Ngày 4: Buổi chiều

BÀI 8
HÃY TUÂN GIỮ CHO ĐẾN CÙNG:
ƠN TRUNG THÀNH VÀ NIỀM VUI BỀN ĐỖ

Hãy ở lại trong tình thương của Thầy (Ga 15, 9)

LỜI NGUYỆN MỞ ĐẦU

Mời anh em cùng lắng đọng tâm hồn, hướng lòng về Thiên Chúa qua lời nguyện trích từ Thư gửi Toàn Dòng của Cha thánh Phanxicô: “Lạy Thiên Chúa toàn năng, vĩnh cửu, công chính và từ bi, vì chính Chúa, xin ban cho chúng con là những kẻ khốn nạn, thực hiện được những điều chúng con biết là Chúa muốn, và luôn luôn muốn những điều đẹp lòng Chúa, ⁽⁵¹⁾ để nhờ ngọn lửa Thánh Linh thanh luyện nội tâm, soi sáng và nung nấu bên trong hơn nữa, chúng con có thể bước theo các dấu chân (x. 1 Pr 2,21) của Con Yêu dấu Chúa, là Đức Giêsu Kitô, Chúa chúng con, ⁽⁵²⁾ và chỉ nhờ ơn Chúa trợ giúp, chúng con đến được với Chúa, lạy Đấng Tối cao; trong Ba Ngôi trọn hảo và trong mối Hợp nhất đơn thuần, Chúa là Thiên Chúa toàn năng, hằng sống, hằng trị, và hằng được tôn vinh đến muôn thuở muôn đời.”

Lạy Thiên Chúa là Đấng Tối Cao và Vinh Hiển, trong bầu khí tĩnh lặng của những ngày tĩnh tâm này, toàn thể anh em trong Huynh đệ đoàn Tỉnh Dòng quy tụ về đây như một thân thể duy nhất trước tôn nhan Chúa. Chúng con cùng chia sẻ chung một đoàn sủng, chung một sứ vụ, đang sống và cử hành 800 năm Cuộc Vượt Qua của Cha thánh Phanxicô và cùng hướng đến kỷ niệm 100 năm hiện diện trên mảnh đất hình chữ S này với tất cả tâm tình tri ân.

Xin Thần Khí Chúa tuôn đổ trên mỗi anh em, để từ những đơn vị huynh đệ đoàn, chúng con kết hiệp nên một Huynh đệ đoàn Tỉnh Dòng hiệp nhất, sống động và đậm tinh thần Phúc Âm. Xin giúp mỗi người chúng con biết "vượt qua" chính mình mỗi ngày, để thực sự trở về và thuộc trọn về Chúa. Amen.

TIN MỪNG: Ga 15, 9-11

"Như Chúa Cha đã yêu thương Thầy, Thầy cũng yêu thương anh em. Anh em hãy ở lại trong tình thương của Thầy. Nếu anh em giữ các điều răn của Thầy, anh em sẽ ở lại trong tình thương của Thầy, như Thầy đã giữ các điều răn của Cha Thầy và ở lại trong tình thương của Người. Thầy nói với anh em những điều ấy để niềm vui của Thầy ở trong anh em, và niềm vui của anh em được nên trọn vẹn."

I. LỜI MỜI GỌI CỦA TÌNH YÊU (Ga 15, 9-11)

Anh em thân mến, chúng ta bắt đầu hành trình suy niệm này với lời của Đức Giêsu trong Tin Mừng theo thánh Gioan: "Như Chúa Cha đã yêu thương Thầy, Thầy cũng yêu thương anh em. Anh em hãy ở lại trong tình thương của Thầy. Nếu anh em giữ các điều răn của Thầy, anh em sẽ ở lại trong tình thương của Thầy... Thầy nói với anh em những điều ấy để niềm vui của Thầy ở trong anh em, và niềm vui của anh em được nên trọn vẹn".

Lời Chúa mời gọi không phải là một gánh nặng, mà là một chốn bình yên để trở về. Sự trung thành, suy cho cùng, đôi khi chỉ đơn giản là hai chữ "ở lại". Nó không bắt đầu từ những điều gì quá to tát, mà bắt đầu từ khoảnh khắc ta biết mình được yêu thương, rồi chọn gắn bó với tình yêu ấy. Cho dù bản thân còn nhiều thiếu sót, cho dù những va chạm trong cộng đoàn hay thời gian có làm ta sờn lòng, ta vẫn chọn ở lại. Niềm vui của chúng ta không phải là cảm giác hào hứng thoáng qua, mà là sự an yên sâu thẳm của một người đã tìm thấy chỗ dựa vững chắc nơi Chúa.

