PHỤ TRÁCH TRONG TIẾN TRÌNH THƯỜNG HUẤN:
VAI TRÒ VÀ SỰ ĐÀO TẠO

Tu sĩ Cosmas Kagwe, Tỉnh dòng Thánh Phanxicô (Nairobi), Phụ trách và Giáo sư

Dẫn nhập

Bài tham luận này tập trung chủ yếu vào hai vấn đề then chốt: vai trò và sự đào tạo người phụ trách, vị thông thường đồng hành với tiến trình thường huấn trong huynh đệ đoàn của mình. Vì là một thành viên hữu cơ của huynh đệ đoàn, vai trò của ngài chính là người cổ vũ, để những gì ngài khuyến dụ anh em thực hiện phải được minh chứng rõ nét nhất qua chính chứng tá đời sống của ngài.

Phần thứ nhất của bài suy tư được khơi nguồn cảm hứng phần lớn từ ba văn kiện của Dòng, bao gồm:

• Tổng Hiến chương

• Nội quy Dòng

• Đường hướng Huấn luyện Phan sinh

Phần thứ hai chủ yếu trình bày phương pháp tiếp cận tâm lý - tâm linh trong việc đào tạo người phụ trách.

1. VAI TRÒ CỦA PHỤ TRÁCH

Bối cảnh và Sứ mạng Đồng hành

Mục đích của đại hội này[1] là đào sâu chủ đề đồng hành – thuật ngữ được Dòng chúng ta lựa chọn để chỉ rõ vai trò của các nhà huấn luyện (Đường hướng Huấn luyện số 92-97). Chủ đề này đã được thảo luận tại Hội nghị Quốc tế các Thư ký Huấn luyện năm 2013 và là chủ đề được chỉ định bởi Quyết định số 3 của Tổng Tu nghị năm 2015.

Nguyên văn quyết định nêu rõ:

“Hội đồng Dòng cùng với Tổng Thư ký Huấn luyện và Học vấn, có nhiệm vụ thúc đẩy nền văn hóa và mục vụ ơn gọi, cũng như tiến trình thường huấn và huấn luyện khởi đầu của huynh đệ đoàn toàn cầu. Công tác này sẽ lấy điểm xuất phát từ bản Đường hướng Huấn luyện Phan sinh và tất cả các văn kiện của Dòng Anh Em Hèn Mọn, nhằm cung cấp các công cụ sư phạm phù hợp, cũng như tổ chức các Đại hội cho các nhà huấn luyện thuộc các Hội đồng Giám tỉnh và cho toàn Dòng về chủ đề đồng hành”.

Sự chuyển đổi vai trò trong 20 năm qua

Đề tài của tôi tập trung vào: “Phụ trách đồng hành với tiến trình Thường huấn: vai trò và việc đào tạo của ngài”. Phụ trách được xem là nhân vật then chốt đối với công tác Thường huấn của huynh đệ đoàn.

Trong 20 năm qua, vai trò của người phụ trách đã thay đổi đáng kể:

• Từ người đứng đầu đến người linh hoạt: Người phụ trách không chỉ đơn thuần là người đứng đầu huynh đệ đoàn, mà đặc biệt còn là người linh hoạt (animator).

• Thách thức mới: Sự thay đổi này làm cho vai trò của ngài trở nên quan trọng hơn nhưng cũng khó khăn hơn.

• Yêu cầu huấn luyện: Câu hỏi đặt ra là chúng ta có thể cung cấp loại hình hỗ trợ huấn luyện nào để các người phụ trách hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình?

Nền tảng Pháp lý và Trách nhiệm chính

Vai trò của người phụ trách được xác lập rõ ràng từ cả Giáo luật lẫn luật riêng của Dòng. Điều 237 của Tổng Hiến chương đã tóm lược như sau:

“Theo luật chung của Giáo Hội và luật riêng của Dòng, nhiệm vụ chính của Phụ trách là: xây dựng lợi ích của Huynh đệ đoàn và của anh em, ân cần quan tâm tới đời sống và kỷ luật tu trì, điều phối các sinh hoạt của anh em, cổ võ sự vâng phục tích cực và có trách nhiệm nơi anh em trong tinh thần huynh đệ chân thật.”

