Sống tinh thần Phan sinh trong gia đình
Sau đây là bài giảng của cha Phaolô Nguyễn Đình Vinh trong Thánh lễ mừng kính thánh Phanxicô với anh chị em Cựu Ps·
ĐÃ TỪNG Ở NHÀ DÒNG, HÔM NAY VẪN CÓ THỂ SỐNG TINH THẦN PHAN SINH
Hôm nay, chúng ta gặp nhau để mừng thánh Phanxicô, nhân kỷ niệm 800 năm cuộc Vượt Qua của ngài. Đây cũng là dịp nhìn lại hành trình của chính mình: những ngày đã sống dưới mái nhà Phan Sinh, những ngả đường sau đó, và cuộc sống gia đình hôm nay. Có người nhớ thời gian trong Dòng với lòng biết ơn và niềm vui. Có người vẫn mang một chút tiếc nuối. Có người đã trải qua những điều khó nói, những hiểu lầm hoặc tổn thương chưa hoàn toàn nguôi ngoai. Thánh lễ hôm nay có chỗ cho tất cả những tâm tình ấy. Hegel đã từng nói “văn hóa là cái còn lại, sau khi đã quên hết”, ta cũng có thể nói “tinh thần Phan sinh là cái còn lại sau khi đã quên hết những cái bên ngoài”. Tâm lí học cũng cho thấy những năm tháng tuổi trẻ định hình nhân cách và lối sống của chúng ta. Vậy trong cuộc sống hiện tại, chúng ta còn lại gì để được gọi là Cựu Phan sinh? Chúng ta đến đây để đặt cả hành trình đời mình trước mặt Chúa, và xin Người giúp chúng ta nhận ra: những điều tốt đẹp Chúa đã gieo trong quá khứ vẫn có thể sinh hoa trái trong hiện tại. Ba bài đọc hôm nay chỉ cho chúng ta ba con đường: xây dựng, yêu thương và trở nên bé nhỏ.
Trước hết, hãy xây dựng ngôi nhà Chúa đang trao cho mình
Bài đọc thứ nhất, sách Huấn Ca, ca ngợi vị thượng tế Simon, người đã chăm lo tu bổ Đền Thờ và bảo vệ dân chúng. Khi đọc đoạn này trong ngày lễ thánh Phanxicô, chúng ta nhớ đến lời mời gọi ngài đã nhận được: hãy sửa lại ngôi nhà của Chúa. Phanxicô bắt đầu bằng những viên đá của các ngôi nhà thờ xuống cấp; rồi cả cuộc đời ngài góp phần làm mới đời sống Hội Thánh bằng việc sống Tin Mừng. Còn anh chị em hôm nay, Chúa trao cho anh chị em ngôi nhà nào? Trước hết, đó là chính gia đình mình. Có những ngôi nhà rất đẹp, nhưng người trong nhà ít nói chuyện với nhau. Có những gia đình đầy đủ tiện nghi, nhưng thiếu một bữa cơm có mặt mọi người. Có những mái ấm không thiếu tiền, nhưng lại thiếu một lời dịu dàng. Vì thế, sửa lại ngôi nhà hôm nay có thể bắt đầu từ những điều rất nhỏ: đặt điện thoại xuống để nghe người bạn đời nói hết một câu; hỏi con hôm nay vui hay buồn; bớt một lời trách móc; chủ động nói: “Anh xin lỗi”, “Em xin lỗi”, “Ba đã nóng giận với con”.
Một mái ấm được xây bằng gạch, nhưng được giữ vững bằng lòng tin và sự tha thứ. Những năm tháng trong Dòng có thể đã giúp anh chị em học cầu nguyện, làm việc chung, sống đơn sơ, quan tâm đến người yếu hơn. Hôm nay, các giá trị ấy có thể đi vào gia đình bằng những hình thức mới. Ngày trước, anh em cùng đọc kinh trong nhà nguyện. Hôm nay, cả nhà có thể dành vài phút cầu nguyện trước khi ngủ. Ngày trước, anh em phục vụ trong nhà cơm. Hôm nay, người chồng có thể rửa chén để vợ nghỉ; người vợ có thể lắng nghe một ngày làm việc đầy áp lực của chồng; con cái có thể học chăm sóc ông bà. Gia đình chính là nơi tinh thần Phan Sinh có thể trở thành một cách sống cụ thể.