Trong tâm tình kỷ niệm 800 năm Cuộc Vượt Qua của Cha thánh Phanxicô và hướng tới kỷ niệm 100 năm hiện diện của Anh em Phan Sinh tại Việt Nam, chúng ta không chỉ nhìn lại những cột mốc lịch sử, mà quan trọng hơn, là nhìn lại "thái độ sống" của chính chúng ta trong tư cách là những người Anh Em Hèn Mọn.

"Ở lại trong tình thương" không phải là một lựa chọn thụ động của riêng cá nhân, mà là căn tính của chúng ta. Sự bền đỗ của một cá nhân có thể bị lung lay, nhưng sự bền đỗ của cả Huynh đệ đoàn được xây dựng vững chắc trên sự nâng đỡ lẫn nhau. Chúng ta đang đứng trước ngưỡng cửa 100 năm – một cột mốc để xét mình: Chúng ta có đang thực sự là một "thân thể duy nhất" hay chúng ta đang trở thành những ốc đảo biệt lập? Sự trung thành của Huynh đệ đoàn chính là tổng hợp sự trung thành của từng anh em, được gắn kết bằng việc sống các lời khuyên Phúc âm (Luật Dòng) và tinh thần huynh đệ đơn sơ mà Cha thánh đã để lại trong Di chúc.

II. "DI CHÚC" – TÌNH YÊU TRONG SỰ ĐƠN SƠ

Để hiểu rõ hơn căn tính của ơn gọi chúng ta, chúng ta cần đọc lại những dòng di chúc mà trong đó Cha thánh Phanxicô đã trút hết tâm huyết: ⁽³⁴⁾ Xin anh em đừng nói: “Đây là một Bản luật khác”. Đây chỉ là những lời nhắc lại, khuyên bảo, khích lệ và là Di chúc mà tôi là Phanxicô, người anh em bé mọn, viết ra cho anh em là những người được Chúa chúc phúc, để chúng ta giữ một cách công giáo hơn Luật dòng mà chúng ta đã tuyên hứa với Chúa. ⁽³⁵⁾ Anh Tổng Phục vụ và tất cả các anh Phục vụ khác là những người gìn giữ anh em, nhân danh đức vâng lời, không được thêm hay bớt điều gì vào những lời này. ⁽³⁶⁾ Anh em hãy luôn mang theo mình bản văn này cùng với Luật dòng. ⁽³⁷⁾ Mỗi lần họp tu nghị, khi đọc Luật dòng, anh em cũng hãy đọc những lời này. ⁽³⁸⁾ Tôi nhất quyết truyền lệnh cho tất cả anh em, giáo sĩ cũng như giáo dân, nhân danh đức vâng lời, không được thêm các chú thích vào Luật dòng cũng như vào những lời này mà nói: “Phải hiểu như thế này”. ⁽³⁹⁾ Nhưng, cũng như Chúa đã ban cho tôi nói và viết Luật dòng cùng những lời này cách đơn sơ và tinh tuyền, thì anh em cũng hãy hiểu cách đơn sơ, không cần chú thích nào cả, và bằng hành động thánh thiện, anh em hãy tuân giữ cho đến cùng.

Thánh Phanxicô đặc biệt lo ngại việc dùng lý trí để "chú thích" hay diễn giải Luật dòng (câu 38). Ngài cảnh báo rằng, ngay khi các anh em bắt đầu tranh luận về cách hiểu, cũng là lúc tinh thần đơn sơ của các Anh Em Hèn Mọn dần bị đánh mất. Sự trung thành không nằm ở khả năng biện giải tinh vi, mà nằm ở việc toàn thể anh em cùng "hiểu một cách đơn sơ" và chuyển hóa Luật thành "hành động thánh thiện" trong đời sống và sứ vụ.

Sự "Đơn sơ" đối đầu với "Cái bẫy chú thích"
(câu 34, 38, 39)

Thánh Phanxicô lo ngại sự phức tạp hóa đời sống thánh hiến. Trong các câu 38 và 39, ngài cấm tuyệt đối việc thêm các "chú thích" vào Luật. Đây là lời cảnh tỉnh trước khuynh hướng dùng lý lẽ trí tuệ để "lách luật" hoặc biện minh cho lối sống, làm vẩn đục sự tinh tuyền của Tin Mừng.