1.1. Xây dựng lợi ích/hạnh phúc của huynh đệ đoàn và các anh em

Lời mời gọi xây dựng hạnh phúc của huynh đệ đoàn và các anh em là nền tảng cho mọi vai trò của người phụ trách trong bất kỳ huynh đệ đoàn nào. Điều này nhấn mạnh đến tính tương hỗ tồn tại giữa huynh đệ đoàn (không gian sống) và các anh em (những người cư ngụ trong không gian đó). Chương II của Bản Luật năm 1223 (Bản Luật có sắc chỉ) xác định:

“Hết năm thử luyện, họ sẽ được nhận vào đời sống vâng phục, tuyên hứa luôn luôn tuân giữ đời sống và Bản luật này” (L 2,11).

Ở đây, chúng ta thấy sự nhân cách hóa của đức vâng phục. Chúng ta được dẫn vào một mối tương quan nhờ vào nhân đức vâng phục. Từ "vâng phục" (obedience) có nguồn gốc từ hai từ Latinh Ob audire, nghĩa là lắng nghe chăm chú. Chúng ta được mời gọi không ngừng lắng nghe một cách chăm chú thánh ý Thiên Chúa khi sống đời sống huynh đệ. Phụ trách là người cổ vũ cho tiếng gọi cao quý này, mà chính ngài cũng là một phần hữu cơ trong đó.

Ba nguyên tắc đạo đức cốt lõi

Để thúc đẩy phúc lợi cho huynh đệ đoàn, Phụ trách cần đồng thời được dẫn dắt bởi ba nguyên tắc đạo đức tổng quát: Thiện ích (Beneficence), Không gây hại (Non-maleficence) và Công bằng (Justice).

• Thiện ích (Làm điều tốt)[2]: Phụ trách được mời gọi trở thành người cổ vũ những điều tốt đẹp cho huynh đệ đoàn và từng anh em; nói cách khác, ngài là "người tìm kiếm điều thiện". Dưới góc độ tâm lý học, việc tìm kiếm điều thiện bắt nguồn từ niềm tin vững chắc vào tinh thần lạc quan thay vì bi quan. Người lạc quan nhìn chiếc cốc "đầy một nửa" chứ không phải "vơi một nửa". Một Phụ trách lạc quan sẽ sử dụng mọi nguồn lực sẵn có (nhân sự, tâm linh, tâm lý và vật chất) để thúc đẩy lợi ích chung. Ngài trân trọng và khẳng định những điểm tốt của mỗi anh em, giúp họ nhận ra và tận dụng tiềm năng của mình.

• Không gây hại[3]: Phụ trách được gọi để không gây tổn thương cho huynh đệ đoàn và các anh em. Nguyên tắc này liên kết trực tiếp với nguyên tắc thiện ích, vì khi một người thúc đẩy điều tốt cho người khác, họ sẽ đương nhiên tránh làm tổn thương người đó mà không có lý do chính đáng.

• Công bằng[4]: Điều này đòi hỏi Phụ trách phải được dẫn dắt bởi sự chính trực, hàm ý sự công minh trong việc tương quan và cổ vũ đời sống huynh đệ.

Phụ trách như một "Người làm vườn"

Một Phụ trách hội tụ đủ ba yếu tố thiện ích, không gây hại và công bằng chính là người cổ vũ đời sống huynh đệ đích thực.[5] Ngài sử dụng mô hình đồng hành trong huấn luyện để bảo vệ vai trò chủ thể (protagonism)[6] của mỗi anh em trong chính tiến trình thường huấn của họ. Mỗi tu sĩ là chủ thể trong việc huấn luyện của chính mình, biết lắng nghe và đáp lại thánh ý Thiên Chúa dưới sự hướng dẫn của Chúa Thánh Thần – Đấng Huấn Luyện tối cao (ĐHHLPS 94).

Vì thế, Phụ trách được ví như một người làm vườn: ngài bón phân và tưới nước cho cây, nhưng để cây tự lớn lên. Bằng cách này, Phụ trách thúc đẩy tính "haecceitas"[7] (tính đơn nhất, nét độc đáo riêng biệt) của mỗi anh em – mượn khái niệm của Chân phước Scotus. Tiến trình này có thể tẻ nhạt và đôi khi gây nản lòng, nhưng đó là con đường ưu tuyển để gặp gỡ anh em như một "thực tại siêu việt" (transcend you),[8] gặp gỡ qua tình yêu và đi vào thế giới chủ quan của người khác mà không sợ đánh mất chính mình. Đó là việc thiết lập một mối tương quan gia đình: như người mẹ chăm sóc con mình theo thể xác thế nào, thì anh em cũng phải chăm sóc người anh em tinh thần của mình như vậy (L 6, 8).