Và chúng ta cũng nhớ: người bạn đời và con cái của anh chị em cần được đón nhận trong cuộc gặp gỡ hôm nay. Họ đang cùng anh chị em viết tiếp hành trình đời mình. Những điều tốt đẹp anh chị em nhận được từ nhà Dòng sẽ trở nên phong phú hơn khi được chia sẻ với gia đình.
Thứ hai, hãy để tình yêu biến đổi những vết thương
Trong bài đọc thứ hai, thánh Phaolô đặt niềm tự hào của mình nơi thập giá Đức Kitô. Ngài cũng nhấn mạnh rằng điều quan trọng là trở nên một thụ tạo mới. Phanxicô đã sống lời ấy rất sâu xa. Ngài gắn bó với Đức Kitô chịu đóng đinh, đến mức tình yêu ấy ghi dấu trên thân thể ngài. Nhưng trước khi mang những dấu thương bên ngoài, Phanxicô đã để Chúa biến đổi trái tim mình: từ ham muốn được ngưỡng mộ đến niềm vui phục vụ; từ sợ hãi người phong đến việc đến gần và chăm sóc họ.
Đối với chúng ta, thập giá thường mang hình dáng rất đời thường: một người thân đau bệnh, công việc bấp bênh, một đứa con khiến mình lo lắng, những bất đồng trong hôn nhân, tuổi già của cha mẹ, hoặc một điều trong quá khứ cứ trở lại trong lòng. Có anh chị em từng tự hỏi: “Nếu ngày ấy tôi tiếp tục ở lại thì cuộc đời sẽ ra sao?” Câu hỏi ấy có thể xuất hiện. Nhưng chúng ta không thể sống mãi trong một cuộc đời giả định. Chúng ta đang có những con người thật để yêu thương, những trách nhiệm thật để chu toàn, và những ân sủng thật để đón nhận hôm nay.
Mỗi hành trình rời Dòng có hoàn cảnh riêng. Điều chúng ta có thể làm cho nhau là tôn trọng, lắng nghe và nâng đỡ. Còn điều mỗi người có thể làm trước mặt Chúa là chân thành hỏi: “Lạy Chúa, với cuộc đời con đang sống, hôm nay Chúa mời con yêu thương thế nào?”
Thập giá Đức Kitô giúp chúng ta hiểu rằng những vết thương có thể được đưa vào một hành trình chữa lành. Người từng đau khổ có thể học cảm thông hơn. Người từng thất vọng có thể biết nâng đỡ người đang thất vọng. Người từng được tha thứ có thể trở nên rộng lòng hơn với người khác. Trong hôn nhân, có lúc tình yêu được thể hiện bằng việc ở lại bên nhau giữa những ngày mỏi mệt, tìm cách đối thoại, nhận trách nhiệm về lỗi của mình và cùng tìm sự trợ giúp khi cần. Mang thập giá với Chúa cũng đòi hỏi chúng ta bảo vệ phẩm giá con người. Nếu có bạo lực hoặc tổn hại nghiêm trọng, cần tìm sự bảo vệ và trợ giúp thích hợp. Tình yêu Kitô giáo luôn hướng đến sự sống và sự thật. Điều đẹp nhất chúng ta có thể đem về sau thánh lễ hôm nay là một trái tim được đổi mới: bớt cay đắng, bớt xét đoán, biết cảm ơn và sẵn lòng bắt đầu lại.