Sự trung thành: "Giữ một cách công giáo hơn" (câu 34)

Thánh Phanxicô khẳng định đây không phải là một bản luật khác, mà là sự tiếp nối và gắn kết bền chặt với Giáo hội (câu 34). Đối với Huynh đệ đoàn, sự trung thành đích thực không có nghĩa là khư khư giữ cái cũ, mà là sống Luật với đức tin "công giáo" – mở lòng, hòa nhập và hiệp nhất với Giáo hội hoàn vũ.

Từ "Đọc Luật" đến "Hành động thánh thiện" (câu 37, 39)

Đây là chuyển động quan trọng nhất trong tư tưởng của thánh Phanxicô. Ngài không dừng lại ở việc yêu cầu anh em "đọc" Luật (câu 37), mà nhấn mạnh việc "tuân giữ cho đến cùng bằng hành động thánh thiện" (câu 39). Đối với ngài, đức vâng lời không thể hiện qua những tranh luận câu chữ, mà thể hiện qua đôi tay thực hành đời sống thánh thiện mỗi ngày.

III. ƠN TRUNG THÀNH VÀ NIỀM VUI BỀN ĐỖ: HÀNH TRÌNH LÀM MỚI GIAO ƯỚC ĐỜI THÁNH HIẾN

Trong đời sống thánh hiến, sự trung thành không phải là một kết quả của nỗ lực cá nhân đơn thuần, mà là hoa trái của một tương quan sống động với Thiên Chúa. Văn kiện của Thánh Bộ Các Tu Hội Đời Sống Thánh Hiến Và Các Tu Đoàn Tông Đồ: “Ơn Trung Thành & Niềm Vui Bền Đỗ” mời gọi chúng ta nhìn nhận hành trình bền đỗ như một sự “làm mới lại” không ngừng giao ước tình yêu.

1. Bản chất của sự Trung thành và Bền đỗ

Sự trung thành và bền đỗ không phải là hai khái niệm tách biệt mà là hai mặt của một thái độ tâm linh. Bền đỗ chính là thuộc tính cụ thể, là biểu hiện hữu hình của sự trung thành.

• Nguồn gốc từ Thiên Chúa: Sự trung thành của người thánh hiến không bắt đầu từ ý chí con người, nhưng là phản hồi trước sự trung thành bất diệt của Thiên Chúa. Chúng ta có thể bền đỗ vì Ngài là Đấng luôn giữ lời hứa.

• Sức mạnh của Ký ức và Hy vọng: Để bền đỗ, người tu sĩ cần kết nối “ký ức ân sủng” (nhớ về lần gặp gỡ Chúa đầu tiên, ngày tuyên khấn) với “hy vọng cánh chung”. Sự kết nối này giúp ta không bị chùn bước trước những khó khăn của hiện tại.

2. Những thách thức đối với sự Trung thành

Đời sống thánh hiến hôm nay đang đối diện với những cơn “phong ba” từ bên ngoài lẫn bên trong:

• Văn hóa “mau qua” và phân mảnh: Nền văn hóa tiêu thụ đề cao chủ nghĩa cá nhân và sự chóng vánh khiến các giá trị bền vững bị xem nhẹ, dẫn đến nếp sống tầm thường, làm xói mòn ơn gọi.

• Các mối tương quan liên vị và cộng đoàn gặp khó khăn: Khi Thiên Chúa không còn là trung tâm, các mối tương quan huynh đệ dễ bị rạn nứt. Những căng thẳng không được giải quyết sẽ dẫn đến cám dỗ tự cô lập hoặc tìm đường "thoát thân" qua các hình thức thay thế.

• Việc sử dụng thế giới kỹ thuật số: Việc lạm dụng mạng xã hội để tìm sự khỏa lấp cô đơn thường mang lại tác dụng ngược, khiến người tu sĩ tách rời thực tại, làm suy yếu khả năng gặp gỡ tha nhân một cách sâu sắc và chân thực.

• Cám dỗ quyền lực và của cải: Những ham muốn về sự an toàn tài chính, quyền bính hay tiếng tăm cá nhân là những “thần tượng” mới, trực tiếp ngăn cản sự hiến dâng trọn vẹn cho Thiên Chúa.