1.2. Ân cần quan tâm tới đời sống và kỷ luật tu trì

Phần thứ hai của Điều 237 trong Tổng Hiến chương của Dòng kêu gọi Phụ trách:

“…ân cần quan tâm tới đời sống và kỷ luật tu trì, điều phối các sinh hoạt của anh em, cổ võ sự vâng phục tích cực và có trách nhiệm nơi anh em trong tinh thần huynh đệ chân thật.” (Điều 237)

Phụ trách được kêu gọi điều phối các hoạt động trong huynh đệ đoàn nhằm thúc đẩy sự phát triển toàn diện của các anh em. Những hoạt động này cần thúc đẩy việc đào tạo toàn diện/tổng thể cho các tu sĩ trong ba lĩnh vực quan trọng: Huấn luyện Nhân bản, Huấn luyện Kitô giáo và Huấn luyện Phan sinh (ĐHHLPS, 104). Phụ trách có nhiệm vụ thúc đẩy sự vâng phục tích cực và có trách nhiệm giữa các anh em trong tinh thần huynh đệ thực thụ.

Như đã đề cập ở trên, các tu sĩ tuyên khấn vâng phục sau năm tập viện. Vì sự vâng phục ở đây mang tính nhân vị, nên cách hiệu quả nhất để sống điều này là thông qua việc cùng chấp nhận "nơi chốn" đặc ân này—nơi mà các anh em tự nguyện và sẵn lòng lắng nghe ý muốn của Thiên Chúa thông qua nhau một cách chủ động. Phụ trách vừa là người khích lệ, đồng thời cũng là người dẫn dắt bằng chính gương sáng đời sống của mình.

Sự vâng phục có trách nhiệm chỉ khả thi khi mỗi tu sĩ tự nhận lấy trách nhiệm cá nhân trong việc đáp lại những câu hỏi mà cuộc sống đặt ra mỗi ngày. Người duy nhất có thể đưa ra câu trả lời đúng đắn cho câu hỏi của cuộc đời chính là bản thân mỗi tu sĩ, bởi vì anh ta đang đáp trả bằng chính cuộc sống của mình—vốn là món quà từ Thiên Chúa và được tách riêng ra để thiết lập tương quan với Người trong tư cách là một Anh Em Hèn Mọn (ĐHHLPS, 101). Phụ trách là một phần thiết yếu của năng động hiện sinh và tâm linh này, vốn là con đường và là sự sống của các Anh Em Hèn Mọn.

Tinh thần Huynh đệ và Sự Cộng tác

Do đó, vai trò của Phụ trách là thúc đẩy tinh thần huynh đệ đích thực bằng cách thắt chặt sự cộng tác, đồng trách nhiệm và tôn trọng lẫn nhau trong tình anh em:

• Tinh thần cộng tác giúp Phụ trách đào sâu ơn gọi của mình trong tư cách là người linh hoạt đời sống huynh đệ, từ đó lôi cuốn mọi anh em cùng tham gia vào việc thực hiện dự án của huynh đệ đoàn.

• Đồng trách nhiệm được nhìn dưới ánh sáng của lời kêu gọi vâng phục lẫn nhau (L 2, 11), tức là cùng nhau lắng nghe ý muốn của Thiên Chúa trong huynh đệ đoàn một cách chủ động.

• Sự tôn trọng lẫn nhau/đa chiều: Đây là nền tảng của hai yếu tố trên. Nó giúp chúng ta vượt qua những khác biệt về văn hóa, chủng tộc, tuổi tác, và nền tảng giáo dục—vốn có thể là những rào cản thực sự đối với một đời sống huynh đệ lành mạnh.

Khi Thánh Phanxicô từng được hỏi ai là một tu sĩ hoàn hảo, ngài đã đưa ra các đặc điểm của 10 tu sĩ khác nhau, điều đó có nghĩa là không có tu sĩ nào tự thân là hoàn hảo, mà sự hoàn hảo chỉ thấy được trong một huynh đệ đoàn. Khi chúng ta đón nhận nhau trong sự khác biệt, những "tảng đá cản đường" (đặc biệt là trong giao tiếp giữa người với người) sẽ dần trở thành những "viên đá bước đệm" cho mối quan hệ huynh đệ không ngừng tiến triển, được đào sâu mỗi ngày qua việc gặp gỡ Chúa trong cầu nguyện.