Thứ ba, hãy học cùng Chúa sự hiền lành và khiêm nhường
Trong Tin Mừng hôm nay, Đức Giêsu tạ ơn Chúa Cha vì Người mặc khải cho những người bé mọn. Rồi Chúa mời những ai đang vất vả, mang gánh nặng, hãy đến với Người. Lời ấy rất gần với anh chị em hôm nay. Đằng sau vẻ vui vẻ của một cuộc gặp mặt, có thể mỗi người đang mang một gánh nặng: tiền học của con, sức khỏe của cha mẹ, một khoản nợ, những căng thẳng trong gia đình, hoặc nỗi lo không biết chia sẻ với ai. Chúa biết những gánh nặng đó. Người mời chúng ta đến với Người ngay giữa cuộc sống còn nhiều bề bộn. Đến với Chúa có thể đơn giản là một lời cầu nguyện trên đường đi làm: “Lạy Chúa, hôm nay xin giữ lòng con bình an.” Có thể là một phút thinh lặng trước khi bước vào nhà, để mình không đem hết cơn bực bội ngoài đường trút lên những người thân. Có thể là khi hai vợ chồng cùng thưa: “Xin Chúa giúp chúng con hiểu nhau hơn.” Và Chúa bảo chúng ta học nơi Người sự hiền lành, khiêm nhường. Trong gia đình, hiền lành là biết nói điều cần nói mà không làm nhục nhau. Khiêm nhường là dám nhận rằng mình có thể sai và mình cần người khác. Nhiều khi, một cuộc tranh cãi kéo dài vì ai cũng muốn có lời cuối cùng. Nhưng gia đình cần một người đủ yêu thương để dừng lại, đủ bình tĩnh để nghe, đủ khiêm nhường để nói: “Chúng ta hãy cùng tìm cách.” Tinh thần hèn mọn của Phanxicô trở nên rất cụ thể khi chúng ta để người khác có chỗ trong lòng mình: người bạn đời có chỗ để nói; con cái có chỗ để lớn lên; cha mẹ già có chỗ để được chăm sóc; người nghèo có chỗ trong những quyết định chi tiêu của gia đình. Người bé mọn có thể làm cho người bên cạnh được lớn lên.
Anh chị em thân mến, Kỷ niệm 800 năm cuộc Vượt Qua của thánh Phanxicô đưa chúng ta trở lại với điều cốt lõi: một cuộc đời được trao cho Thiên Chúa và được mở ra cho anh chị em. Trong Di chúc, Phanxicô nhìn tình huynh đệ như một hồng ân Chúa ban. Hôm nay, chúng ta cũng có thể nhìn nhau như vậy: chúng ta đã được gặp nhau, cùng sống, cùng học, cùng cầu nguyện trong một chặng đường. Đó là một món quà. Tên gọi “Cựu Phan Sinh” nhắc đến một chặng đường đã qua. Nhưng lòng biết ơn, tình huynh đệ và ước muốn sống Tin Mừng vẫn có thể tiếp tục mỗi ngày. Xin cho cuộc gặp gỡ này giúp chúng ta quan tâm đến nhau hơn: nhớ đến người đang đau bệnh; hỏi thăm người lâu ngày vắng mặt; nâng đỡ một gia đình gặp khó khăn; và giữ gìn sự kín đáo, tôn trọng khi nghe chuyện riêng của nhau. Sau thánh lễ, xin mỗi người đem về một quyết tâm nhỏ: sửa một điều trong mái ấm mình, làm hòa với một người, hoặc dành lại một khoảng thời gian cho Chúa. Hôm nay chúng ta không còn mặc áo dòng. Nhưng người thân vẫn có thể nhận ra nơi chúng ta sự đơn sơ, lòng hiền hậu và tinh thần phục vụ đã được gieo từ những năm tháng ấy.
Lạy thánh Phanxicô, xin giúp chúng con biết đón nhận hành trình đời mình với lòng biết ơn và sự chân thành. Xin dạy chúng con xây dựng gia đình bằng tình yêu, đón nhận thử thách trong niềm tin, và sống hiền lành, khiêm nhường giữa đời thường. Xin cho những hạt giống Tin Mừng đã được gieo trong những năm tháng ở nhà Dòng tiếp tục sinh hoa trái nơi mái ấm, công việc và tình huynh đệ của chúng con. Amen.