3. Vai trò của cộng đoàn và sự đồng hành

Trung thành là một hành trình cá vị nhưng không bao giờ là đơn độc.

• Tình huynh đệ nâng đỡ sự bền đỗ: Cộng đoàn đóng vai trò là môi trường hỗ trợ thiết yếu. Mỗi thành viên có trách nhiệm "canh giữ" ơn gọi của nhau thông qua sự quan tâm huynh đệ.

• Nghệ thuật đồng hành: Việc đồng hành đòi hỏi sự tỉnh táo và khả năng lắng nghe. Thay vì phán xét bằng thành kiến hay thương hại, người đồng hành cần giúp anh em nhận ra tiếng Chúa ngay trong những khủng hoảng.

• Định hướng đúng đắn: Trong những lúc thử thách, thay vì tìm kiếm những giải pháp an ủi cá nhân nhanh chóng, người đồng hành cần hướng đương sự quay về với Thiên Chúa và sứ vụ, giúp họ vượt qua xu hướng quy chiếu về bản thân để tìm lại ý nghĩa của giao ước.

4. Đức Kitô - Hình mẫu của sự trung thành

Sau cùng, hành trình bền đỗ của người thánh hiến chỉ có thể tìm thấy đích đến nơi Đức Giêsu Kitô – "Vị Chứng Nhân Trung Thành" (Kh 1, 5).

• Tiếng "Vâng" của Con Thiên Chúa: Sự trung thành của người tu sĩ tìm thấy nền tảng trong tiếng "vâng" liên lỉ của Đức Kitô với Chúa Cha. Mọi sự bền đỗ của chúng ta đều là tham dự vào cuộc đời của Ngài.

• Mời gọi bước theo: Bằng cách chiêm ngắm Đức Kitô, người thánh hiến được mời gọi biến đời mình thành một lời cam kết trọn vẹn, vượt lên trên những thất bại và yếu đuối của con người, để niềm vui bền đỗ trở thành chứng tá sống động nhất cho Tin Mừng giữa lòng thế giới.

IV. HOÁN CẢI - HƠI THỞ CỦA SỰ BỀN ĐỖ

Trong linh đạo Phan Sinh, hoán cải không phải là một sự kiện xảy ra một lần rồi kết thúc, mà là một "dự phóng căn bản" – một nhịp thở liên tục nuôi dưỡng sức sống bền bỉ của người môn đệ Phan Sinh.

• Bản chất của hoán cải: Hoán cải là sự đáp trả tình yêu đối với Thiên Chúa, Đấng đã dựng nên, cứu chuộc và sẽ cứu độ con người. Đó là hành trình "tin nhận, tôn thờ và phụng sự" Thiên Chúa, được thực hiện qua việc "kiên vững trong đức tin chân thật".

• Hơi thở của sự bền đỗ: Đời sống hoán cải chính là sự bền đỗ trong tâm tình tạ ơn. Bởi vì con người thường "thối tha, khốn nạn" do tội lỗi, nên sự bền đỗ chỉ có thể đạt được khi con người "khiêm nhường và trung thành"cậy dựa vào ân sủng của Thiên Chúa.

• Thực hành đời sống hoán cải:

• Lắng nghe Tin Mừng: Hoán cải là sống theo "mẫu mực thánh Phúc âm" của Chúa Giêsu, noi gương Người trong sự nghèo khó và khiêm hạ.

• Luôn hướng về Chúa: Người hoán cải là người "không để lòng trí lạc xa Chúa", bằng cách liên lỉ phụng sự và thờ phượng Người với "lòng thanh trí sạch".

• Sự kiên trì: Sự bền đỗ đòi hỏi con người phải "kiên vững". Chính Thiên Chúa mới là Đấng khởi xướng và hoàn tất chương trình yêu thương đó trong đời sống mỗi người.

Tóm lại, hoán cải là hơi thở hằng ngày giúp anh em chúng ta giữ vững tinh thần phục vụ, luôn đặt mình trong sự tuân phục Giáo hội và tiến bước theo vết chân Chúa Kitô với lòng biết ơn vô hạn.