1.3. Phụ trách trong vai trò là người cộng tác

Vai trò của Phụ trách là cộng tác với Phó Phụ trách của mình để đảm bảo sự vận hành thông suốt của huynh đệ đoàn.

Điều 238 của Tổng Hiến chương quy định:

"Một Phó Phụ trách được bầu chọn cho mỗi huynh đệ đoàn để hỗ trợ Phụ trách, trừ khi Nội quy Dòng và Nội quy riêng của Tỉnh Dòng quy định thể khác." (Điều 238).

Phụ trách, trong vai trò là người linh hoạt, không ôm đồm mọi việc cho riêng mình mà cùng làm việc sát cánh với Phó Phụ trách để thấm nhuần các ưu tiên của Dòng vào đời sống huynh đệ đoàn. Cùng với nhau, họ đảm bảo rằng các giá trị như: cầu nguyện, tinh thần huynh đệ, sự hèn mọn, loan báo Tin Mừng và học tập được mọi anh em đón nhận.

Trong khi Phó Phụ trách không được phép áp đặt bất cứ điều gì trái với ý muốn của Phụ trách khi vị này vắng mặt, thì ngược lại, Phụ trách cũng cần tạo ra không gian để vị Phó cảm thấy mình là một phần thiết yếu trong việc quản trị huynh đệ đoàn chứ không chỉ là một người đứng ngoài quan sát. Phụ trách, người linh hoạt được dẫn dắt bởi nguyên tắc bổ trợ (hành động tùy theo năng lực)[9]. Điều này được tóm tắt trong Điều 240 của Nội quy Dòng như sau:

§1. Phó Phụ trách giúp Phụ trách chu toàn chức vụ của mình và chỉ thi hành những việc đã được giao phó.

§2. Khi Phụ trách vắng mặt hoặc mắc ngăn trở, thì Phó Phụ trách sẽ thay thế, nhưng không được thay đổi điều gì nếu biết là ngược với ý muốn của Phụ trách.

1.4. Phụ trách với tư cách
là người lãnh đạo quản trị huynh đệ đoàn

Phụ trách với vai trò là người linh hoạt không chỉ cộng tác với vị phó của mình trong việc điều hành các công việc của huynh đệ đoàn, mà còn phải lôi cuốn các thành viên trong huynh đệ đoàn vào các dự án chung. Điều cấp thiết là Phụ trách phải để các anh em tham gia vào, để họ xem các dự án đó là của chính mình và đóng góp nguồn lực nhân bản của họ trong việc thực hiện các dự án này. Nếu các anh em không được tham gia, thông thường họ sẽ coi đó là "dự án của Phụ trách" và trở nên thờ ơ với nó. Do đó, điều quan trọng là người phụ trách phải triệu tập các buổi Tu nghị địa phương thường xuyên và biến nơi đây thành không gian ưu tiên cho việc thảo luận huynh đệ như được trích dẫn dưới đây:

Tu nghị địa phương, do Phụ trách hoặc người thay thế anh chủ tọa, là cơ quan quản trị huynh đệ của một Tu viện, phù hợp với Tổng Hiến chương, Nội quy Dòng và Sách điều lệ (điều 240).

Tại các Tu viện không có Ban cố vấn, Tu nghị địa phương giữ vai trò cố vấn của Phụ trách.

Nhiệm vụ của Tu nghị địa phương, đặc biệt thông qua đối thoại, là nghiên cứu và thúc đẩy các dự án chung, nuôi dưỡng sự hòa hợp và sự cộng tác tích cực và có trách nhiệm giữa mọi người; đồng thời kiểm điểm và đánh giá những gì huynh đệ đoàn hoặc cá nhân các anh em đã thực hiện, và giải quyết các vấn đề có tầm quan trọng lớn (điều 241).

2. ĐÀO TẠO NGƯỜI PHỤ TRÁCH

Để một Phụ trách có thể trở thành người linh hoạt hiệu quả cho huynh đệ đoàn và đời sống huynh đệ, vị đó cần được đào tạo chủ yếu trong ba lĩnh vực sau:

a)       Đào tạo nhân bản (Human formation);

b)      Đào tạo Kitô giáo (Christian Formation);

c)       Và đào tạo Phan Sinh (Franciscan formation) (ĐHHLPS, số 105 – 106).

