đến chiến tranh, kỳ thị, áp bức, tranh giành giữa con người với nhau. Dường như ở đâu cũng có một cuộc hơn thua, một ý muốn đứng trên, một ham muốn bắt người khác lệ thuộc mình. Nhìn như vậy, tôi càng thấy điều đang xảy ra trong lòng mình không hề nhỏ. Nó là một vết thương rất thật của con người.
Đức Giêsu đã đi vào chính cuộc chiến này
Khi thinh lặng một chút và nhìn vào cuộc đời Đức Giêsu, tôi thấy Ngài cũng đã đi vào chính cuộc chiến đó. Ngay từ đầu sứ vụ, Ngài đã bị cám dỗ về quyền lực, vinh quang và chỗ đứng. Ma quỷ không cám dỗ Ngài làm điều gì quá xa lạ với lòng người. Nó đụng vào đúng điều sâu nhất: muốn có quyền, muốn được tôn vinh, muốn đi một con đường dễ dàng hơn con đường vâng phục. Nhưng Đức Giêsu đã không chọn con đường ấy.
Điều đánh động tôi là cuối cùng Đức Giêsu đã chiến thắng không phải bằng cách tỏ sức mạnh để đè bẹp ai, nhưng bằng cách tự hạ mình, vâng phục cho đến chết trên thập giá. Thánh Phaolô viết: “Người đã tự hạ mình, vâng lời cho đến nỗi bằng lòng chịu chết, chết trên cây thập tự” (Pl 2,8).
Phêrô cũng đã không dễ đón nhận còn cản Thầy mình
Có một hình ảnh trong Tin Mừng làm tôi suy nghĩ nhiều, đó là lúc Đức Giêsu quỳ xuống rửa chân cho các môn đệ. Phêrô phản ứng ngay: “Thầy mà rửa chân cho con sao?” (Ga 13,6). Tôi thấy mình nhiều khi cũng giống Phêrô. Tôi quen nghĩ rằng ai cao trọng thì phải ở trên, phải được phục vụ, phải khác với người thường. Tôi quen với một kiểu vĩ đại đặt trên cao. Vì thế, tôi thấy khó đón nhận một Thiên Chúa cúi xuống, một Thiên Chúa đi vào chỗ thấp, một Thiên Chúa chọn thân phận người tôi tớ.
Có lẽ vì thế mà tôi cũng sợ con đường hèn mọn. Tôi sợ bị coi thường. Tôi sợ không còn giá trị. Tôi sợ mình nhỏ đi. Tôi sợ bị quên lãng. Nhiều khi chỉ nghe đến hai chữ “hèn mọn”, lòng tôi đã có chút gì đó e thẹn. Tôi vẫn muốn sống tốt, nhưng lại muốn cái tốt ấy được nhìn thấy. Tôi vẫn muốn phục vụ, nhưng có khi trong sâu xa vẫn muốn được công nhận.
Thánh Phanxicô
Chính ở đây, tôi thấy thánh Phanxicô mở cho tôi một con đường khá rõ. Ngài không chỉ nói về Đức Kitô nghèo khó và chịu đóng đinh, nhưng đã cố gắng sống giống Ngài bằng cả cuộc đời mình. Điều đánh động tôi nơi thánh nhân là ngài không chọn làm người lớn giữa đời, nhưng chọn làm anh em hèn mọn. Ngài không muốn đứng trên người khác. Ngài muốn ở giữa mọi người như một người anh em, một người nhỏ, một người phục vụ.
Tôi thấy nơi thánh Phanxicô có một sự tự do rất lạ. Càng đọc về ngài, tôi càng cảm nhận rằng chỉ những ai không còn cần phải chứng tỏ mình mới có thể sống hèn mọn cách bình an như vậy. Còn khi lòng vẫn còn muốn hơn người khác, muốn mình quan trọng, thì sống hèn mọn sẽ rất khó, thậm chí rất đau. Có lẽ vì thế mà con đường hèn mọn không phải là chuyện bề ngoài, cũng không phải là một kiểu khiêm tốn giả tạo, nhưng là một ơn giải thoát rất sâu.
Đây là con đường giải thoát mà tôi cần
Tôi nghĩ đây chính là con đường giải thoát mà lòng tôi cần. Không phải giải thoát theo kiểu làm cho mình mạnh hơn, nhưng là giải thoát khỏi chính nhu cầu phải mạnh hơn người khác. Không phải làm cho mình nổi bật hơn, nhưng là thoát khỏi cơn đói phải được nhìn nhận. Không phải tìm cách thống trị ai, nhưng là học sống như Đức Giêsu: tự hạ, vâng phục và yêu thương đến cùng.
Lòng kiêu ngạo của tôi không dễ chết. Nó rất tinh vi. Nó có thể ẩn dưới những việc đạo đức, những lời hay, những ý hướng đẹp. Vì thế, tôi cần thập giá của Chúa mỗi ngày. Tôi cần nhìn lên Đức Giêsu chịu đóng đinh để học lại thế nào là sức mạnh thật. Tôi cần nhìn vào thánh Phanxicô để thấy rằng con đường hèn mọn không làm con người nhỏ đi, trái lại, làm cho con người trở nên tự do và trong sáng hơn.
Con đường ấy vẫn luôn cần thiết
Có lẽ nhân loại hôm nay vẫn còn thống trị nhau từ cái nhỏ đến cái lớn, bởi vì lòng người vẫn chưa ra khỏi cơn cám dỗ muốn mình là trung tâm. Và tôi biết điều đó không chỉ đúng với thế giới, mà đúng với chính tôi. Bởi vậy, càng ngày tôi càng tin rằng con đường giải thoát thật sự chỉ có thể là con đường Đức Giêsu đã đi và thánh Phanxicô đã bước theo: con đường tự hạ, con đường vâng phục, con đường hèn mọn.
Và tôi nghĩ, chỉ khi nào tôi thật sự bước vào sự khôn ngoan của thập giá và sống điều hèn mọn của thánh Phanxicô, tôi mới từ từ được giải thoát khỏi chính mình.
Lạy Thánh Phanxicô, cầu cho chúng con.
Phêrô Nguyễn Trung Phát, OFM.