V. ƠN GỌI TRONG BỐI CẢNH BẤP BÊNH:
SUY TƯ VỀ SỰ TRUNG THÀNH VÀ BỀN ĐỖ

Trong bối cảnh biến đổi nhanh chóng của xã hội hiện đại, ơn gọi tu trì đang đứng trước những thách đố chưa từng có. Tài liệu "Ơn Gọi Của Chúng Ta - Rời Bỏ Hay Ở Lại", được Ủy ban Trung thành và Kiên trì (Dòng Anh Em Hèn Mọn) biên soạn và xuất bản tại Roma năm 2019, đã cung cấp một cái nhìn sâu sắc, kết hợp giữa dữ liệu thống kê và phân tích xã hội học nhằm tìm kiếm một cách thức cho sự trung tín và bền đỗ trong đời sống thánh hiến.

1. Bối cảnh "Văn hóa do dự" và những rủi ro ơn gọi

Chúng ta đang sống trong một "nền văn hóa do dự", nơi các chọn lựa cuộc sống dài lâu bị xem là không thể hoặc vô nghĩa (Tr. 8). Hiện tượng "tê liệt quyết định" không chỉ ảnh hưởng đến người trẻ mà còn tác động lên những người trưởng thành, làm suy yếu khả năng truyền đạt vẻ đẹp của sự trung tín trọn đời (Tr. 8).

Từ cuộc khảo sát xã hội học (2011-2013) được ghi chép trong tài liệu (với 1.408/1.500 anh em trả lời – Tr. 17), các học giả đã chỉ ra những "điểm nóng" đe dọa sự bền đỗ:

• Đời sống thiêng liêng: 41% anh em coi sự thiếu quan tâm đến cầu nguyện riêng tư là rủi ro lớn nhất cho đời sống đức tin (Tr. 18).

• Áp lực công việc: 34% anh em than phiền về khối lượng công việc quá mức; trong đó 34,8% là nhóm tuổi 45-65 và 70% là các linh mục có học vị cao (Tr. 27).

• Đời sống huynh đệ: 46% anh em chỉ ra sự thiếu truyền thông liên vị là yếu tố cực kỳ khó khăn, dẫn đến sự thất vọng về cộng đoàn (Tr. 21-22).

• Đời sống căn tính: 25,4% anh em nhận thấy "chủ nghĩa giáo sĩ" nổi cộm trong huấn luyện và sứ vụ, làm lu mờ căn tính Phan Sinh (Tr. 20, 29).

2. Bức tranh thống kê qua 15 năm (2003-2017)

Dữ liệu được tổng hợp trong tài liệu cho thấy một thực tại cần quan tâm suy nghĩ về việc rời Dòng của các anh em (Tr. 10-16):

• Giai đoạn Huấn luyện Khởi đầu: Tỷ lệ rời bỏ trung bình hàng năm là 11,5% (Tr. 12).

• Đối với anh em Khấn trọng:

• 34,6% là linh mục rời Dòng để trở thành linh mục triều; 26,7% là các linh mục rời bỏ mà không tiếp tục thừa tác vụ (Tr. 16).

• Anh em tu sĩ giáo dân chiếm 22,2% tổng số người rời bỏ và có xu hướng rời bỏ với tỷ lệ cao hơn so với tu sĩ linh mục (Tr. 15-16).

3. Hướng tới nẻo đường chung:
Trung thành trong sự bền đỗ

Để cổ võ sự trung tín, tài liệu đề xuất bốn yếu tố cốt lõi (Tr. 41-53):

• Đào sâu căn tính Phan Sinh: Cần các chương trình huấn luyện tập trung cho anh em dưới 10 năm khấn trọng, giúp họ tìm thấy sự quân bình và hòa nhập căn tính Phan Sinh vào đời sống thực tế (Tr. 48).

• Khủng hoảng là cơ hội: Coi khủng hoảng là "một chọn lựa ơn gọi lần thứ hai". Cần tạo bầu khí tin cậy để anh em dám chia sẻ sự mong manh, thay vì chịu đựng trong cô đơn (Tr. 49-50).

• Thời gian "Canh tân Phan Sinh": Trước thực trạng nhiều anh em rời bỏ dòng ở độ tuổi 35–50 do khủng hoảng trung niên và áp lực, các Tỉnh dòng nên tổ chức thời gian "Canh tân Phan Sinh" - thời gian "dừng lại" (moratorium) nhằm giúp họ nghỉ ngơi, lượng giá ơn gọi và đào sâu đặc sủng thông qua sự đồng hành thiêng liêng (Tr. 51-52).