Lưu ý (NB): Ba lĩnh vực rộng lớn này đóng vai trò sống còn cho sự phát triển lành mạnh của Phụ trách với tư cách là một thành viên của huynh đệ đoàn, cũng như đối với các anh em đang trong giai đoạn huấn luyện khởi đầu và thường huấn – những người cùng nhau tạo nên huynh đệ đoàn.

2.1. Đào tạo Nhân bản

2.1.1. Đào tạo về Sinh học – Xã hội (Biosocial Formation)

Đào tạo nhân bản tập trung vào việc tiếp cận sự tự phát triển trong ba lĩnh vực rộng lớn chính yếu là: phát triển sinh học – xã hội, nhận thức và tâm lý – xã hội.

Sự phát triển sinh học – xã hội đề cập đến các khía cạnh sinh học của một cá nhân đang trưởng thành, vốn có tác động tích cực hoặc tiêu cực lên chính người đó. Về cơ bản, đó là việc kết nối với cấu trúc sinh lý của chính mình và đặt ra những câu hỏi hiện sinh chân thực: Tôi có hạnh phúc với cấu trúc sinh học và cơ thể của mình không? Sự tự chấp nhận trong hạnh phúc đòi hỏi chúng ta phải chấp nhận hình thái cơ thể của mình đúng như nó vốn có, theo giáo huấn của William Sheldon – người tiếp cận nhân cách từ góc độ cấu tạo cơ thể. Nếu một Phụ trách hài lòng với cấu trúc sinh lý của chính mình, anh sẽ là người thúc đẩy mạnh mẽ sự tự chấp nhận giữa các anh em trong huynh đệ đoàn, giúp họ trân trọng nét độc đáo riêng biệt được thể hiện rõ nét qua vóc dáng bên ngoài của mỗi tu sĩ.

2.1.2. Đào tạo Nhận thức

Một cá nhân đang trưởng thành không chỉ phát triển về mặt sinh lý mà còn phát triển cả về nhận thức. Phát triển nhận thức tập trung vào việc hình thành các quá trình tư duy, giúp một người không ngừng đưa ra những lựa chọn lý tính nhằm xác định lối sống mà họ sẽ chọn giữa muôn vàn lựa chọn khác nhau.

Là một chức năng của ý chí, những lựa chọn mà chúng ta đưa ra sẽ định nghĩa về mặt hiện sinh chúng ta là ai, miễn là chúng ta hoàn thành các nhiệm vụ đã chọn một cách có trách nhiệm. Khi đưa ra lựa chọn, chúng ta sử dụng tự do – cũng là một chức năng của ý chí – nhưng cần nhớ rằng tự do của con người là một sự tự do hữu hạn, và do đó, nó luôn phải đi đôi với trách nhiệm.

Phụ trách (với vai trò là người linh hoạt viên) cần ý thức được những lựa chọn mà mình đưa ra trong việc điều phối đời sống huynh đệ đoàn. Những lựa chọn này một mặt nhằm duy trì sự hài hòa và gắn kết giữa huynh đệ đoàn và các tu sĩ, mặt khác không được xâm phạm quyền tự do cá nhân của các thành viên. Các tu sĩ không nên bị ép buộc thực hiện những hành động trái với ý muốn của họ, ngoại trừ trong những tình huống có lý do đặc biệt nghiêm trọng.

2.1.3. Phát triển Tâm lý - Xã hội

Phát triển tâm lý - xã hội tập trung vào việc một cá nhân đang trưởng thành hợp nhất những cảm xúc và tình cảm của mình vào một bối cảnh cụ thể, và nó ảnh hưởng như thế nào đến việc tự định nghĩa bản thân. Sự hình thành căn tính của một người là sản phẩm của quá trình tương tác với những người khác ở cấp độ xã hội, mà không làm mất đi cái tôi trong đám đông, nhưng vẫn nổi bật như một bản thể duy nhất giữa mọi người. Một phụ trách (linh hoạt viên) được mời gọi trở thành người có hình ảnh lành mạnh về bản thân thông qua một căn tính tự thân được đào tạo tốt, và là người để cho sự độc đáo của mình tỏa sáng trong việc thúc đẩy đời sống huynh đệ.

Để có thể chấp nhận mỗi anh em trong nét độc đáo riêng và thúc đẩy mỗi người như một món quà tự thân, điều cấp thiết là Phụ trách phải được kiện toàn (hợp nhất tốt) trong việc đào tạo nhân bản của chính mình. Chính vì lý do này, tôi đề nghị một phụ trách cần được đào tạo về:

• "Tâm lý học Phát triển"

• "Nhập môn các Thuyết Nhân cách"

• "Kỹ năng Tham vấn Cơ bản"

Điều này giúp họ hiểu được động lực của một cá nhân đang trưởng thành ở các cấp độ phát triển khác nhau của con người, nhằm nâng cao sự phát triển của chính họ và của các tu sĩ trong huynh đệ đoàn. Chúng ta hãy nhớ rằng: "Ân sủng xây dựng trên bản tính tự nhiên"; các tu sĩ được giao phó cho chúng ta chăm sóc trước hết và trên hết là những con người, và do đó, việc hiểu rõ sự đào tạo về sinh học - xã hội, nhận thức và tâm lý - xã hội của họ là vô cùng quan trọng.

2.2. Đào tạo Kitô hữu

Đào tạo nhân bản được thảo luận ở trên chính là mảnh đất màu mỡ (humus) cho việc đào tạo Kitô hữu. Như chúng ta đã nói: "Ân sủng xây dựng trên bản tính tự nhiên – bản tính con người". Một đào tạo Kitô hữu vững chắc chỉ có thể diễn ra nếu việc đào tạo nhân bản được chăm chút kỹ lưỡng. Đào tạo Kitô hữu phản chiếu việc đồng hình đồng dạng đời sống chúng ta theo đời sống của Đức Kitô thông qua một đời sống Tin Mừng – Tin Mừng vĩnh cửu giúp tăng cường sự đồng hình đồng dạng nói trên. Trong chương một của Bản Luật năm 1223, Thánh Phanxicô đã khuyên nhủ các anh em về một đời sống Tin Mừng bằng những lời sau:

Luật và đời sống Anh Em Hèn Mọn là tuân giữ thánh Phúc âm Đức Giêsu Kitô, Chúa chúng ta, bằng cách sống vâng phục, không có của riêng và khiết tịnh (L 1.1).

Tuân giữ thánh Phúc âm của Chúa Giêsu Kitô Chúa chúng ta không chỉ đòi hỏi kiến thức về Kinh Thánh ở cấp độ trí tuệ, mà còn là để cho Ngôi Lời – chính là Chúa Giêsu – biến đổi cuộc đời chúng ta nên giống Người. Một phụ trách linh hoạt viên được mời gọi có một đào tạo Kitô hữu vững chắc, để sau khi đã điều chỉnh đời sống mình phù hợp với đời sống Đức Kitô, họ có thể linh hoạt đời sống huynh đệ thông qua việc lấy Đức Kitô làm trung tâm.

Đa số các phụ trách trong các huynh đệ đoàn của chúng ta là các tu sĩ linh mục, và do đó đã được học cả Triết học lẫn Thần học trong quá trình đào tạo linh mục. Những phụ trách không phải là thừa tác viên có chức thánh cũng đã trải qua quá trình đào tạo Kitô hữu trong các giai đoạn huấn luyện khởi đầu và thường huấn. Để tăng cường một sự đào tạo Kitô hữu trường kỳ và vững chắc, tôi đề xuất các khóa bồi dưỡng về: Thánh Kinh, Thần học Mục vụ, Giáo lý Hội thánh, Thần học Phụng vụ, Hội nhập văn hóa và Đối thoại liên tôn. Mục đích là để cập nhật các vấn đề liên quan đến Đào tạo Kitô hữu như một nguồn tài nguyên cho việc thường huấn.

2.3. Đào tạo Phan sinh

Đào tạo Phan sinh tập trung vào cốt lõi ơn gọi của chúng ta là những Anh Em Hèn Mọn, điều làm chúng ta khác biệt với các Dòng tu và Tu hội khác theo đặc sủng của mình: đó là sống thánh Phúc âm của Chúa Giêsu Kitô Chúa chúng ta trong vâng phục, không có của riêng và khiết tịnh.