• Huấn luyện người đồng hành: Nhằm hỗ trợ anh em gặp khủng hoảng ơn gọi phục hồi cảm thức thuộc về Dòng, các Vị Phục vụ và Phụ trách cần được huấn luyện qua các chương trình chuẩn bị đặc biệt ở cấp Hội đồng thay vì chỉ dựa vào trực giác. Chương trình này tập trung vào 3 lĩnh vực cốt lõi khác biệt với vai trò của Linh hướng: kỹ năng quản trị và hòa giải trong đời sống huynh đệ, khả năng lắng nghe thấu cảm và đồng hành cá nhân (đặc biệt khi đối diện khủng hoảng hay "quyết định thứ hai"), cùng kiến thức vững vàng về pháp lý và trách nhiệm hành chính (Tr. 53).

Sự bền đỗ trong ơn gọi không phải là một đích đến cố định, mà là một hành trình liên tục được nuôi dưỡng. Tài liệu khẳng định rằng: "Sự trung tín với ơn gọi chỉ có thể đối với những ai có thể khám phá ra rằng Đức Kitô là toàn thể trong mảnh vụn của cuộc đời mình" (Tr. 55).

VI. ƠN TRUNG THÀNH VÀ NIỀM VUI BỀN ĐỖ:
BÀI HỌC TỪ CHA THÁNH PHANXICÔ

Trong đời sống thánh hiến, sự trung thành không phải là một trạng thái bình yên, ổn định, mà là một hành trình kiên trì mỗi ngày. Cuộc đời thánh Phanxicô là mẫu gương về niềm vui bền đỗ ngay cả khi lý tưởng cao quý nhất bị thử thách bởi thời cuộc.

1. Trung thành là "Niềm vui trọn hảo" trong nghịch cảnh

Đối với Phanxicô, sự trung thành được tôi luyện qua nghịch cảnh. Ngài không tìm cách né tránh đau khổ hay sự nhục nhã, mà đón nhận chúng như con đường để nên giống Đấng Chịu Đóng Đinh.

Trong Những bông hoa nhỏ, thánh Phanxicô dạy anh em về "Niềm vui trọn hảo" bằng những lời xác tín trong câu chuyện ngài cùng anh Lêô đi từ Pêrusia về nhà thờ Đức Mẹ các Thiên Thần.

"Khi cha con ta về đến nhà dòng Đức Mẹ các Thiên Thần, người ướt đẫm nước mưa, chân tay rét cứng, lấm lem bùn đất và bụng đói như cào, chúng ta gõ cửa nhà dòng và anh giữ cửa ra gắt gỏng hỏi: “Các anh là ai” Chúng ta thưa: “Chúng tôi là hai anh em cùng một dòng với anh”. Anh giữ cửa quát: “Nói láo, các anh chỉ là hai tên lêu lổng, đi lừa gạt thiên hạ và ăn bớt cơm bố thí cho người nghèo. Các anh hãy tìm đến cửa khác”. Khi anh không cho chúng ta vào, anh để cho chúng ta ngoài mưa tuyết, đói và rét, mãi cho đến tối, nếu chúng ta chịu đựng nhẫn nại, bình tĩnh không nửa lời than trách anh giữ cửa, đã mắng nhiếc, và xử tệ, đã hất hủi chúng ta, nếu chúng ta cứ khiêm nhường và bác ái nghĩ rằng anh giữ cửa biết rõ chúng ta, sở dĩ anh hất hủi chúng ta là vì Chúa muốn anh làm như vậy. Anh Lêô ơi, anh hãy ghi lấy, đó là niềm vui hoàn toàn."

Đây là chìa khóa của sự bền đỗ: trung thành không dựa trên sự thoải mái của con người, mà là kết quả của việc yêu mến Thánh Giá và hoàn toàn phó thác cho ân sủng Chúa.

2. Giữ vững lý tưởng:
Sự trung thành trước những thay đổi

Sự trung thành thực sự chỉ được thử thách khi lý tưởng bị lung lay. Khi Dòng phát triển nhanh chóng, Phanxicô đã phải đối diện với nỗi đau khi nhiều anh em muốn thay đổi lý tưởng nghèo khó – "Bà Chúa Nghèo" – để tìm kiếm sự an toàn vật chất và các đặc quyền.

Thánh Bônaventura ghi lại sự quyết liệt của ngài trong việc giữ vững bản chất của Tin Mừng, dù phải đối mặt với những tranh luận nội bộ và áp lực nới lỏng Luật Dòng. Khi thấy những người anh em có ý định đi chệch khỏi con đường ngay thẳng mà ngài đã vạch ra, Phanxicô đã đau buồn và không ngần ngại chỉnh sửa, nhắc nhở họ rằng họ đã cam kết sống theo nếp sống của Tin Mừng.