Việc bước vào sự vâng phục nhờ hồng ân tuyên khấn là việc được đón nhận vào một mối tương quan liên lỉ với nhau như những người anh em vì Đức Kitô. Khi đó, huynh đệ đoàn trở thành nơi ưu tuyển cho cuộc gặp gỡ này như đã thảo luận ở trên. Lời mời gọi sống "không có gì là của riêng" (sine proprio) phân biệt rõ giữa quyền sở hữu và việc sử dụng. Chúng ta sử dụng những gì chúng ta có chung thông qua tinh thần chia sẻ. Đây là vũ khí chống lại việc tích trữ và thu góp vật chất – vốn là đặc điểm của xã hội đương đại ngày nay. Sự từ bỏ sự vật là để cho phép mình gắn bó với Đức Kitô. Khiết tịnh độc thân giúp chúng ta lớn lên trong tình yêu dành cho Đức Kitô thông qua một tình yêu sáng tạo, không chiếm hữu và không hủy hoại đối với người khác cũng như thụ tạo xung quanh.

Một phụ trách linh hoạt viên trước hết và trên hết là một anh em hèn mọn, một người đã đón nhận đời sống Tin Mừng và hằng ngày điều chỉnh cuộc sống mình theo Tin Mừng; nhờ đó, họ mở lòng cho việc hoán cải mỗi ngày và thường huấn theo nếp sống phù hợp với ơn gọi của chúng ta. Để giữ vững sự tập trung và dấn thân với trách nhiệm là người linh hoạt đời sống huynh đệ, họ cần được huấn luyện về vai trò phụ trách và mở lòng đón nhận các nguồn tài liệu đào tạo Phan sinh sau: Các khóa đào tạo tại trường Antonianum, các khóa bồi dưỡng về các Nguồn Phan sinh, cập nhật các văn kiện mới nhất của Dòng (có trên trang web của Dòng), đọc các tác phẩm của các nhà thần học Phan sinh, và các chương trình trao đổi với các gia đình Phan sinh khác. Ngoài ra, cần am tường về lịch sử và các nguồn Phan sinh.

Mặc dù thiện chí là quan trọng khi đảm nhận bất kỳ trách nhiệm nào được giao phó để phục vụ Đức Kitô qua anh em, nhưng "bí quyết chuyên môn" (know-how) là điều không thể thiếu để chúng ta thành thật với chính mình, với anh em và với Thiên Chúa. Thưa các anh em Phụ trách, chúng ta có sẵn lòng và sẵn sàng để được đào tạo nhằm đào tạo người khác hay không?

Kết luận

Một phụ trách được trao phó trách nhiệm đồng hành với các anh em trong huynh đệ đoàn, trước hết và trên hết, được mời gọi trở thành người linh hoạt cho chính đời sống mà mình đã cam kết dấn thân. Để làm được điều đó, người phụ trách phải dẫn dắt bằng gương sáng, để lời nói của mình củng cố cho những gì có thể quan sát được trong hành động. Với tư cách là người cộng tác với các thành viên trong huynh đệ đoàn, người phụ trách tạo ra một bầu khí thuận lợi trong huynh đệ đoàn – một "nơi chốn" ưu tuyển để cảm nếm Thiên Chúa thông qua tình huynh đệ yêu thương dành cho anh em theo thần khí.

Câu hỏi Suy tư

1.     Trong số các vai trò của người phụ trách đã được thảo luận trong bài thuyết trình này, vai trò nào mô tả tốt nhất và tóm gọn được trách nhiệm của người phụ trách trong việc đồng hành với quá trình thường huấn tại huynh đệ đoàn của mình? Hãy thảo luận xem vai trò đó liên kết như thế nào với lời mời gọi vâng phục lẫn nhau của các anh em hèn mọn chúng ta?

2.     Tại thực thể (tỉnh dòng/miền dòng) của anh em, hiện có những loại chương trình nào để đào tạo các phụ trách? Hãy phân tích tại sao việc đào tạo phụ trách lại quan trọng? Hãy liệt kê các biện pháp mà anh em sẽ thực hiện tại thực thể của mình để đảm bảo việc đào tạo các phụ trách được diễn ra tốt đẹp?

[1] Đại hội về Huấn luyện từ 2-8/7/2017 tại Indonesia.