"Dựa vào ơn trên và uy quyền của Đức Giáo Hoàng, Phanxicô tin tưởng lên đường... Trên đường đi, ngài bàn bạc với các bạn đồng hành làm thế nào để tuân giữ cách chân thành bản Luật mà họ đã lãnh nhận, làm thế nào để tiến bước cách hoàn hảo trong sự thánh thiện và công chính..."

"Tha thiết khuyên dạy anh em giữ Luật Dòng, ngài vẫn thường nói rằng không có điều nào ngài chép trong đó là theo ý muốn riêng, nhưng Thiên Chúa đã mặc khải cho ngài như thế nào thì ngài đã đọc cho chép mọi điều y như thế."

"Lần kia có một anh em làm điều trái với quy định của đức vâng lời và được dẫn đến trình diện ngài để chịu sửa trị theo kỷ luật công minh... ngài dạy lấy cái mũ trùm đầu của người ấy ném vào lửa, cốt cho tất cả thấy được tội bất tuân đáng chịu hình phạt nặng nề như thế nào."

Phanxicô yêu cầu anh em không được sở hữu bất cứ thứ gì, dù là của chung hay của riêng, để sống trọn vẹn kiếp lữ hành và khách lạ.

"...nghe đọc đoạn Phúc Âm trong đó nói về việc Đức Kitô sai các môn đệ đi rao giảng và ban cho các ông một thể thức sống theo Phúc Âm, đó là các ông không được sở hữu vàng hay bạc, không được có tiền trong túi, không mang bị đi đường, không mặc hai áo... Ngài nói: 'Đây chính là điều tôi ao ước, đây chính là điều tôi hết lòng ước mong'."

"Chính vì thế ngài dạy anh em cất những căn nhà nhỏ bé nghèo nàn theo cách người nghèo và cư ngụ tại đó không phải như ở nhà riêng, nhưng như ở trọ, đúng với tư cách những người hành hương và khách lạ. Ngài thường nói rằng quy luật của người hành hương là trú ngụ trong nhà người khác, mong ước trở về quê, và đi đường trong bình an."

"...ngài dạy rằng ai muốn vào Dòng cần phải bắt đầu bằng câu Phúc Âm: 'Nếu anh muốn nên trọn lành, hãy đi bán hết những gì anh có mà phân phát cho người nghèo'. Bởi vậy ngài chỉ nhận vào Dòng những ai đã từ bỏ tất cả, không giữ lại cho mình bất cứ điều gì..."

Bất cứ nơi nào các anh em ở, nếu họ nhận ra người anh em không giữ nếp sống, họ phải nhắc nhở người đó với lòng yêu thương và sự kiên nhẫn.

"Một đêm kia, có một người anh em bị cơn đói giày vò vì đã giữ chay thái quá... Người chăn chiên nhân hậu hiểu được mối nguy hiểm... nên gọi người ấy dậy, đem bánh tới, và để giúp anh ấy đỡ ngượng, ngài bắt đầu ăn trước và dịu dàng bảo anh ấy cùng ăn... Sáng hôm sau... ngài nhắc nhủ thêm: 'Trong việc này, điều anh em phải học theo là lòng bác ái chứ không phải việc ăn uống'."

"Ngài thường rất đau khổ vì những cớ vấp phạm gây ra cho kẻ yếu đuối... Ngài coi tật bới móc dèm pha như là kẻ thù làm hại nguồn đạo đức... Nếu thấy người bị tố cáo là vô tội, anh hãy phạt nặng kẻ cáo gian và công bố cho mọi người biết."

"Hiền lành có nghĩa là trở thành anh em với hết mọi người. Khiêm nhường có nghĩa là chấp nhận thua kém mọi người. Vì thế, trở thành người hiền lành và khiêm nhường là trở thành một người Anh Em Hèn Mọn đích thực." Đó chính là đức tính của "người hèn mọn" mà Phanxicô muốn bảo vệ đến cùng trước những đòi hỏi của thời đại. Khi ngài trả lời với Đức Hồng Y Giáo phận Ostia: 'Thưa Đức Hồng Y, các anh em của con mang tên là Hèn Mọn chính là để họ đừng mong ước làm lớn... xin Đức Hồng Y giữ họ ở nguyên trong địa vị như khi được kêu gọi và đừng cho phép họ tiến lên các chức vị cao trọng trong hàng giáo phẩm'" .

3. Bền đỗ đến cùng: Cuộc Vượt Qua trong tay Chúa

Niềm vui bền đỗ được thể hiện trọn vẹn trong khoảnh khắc Phanxicô trở về với Chúa. Trung thành không phải là chạy đua đến đích bằng sức mạnh của cái tôi, mà là để cho Chúa "đón nhận" mình trong sự trần trụi.

Tôma Celano ghi lại những năm tháng cuối đời đầy thử thách của ngài: Dù bị dày vò bởi những căn bệnh thể xác trầm trọng và nỗi đau nội tâm khi thấy một số anh em bỏ lối sống đơn sơ ban đầu, theo đuổi sự hư danh, quyền chức và chạy theo những điều mới lạ, Phanxicô vẫn luôn nhẫn nại, tạ ơn Thiên Chúa trong mọi hoàn cảnh, coi các đau đớn là cơ hội để thông phần vào cuộc Khổ Nạn của Đức Kitô và hoàn tất những gì còn thiếu sót trong thân xác mình. Trong giây phút lâm chung, việc ngài xin được đặt nằm trên mặt đất trần trụi chính là cử chỉ khẳng định sự trung thành tuyệt đối với "Bà Chúa Nghèo" suốt cuộc đời. Đó là sự bền đỗ của một người lữ hành đã kết thúc chặng đường bằng chính điểm khởi đầu của mình.

Nhìn lại cuộc đời Cha thánh qua các tài liệu nguồn, chúng ta thấy một bài học lớn:

• Trung thành là biết yêu lại lý tưởng của mình mỗi ngày, dù có những lúc cộng đoàn hay hoàn cảnh khiến ta muốn "dễ dãi" hơn.

• Bền đỗ là không bỏ cuộc trước nỗi đau bị hiểu lầm hay những áp lực đổi thay của thời cuộc.

• Niềm vui không phải là đích đến, mà là hoa trái của một trái tim biết "trần trụi" và hoàn toàn tự do trước Thiên Chúa.

LỜI NGUYỆN KẾT 

Lạy Thiên Chúa là Đấng Trung Tín, là Cha giàu lòng thương xót, chúng con cảm tạ Cha đã mời gọi anh em chúng con bước theo Đức Kitô trong linh đạo Phan Sinh.

Trong ngày tĩnh tâm thứ tư này, xin ban cho anh em chúng con ân sủng để giữ vững lời hứa ban đầu. Xin soi sáng để anh em chúng con biết "vượt qua" chính mình mỗi ngày, không bám víu vào những lý lẽ riêng tư, nhưng luôn tìm về sự đơn sơ, tinh tuyền của Tin Mừng.

Lạy Cha, dẫu cuộc đời tu trì có những lúc gập ghềnh, xin cho anh em chúng con luôn tìm thấy "niềm vui trọn hảo" trong sự bền đỗ kiên trung. Trong hành trình hướng tới kỷ niệm 100 năm hiện diện trên mảnh đất này, xin giúp anh em chúng con sống sự trung thành một cách "công giáo" hơn, hiệp thông chặt chẽ với Giáo hội và với nhau.

Cuối cùng, xin cho anh em chúng con biết "ở lại" trong tình thương của Cha, để niềm vui của Cha được ở trong anh em chúng con, và niềm vui của chúng con được nên trọn vẹn. Chúng con cầu xin nhờ Đức Giêsu Kitô, Chúa chúng con. Amen.

GỢI Ý SUY NIỆM

1. Trong những lúc đời sống huynh đệ hoặc sứ vụ trở nên nặng nề, đâu là những 'cái bẫy' suy tư hay biện minh mà tôi thường dùng để che đậy sự mệt mỏi của mình, thay vì chọn 'ở lại' đơn sơ trong tình yêu Chúa như Cha thánh Phanxicô đã mời gọi?

2. Nhìn lại hành trình ơn gọi của chính mình từ ngày đầu tuyên khấn cho đến nay, đâu là điều tôi cần 'vượt qua' ngay lúc này - một thói quen, một định kiến, hay một nỗi sợ - để niềm vui bền đỗ không còn là khái niệm lý thuyết mà trở thành hoa trái thực tế trong đời sống thánh hiến của tôi?

Vinh Sơn Hạnh