[2] Nguyên tắc này đòi hỏi Phụ trách phải chủ động hành động vì lợi ích của anh em và của huynh đệ đoàn. * Trong Thường huấn: Không chỉ dừng lại ở việc "quản lý" để anh em không vi phạm kỷ luật, mà phải chủ động tạo ra các cơ hội để anh em phát triển (tổ chức các buổi tĩnh tâm, học tập, cung cấp sách báo bổ ích). * Tinh thần "Người tìm kiếm điều thiện": Phụ trách cần có cái nhìn lạc quan, biết khám phá những nén bạc (tiềm năng) còn tiềm ẩn nơi mỗi anh em để khích lệ họ đem ra phục vụ. * Hành động cụ thể: Khen ngợi những nỗ lực nhỏ nhất của anh em, tạo điều kiện để anh em thực hiện các sở trường mục vụ của mình.

[3] Đây là mức độ tối thiểu nhưng cực kỳ quan trọng trong đạo đức đồng hành. Nó có nghĩa là "trước hết, không được gây hại" (Primum non nocere). * Về mặt tâm lý: Phụ trách phải ý thức về lời nói và thái độ của mình để không gây tổn thương lòng tự trọng của anh em, đặc biệt là trong các buổi sửa lỗi huynh đệ. * Về mặt quyền lực: Tránh lạm dụng quyền bính để ép buộc anh em làm những việc quá sức hoặc trái với lương tâm, gây ra sự căng thẳng thần kinh hoặc khủng hoảng đức tin. * Sự liên đới: Như bản văn đã nêu, khi Phụ trách nỗ lực làm điều tốt (Thiện ích), ngài sẽ tự nhiên tránh được việc gây hại, vì tâm thế của ngài luôn là xây dựng chứ không phải phá đổ.

[4] Nguyên tắc này đảm bảo sự ổn định và niềm tin trong huynh đệ đoàn thông qua việc đối xử công minh. * Phân phối nguồn lực: Công bằng trong việc phân chia công việc, thời gian nghỉ ngơi, cũng như các nguồn lực vật chất và cơ hội học tập cho mọi anh em, không thiên vị "người hợp tính" hay khắt khe với "người khó tính". * Lắng nghe đa chiều: Khi có xung đột, vị Phụ trách phải lắng nghe từ nhiều phía, không định kiến, để đưa ra những quyết định thấu tình đạt lý. * Tôn trọng quyền lợi: Đảm bảo mỗi anh em đều được hưởng những quyền lợi cơ bản theo Hiến chương và Nội quy Dòng.

[5] Khi vận hành đồng thời ba nguyên tắc này, Phụ trách sẽ tạo ra một môi trường "Thường huấn tự nhiên", nơi anh em cảm thấy mình được yêu thương (Thiện ích), được tôn trọng (Không gây hại) và được đối xử xứng đáng (Công bằng). Đó chính là nền tảng để mỗi tu sĩ trở thành "chủ thể" cho chính tiến trình hoán cải của mình.

[6] Protagonism: dịch là "vai trò chủ thể" để nhấn mạnh rằng mỗi anh em phải tự chịu trách nhiệm chính về việc thường huấn của mình, Phụ trách chỉ là người hỗ trợ.

[7] Haecceitas: Một thuật ngữ triết học của Gioan Duns Scotus để chỉ "cái này đây" - bản sắc riêng biệt làm cho một cá thể không thể lẫn lộn với cá thể khác. Trong bối cảnh này, nó đề cao sự tôn trọng cá vị của mỗi anh em trong huynh đệ đoàn.

[8] Vượt ra khỏi những định kiến cá nhân. Thông thường, chúng ta nhìn người khác qua lăng kính của chính mình (định kiến, dán nhãn, hoặc những trải nghiệm quá khứ). "Transcend you" có nghĩa là Phụ trách nhìn người anh em vượt lên trên những biểu hiện bên ngoài, những lỗi lầm hay những giới hạn tâm lý thông thường. Người anh em không chỉ là một "đối tượng" để quản lý, mà là một thực tại có giá trị tự thân và linh thánh.

[9] Nguyên tắc bổ trợ (Subsidiarity): Đây là một khái niệm quan trọng. Nó có nghĩa là việc gì cấp dưới hoặc người cộng sự có thể làm tốt thì người đứng đầu nên để họ làm. Phụ trách cần tin tưởng giao quyền (ủy thác) để vị Phó phát huy năng lực.